4.30.2019

SPI:C RAITƏNZ GADƏRD — TOO HUNTO SOPRE L APLA

ONUO:K IZ UELΘI SPI:C

stap lisnən tu də uelθi ta:k fild uiθ də frenci uərd,
sins dat der z uer no na:liɟ iz bot mi:nən ho:lli lakt.
lisən nau insted tu də bərd an dis hir ingliʃər,
truər ta:k dat ke:m op from uərk an lob, na:t frenci, den.
if iu l stil ki:p in dom dom θiŋ, iu l bre:n əl ra:t, əl a:l
tərn intu ʃiftlis fe:knis uiθ uot e:n nau ta:k, nebər
i:bən somθən laik spi:c, radər uərdz o:nli emti, slak,
uen, stil nau a:l dis taim so dir, iə kud ha had iə tru:θ,
ies, indi:d, tru:θ iz floən ta:k, uidaut də hanpərər
dat iz də me:d op la, də frenc me:kən for uelθi ta:k.

sa:ŋfut x — / x — / x — / x — // x — / x — / u —
spriŋ list uiθ tu:spi:ct landz, "list of diglossic regions - wikipedia"


ipisəl — TA:K BAUT SPI:C!

helo, dir uərl (iunaitid ne:siənz, or humebər),

na:t ta:kən baut spi:c iz dom. spi:c iz ərθənz graundz. a:l silinis end at spi:c an start at spi:c. dos, ta:k baut spi:c! ta:k baut spi:c!

huebər donta:k baut spi:c de:z laiər!

də ro:mənz an də gri:ks nu baut spi:c an spentem der laif uərkən a:n der spi:c—bot in də uərl uiθ ueb 'intərnet' nau arz, spi:c HAZtəbi də ta:ks piθ, me:n, an its hart.

TA:K BAUT SPI:C!!!

an donfərget its la az arz nau tu:toŋd—uon autə buks, nodər goən truli bak tə d o:ldist de:z—iz ra:ŋ—uot iz fo:kspi:c əlo:n iz inborn an gud fər təgedərnis.

blesənz,

A B C — na:liɟ baut a:l də uərl toŋz uərdz

Ə U R~L ∅ H I N
> A B* D* G* P T K~Q
>> E O F M Θ Z Ʒ X J Ŋ S Σ C Ɲ Λ
  • Ə > A
    • I > E
    • U > O
  • U > B > P
    • H > F
    • N > M
  • R~L > D > T
    • H > Θ
    • I > Z > S
      • I > Ʒ > Σ
  • ∅ > G > K~Q
    • H > X
    • I > J > C
      • N >  Ɲ
      • L > Λ
    • N > Ŋ
*spriŋ from 'wikipedia', 'fortis and lenis', 'tamil phonology', 'guna language', 'aitzineuskara (proto-basque)', 'yidiny language'

KE MUERA L EHPANIO:L I PERKUENSA LETE A 'MEHEKO'

mierta h lo ke son uhte:te ke sepasan
la pita n mat:a: al pueplo el prime:ro,
kon ese hpanio:l el apla ke nuakra:a,
solo ke lenkanta el mat:a:, asi: ma.
ke nohpuelpa la mui santa NAUA lenkua,
toa toa ia, ke puelpan, ia la MAIA!
k eh el ehpanio:l? pasu:ra, mah pasu:ra
k a loh tante tia serpia: pa hueo susio,
en k el tuenio pa sopre l ke sea nekro
ni lea:l a la koro:na ehpanio:la.
ai ke tier:a ai:, lah tier:a kruele mutio—
ai ke mal mal i malta: asia lo tere:tio!

piekanto — x / — x / — (//) x — (//) x — / u — / —
atema: 'indigenous peoples of mexico - wikipedia', 'instituto nacional de los pueblos indígenas | gobierno | gob.mx'

ipisəl a:n də ʃe:m in bilitələnos spi:ckaindz an spi:c raits an fri:təmz

dir iunaitid ne:siənz ('united nations'),

itsotərcaildiʃ təme:k laik spi:c izuonkaindid or on'uelθto:kəniʃ', in odər uərdz, itsonlirait təsios ingliʃ az meni spi:ckaindz uiθ der harts in bigər taunz, ləsanɟələs, nu iork, cika:go, londən, mancəstər; or frenc, peris, ???; rosiən, ma:skau, sen pi:tərzbərg; erəbik, kairo, riia:d; spaniʃ, meksəko siti, madrid, bue:nəs airəs. 

iətred selfiʃ an praidfəl an onfer an i:bəl an ontru:θfəl a:n mo:st fo:ksiz rait tə der taun or kin spi:ckaind, tuaŋ or toŋ—dis sins le:tər iəme:k laik iəker so moc fər ki:pənos fo:kue:z əlaib, sad its hauebər dat so meni in rosiə, frans, d əmerəkəzi:bən mor sins iuuanki:p in dis silinis, uer də uərld in it o:nli la:ŋ raitən daunhandən an lando:nən mait in it əlo:n uərθ an rait getme:d təsi:m; hauebər, ni:dər its moc uondər in non demz raitənz nor in der ticənue:z, bot otər he:t an otər onfernis.

hau a:fən man gatlaft at sins der spi:c uozən "standard" or "grammatical" or "proper"? uen ituoz, bot ituoz də man demsel, sait uiafenberos hau itsi:m "poor" or "dirty", bot its də uərl dat iz. 

eniue, itizbetər tuotərte:kositaut dis θinkən baut spi:c dat z graundid a:n big, ro:t toŋz an spi:ckaindz an də mi:nənz set tə dem an der uərdz or ne:mzbetər, nuər ʃudkom in der sted, 
  • (north) new world ~ ('north' ~ cockney/south-hemisphere) english english ~ scottish ~ irish ~ africa ~ melanesian < english
  • quran(ic) < arab(ic)
  • andalusia ~ highland/colombia/amazonia ~ castile < spanish
  • moscow ~ st petersburg < russia
  • beijing < china
  • paris ~ africa ~ haiti < french
(mark uikənuərk betər a:lso uiθ 'translingual' θiŋz, laik, 
  • 'implication/consequence' iz '>' or '<' (na:t 'gre:tər les', də 'la:ɟik' ero shartər tətaip), laik
    • "if iu(a:l)ssmart, iu(a:l)əluin"
    • (iu(a:l) >) smart > uin
    • uin < smart (< iu(a:l)) 
    • 'iu(a:l)' z o:nli moc so:lidnis/manlaiknis in a:l toŋz, so uikəno:bərluk
  • non/emtiset/nol '∅' ('unicode 2205')
  • mor 'bulət' listiz uedər 'nonbərd' or na:t
  • 'an' or 'or' 'iz/uoz' az '~' or '/' (na:t '=' sins dis iz 'klitik' in linguistiks nor '+' sins maθ, nor anpərsand '&' tu big).)
blesənz,

NONCONFIGURATIONAL — ipisəl a:n uai 'standərd' ingliʃ izkra:sspi:cuaizra:ŋ an də fo:kue rait

helo, dir ka:ngrəs, gu:gəl, harbərd,

hir, ailse hau ingliʃ bin mo:st inborn, radər dan az də uelθto:kən raitəntoŋ itgattərnd intu from də pra:təstən (kiŋ henri d e:θ) taimz a:nuərd. desʃo:n hir də ʃiftiz az hau uikənonti:carsel from də raitən tə d ondərlaiən an a:fənər θruaut taim, az itsi:m, ue, 

no 'question' shift

dis ʃudgo uidaut seən, sins ingliʃ in it its dis big sili ho:l. se:m in frenc, do itssad, a:l dom, az ni:dər ʃudkipuanənbi som dee:n. laik,
  • (how/WH) it=X?
    • < (how/WH) (X) it (X)? 
dis iz in tru:θ a:lso in rosiən* an finiʃ**, dat iz, no ʃiftən sili laik dis. dis iz an bin 'high affectation/campiness', o:nli in 'modern europe', az itbin uiθ its mi:nən set from ric frenclənd tə ric uelʃlənd (rich france to rich britain). odər toŋz (laik spaniʃ, gri:k, a:l d odər ɟərmanik toŋz) in dem də ʃift izmorinborn, an so its uotebər, bot dee:n nidər frenc nor ingliʃ nor finiʃ nor rosiən. θink fər iərsel, bot dis iz a:lmo:st GA:DZ tru:θ, i:bən do itdonkomop nouer in buks, aitonno uai; aitonker.


∅ < =it

dis iztru az dis ue, if som 'it' iz radər sonbəti laik caild or somθən so:lid laik da:g or kau, itbino:n, or, if onso:lid 'dative', mor laik 'locative', den no:n (az in 'give=it(=that/this), thought' ('on the thing') or 'bathe=it, the baby' (the boy or girl)), so, laik, if itiz somθən onso:lid, (onles uiθ 'is', 'look~seem', 'become', 'go', 'walk', ansoa:n)
  • I=see-d=∅ 
    • < I saw it
uiθ dis, itgo dat eni onso:lid ondərgoər go aftər də so:lid, 
  •  I=see-d=me=it(-all), I=tol-d somebody
    • ~< I saw it (all), I said it to somebody
uiθ dis, itgo a:lso dat di:dz dat a:fənist go uiθ onso:lid θiŋz ʃudgetfa:lo:d na:t bai 'what' or 'something', bot 'how' or 'some way', uen ite:n noon itgatdon for or tu.
  • how ya=did? who ya=did (what)?
    • < what you did (to who)?
nX=~-/n/- < =nX

'n't' e:n from 'not', an uinoos dis mor so from ska:ts 'scots', d o:ldənist ingliʃ toŋ, uer 'not' mi:n 'nothing' an təno:seem uərdz its radər 'na', laikli də se:m 'ne' az in o:ld ingliʃ an slabik toŋz an də 'n-' a:n a:fənist uərdz laik 'never, nor'. dis ue, uikənsi tu hau no:seən 'negative' uərdz aftər də di:d uərd (uen de:z nu θiŋz or stra:ŋme:d (mi:nənuaiz spi:cuaiz)). (in pra:təstən taimz, də uiʃ uoz təbi bo:θ laik latən an somθən uilinili pikt from mitəl ingliʃ, dis ho:ld θruaut hir, if na:t uanənbifrenclaik.) in nau ingliʃ, seən 'is not, are not' gios sili ho:l in də ue ar spi:c uərk. laik,
  • none I=see-d man, no man I=see-d, not one man I=see-d, I=did-n't-see no man
    • < I saw no man, I didn't see any man
'it=' < 'there'-

'there' az 'pronoun' az somθən litəl komənop bifor də di:duərd donfitin, az 'it' a:fənər kənbi dat, az alreti in uedər θa:ts, an itensedbak som odər 'there' təkom le:tər.
  • (it=)was-n't no-body there
    • < there wasn't anybody there
bot in som spi:ckaindz, aiges the 'it' kəngo onsed, priti moc, so '∅= <'. lukdaun hir, in dem az italsogetla:st 'is'.

  ∅~'that'~'which' < 'who'~'which'~'that'

'∅' iz in tu spa:ts, me:nli uen uot getənka:ldbak iz ondərgoər or uen somθən dat iz der. 'who' ʃutənebərkomop onles in 'him/uon dat''s sted, laik
  • (it=)was-n't nobody (∅ could-come)~(∅ I=know-ed) 
    • < there wasn't anybody (who could come)~(who I knew)
(∅)(...)-ən < ('IS'=)(...)-'ing'

uinoos dis az tru from tu θiŋz, uon, '-en' (az in 'beat(ən)' < 'beat(en(d))') binhapənən in ingliʃ an odər ɟərmanik toŋz sins fərebər, dos də ru:m getəno:pən fər 'beat(ən)' az də 'infinitive' or somtaimz 'participle' ('-ing(e)' uozotərme:top in mitəl ingliʃ an na:t haəndu at a:l uiθ d o:ld ingliʃ uərd endən), d odər, in ingliʃ dis binsomoca:fənər dan in eni iərəp toŋ, dos, laik
  • she=be-in'-bad
    • < she is being bad
('verb')-∅ ~< ('verb')-s

ueraz in odər iərəp toŋz də morrekənən endən getla:st or a:lmo:st kild (si ɟərmən an frenc), uer den ithelpem itbiən dat a:n də di:duərd 'verb', in ingliʃ hauebər laik in norθ ɟərmanik sui:tiʃ, norue an de:niʃ, an ba:ltik liθue:niə an latbiə, də ne:muərd 'noun' alreti telos.
  • the thing hap∅, the things hap
  • the thing haps, the things haps
    • < the thing haps, the things hap
in dis, odər θiŋz ʃift laik te:kənosaut 'were' or 'was', 'have' or 'ha(s)' (or in som spi:ckaindz sua:pənos bo:θ fər 'done(-did)'), 'ha(s)' bifor 'been', 'does', 'are' or 'is' (or in som spi:ckaindz bo:θ an insted ∅).

∅ < (-s)-to-

dis 'to' izotərmi:nənlis uen bitui:n insaid də la:ŋ uərd. 
  • I=want-see=ya
    • < I want to see you
'go((ə)n)-' 'baut-' < 'go(ing) to'- 'about to'-

aftər 'to' an 'is' tukaut.
 'be' < 'will/shall be'

dis iz hartər təno ful, sins itkudbi som odər mi:nən, bot 'will', lukop, laikli hazənbin (uikənse 'enbin' tu aftər lu:zən 'has/have' and i:bən getənos 'ga(:)t' fə o:nən, bot na:t in dis spi:ckaind) də 'future' fər la:ŋ taim, bot radər o:nli bra:tər mi:nən or stra:ŋme:kər 'emphasizer'

∅ < 'of' 'a(n)'

dis iz ʃir 'phonology', since odəruaiz də 'schwa' uutənəkomop in ingliʃ, az itni:tit a:lmo:st a:lue:z hebi ʃortənənz
  • in clay house ~ in some house (made) out clay
    • < in a house of clay
'let's' < 'may we'

dis iztru mo:stli from hau ʃortənd itiz.

blesənz,

lehehkri:o sopre la mui sapia nuea hkrit:u:ra

ola, keri:o i keri:a meheko, i antalusi:a,

ehta hkrit:u:ra sepo:ne n lo k ansio toa lah lenkua romanse, ienu ahta at:ra: al lat:i:n komo uie:rasioapla:o fuera la mui mentiro:sa mane:ra suia, i teselueo nuehtra mihma komo sapla, i, enfin, komo sesie la leiapla n kasi toa lah tier:a, ia k el apla nosak:a:a n alku:na tier:a n suh fine, sino mutio mah aia:, toa sieno mah o meno sensiie:se i leie mutio mah sapia ke lo ke poo samonto:na po loh aniu en lah mala mane:rahkrii:. komu ehpahtante i mutio, too komo una lihta pasei: ak:i:,

A E F H I K L M N O P R S T U

sopre l soni:o
  • V~'vocal'~kosasuae, C~'consonante'~kosatura. 'taio' eh la pala:pra pura, no konpuehta
  • el kolpe enre to sin kolpe, si solo CV, sepuelpe CV: o si kolpe fina:l (tou ehto solu enre l taio)
    • /mane:ra/ < 'manera'
    • /ehta:r/ < 'estar'
  • la /h/ fina:l pueser [s~z] u ehkrit:a, teselueo, /s/.
  • tou ehsuae [b d g], meno tehpue: H enre taio, o tople C:, o sepa si sin kolpe u en pala:praetio i su (mane:ra)nomre o /r/ fina:lpala:pra i /p t k/ fina:l 
    • /kop:a/ /katu:no/ < 'copa' 'cada-uno'
    • /ehko:a/ /aseura(:)(rX)~seu(:)ro/ < 'escoba' 'asegurar~seguro'
    • /tehto/ [deS.to] < 'de-esto'
    • meno 
      • 'mar' 'dar' 'estar' 'ser' 'ver' ~'haber' 'ir' 'flor'
      •  /k(e)/ /t(:)(e)/ /tu(X)/
      • etio pasa:o /-a:ta/ /-a(:)pa/ 
      • ~ enre V siemre lah mihma, komo /prepe/ /iaka/ < 'breve' 'llaga' 
      • al lao /i l r n/
      • 'ha-g-V' 'di-g-V' /akV/ /tikV/
  • /(-)o/ eh /(-)u/ siemre kuano lesie /a e o i/ (meno 'por' 'voz' 'vos' 'sos' 'y' 'sido' 'vio' 'dio' 'dios')
  • mah pronto sehkri:e, /mr/ /ml/ /nr/ < /npr/ /npl/ /ntr/
    • /somra/ /komra/ /enre/ < 'sombra' 'compra' 'entre'
  • too 'nd' sepuelpe 'n', mihmo, sin kolpe, sieno kasi [ŋ] o solo soni:onari: (meno 'man-dar' o pala:pra nu ehpanio:la)
    • /kuano/ < 'cuando'
  • /l/ /n/ /h/ ~< 'el' 'en' 'es', /m t(:) s l/ ~< 'me te se le', /k/ ~< 'que'
  • /Cot:ro/ /uhte(:)/ /eV/ " < 'Cosotros' 'usted(es)' 'ellV' (=)
  • /enC-/ /ehC-/, ∅ < /e/ ai: tehpue: /a e o i/ (meno 'ni, y, si')
    • /la nra:ta/ < 'la entrada'
    • /la hpa:ta/ < 'la espada'
  • etio pasa:o /-ia:/ < /-i:a/ < /i:ta/ ('-iá < -ía < -ida')
    • /peni:a/ /ai:a/ /pei:a/ < 'venida' 'habida' 'pedida'
    • /penia:/ /aia:/ /peia:/ < 'venía' 'había' 'pedía'
  • en pala:pra 'kulta' u etia parese: asi:, lah sin kolpe 'i' o 'u' sepuelpen 'e' o 'o', meno lesian 'iV', i too 'au' sepuelpe 'o'
    • 'complí' /komli:/ " /kumlio:/ < 'cumplir' 'cumplió'
    • 'entemedá' < 'intimidad'
    • 'lágrema' < 'lágrima'
    • 'otomátego' < 'automático'
  • /ts-/ /-ti-/ [(t)ʃ] < 'ch-' '-ch-'
  • /tese/ /huh-/ /-a:ho/ < 'desde' 'juzg-' '-azgo' 
  • /niu:n(V)/ /t(i)e...∅/ /iV/ /hC/ /(V)u/ < 'ning-ún(V)' 't(i)en(g)...que' 'diV'~'liV' 'nsC' '(V)gu' 
sopre lah ot:ra leie
  • 'haiga' 'poye-' < 'haya' 'pudie-'
  • -VCV < -V:CV ('-amo' en lo k ak:a:a n '-er')
  • solo /-h/ en 
    • 'más=' 'Cos=' 'las' 'les' 'mis' 'Cus' 'es=' 'haz='
  • tanpien pol soni:o ∅ /-o:/~/-u/= /-∅=V.../ < 'de' '-oi=' '-e=V...
aema: aun ke raro parehka tou ehto, eh kon pahtante raso:n, ia ke, komo tihe ar:i:a, el mah komu:n aplante hpanio:l sale:ha fuera el maio: kanpo lenkuaromanse i fuera el mihmo lat:i:n; pura la hkrit:u:ra taura salio: nunka tese tese:o mohtra: el apla mah komu:n, sino lok:a i mala semehansa al lat:i:n en ke setesenpolpia: toa la ikle:sia, mah k en el ehpanio:l (ahta lah kramat:eka pa lah lenkua prime:ropueplo selahasia:n en lat:i:n*, nu en ehpanio:l. ni mutiu ehpanio:le n ehta apla:pan, si eran kat:ala:ne, arako:n, ahtu:ria, kali:sa, 'ualensia' (aun ke, meno loh prime:ru eso, loh ot:ro kon tienpo fueron pertie:no suh apla o lenkua, komo pare:se) (ni solpi:e l pahko i su lenkua).)

*'
ad infinitum: a biography of latin - nicholas ostler - google books'

pentesi:,

LET:RU:TIA — KARKANTA TOA ERI:A PA KAPE:SA PERESO:SA

let:ru:tia h maio: mal k esa ot:ra kosa
ke lehiaman ia lah lutia i loh tolo:re,
pero i ke lo mal iama:u 'ap:re:nepense'!
ionokreo hama: ke lah pele:a fueron
kien samontono: lah mah ke sepoie:ra,
sino pol kien pio en eia sensiie:se
ia n kere:tesi: ia n su serprepe santo,
sino tut:epa al tormi: l po tia:plo
esu eh kuano la let:ru:tia h mah poe:re
kon su arma:ta la planka oha i tinta nekra,
ke tu sieno un ser unu etio po la mano
la la TIER:A ke pien tiosa sola salsa.*

*se alza
piekanto — x /  x /  // x  / x  / u  / 


ipisəl a:n bri:dən θro:tiən hartənən lenkθənən

helo, dir intərnasiənəl fənetik alfəbetlinguistik səsaiəti ob əmerəkəindiə, an i:ɟipt,

ueraz itsi:m dat so moc kəngoa:n manifo:ldnis uen, in 'linguistiks', itgetta:kt baut də 'stops' me:nli /p t k b d g/, an hard italsi:m, hauebər, aiθink dat bo:θ təfa:lo uiθ a:fənnis latər (laik in 'optimality theory' ???), bot an a:lso uiθ su:nist raitən an lərnən θruaut də uərld fər toŋz, uikəngi dem 'stop' marks nu, helpfələr mi:nən,

laik,
  • toŋ som in it ni:dər bri:dən (Ch) nor θro:tiən* (C')
    • ~ a:l ro:t az /p t k/ or də uon əlo:n /p/ or /t/ or /k/ (P)
    • ~ bitui:n V ro:t az /C:/ if its eni hint tord dat der ~ /NC/ (nP < (n)B)
  • bri:dən bot no θro:tiən
    • den Ch > P
    • C (~Bh) > B (/b d g/) (onles nir /s/~/ʃ/ ~ /h/~/x/ in som toŋz)
  • bri:dən or na:t an θro:tiən
    • den C' > P
    • Ch ~ C (~B') > B (onles ")
    • ~ B' P(h)(~B) > B P
o:bəra:l, aiseən indi:d dat 'voicing' zonhelpfəl in toŋ ondərstandən or lərnən, az uikənsi θruaut də uərld an in ingliʃ itsel, dos uiʃutənebərba:dər uiθ it o:bəra:l—hauebər, aitonminse bri:dən or θro:tiən iz 'unvoicing', no, radər dat its sondərən, 'unneutralizing', uatebər ue itkəngo, bot ithasstand, uen its der, az o:bəra:l laik 'unvoicing/voicelessness'. 

last bot na:t li:st, lesse, indi:d, i:bən if 'homophones' komop, deuonbimeni, sins dis iz at li:st som 'tru:θθa:t' 'theory' bot uiθ helpfəl 'practical implications' fər, laik uon 'optimality theory' or uotebər an uərlduaid toŋ lərnən. 

luk at ʃoənz hir fər meni toŋz, if iudlaik.

*'throatying' ~ 'glottalization'~'pharyngealization'

(mark bai dis se:m to:kən, baut suiftər lərnən, dos raitən, if toŋ som in it o:nli /ɟ/, radər rait az /z/ or /gi/; o:nli /c/, radər rait /s/ or /ki/~/ti/; /x/, radər /h/; /o/, radər /u/, ansoa:n. II hauebər, aiuutənno ful hau tədi:l uiθ 'unneutralizing' a:n /q/, sins itsseldəmkom laik dat.)

blesənz,

ipisəl a:n hau 'chomsky' θinkən donme:k fər spi:c ʃift nor toŋ bərθ ― 'society'~'geography'~'semiotics'

helo, dir ca:mski, an linguistik ",

biia:nd d 'optimality theory' or 'configurationality' uikənfaindos laiknis bai from toŋ tə toŋ, hau els uikənkom tə də spriŋ uer d odər θiŋz ke:m from, d onlaiknisiz? 

uedər uita:kən baut 'voicing neutralizing' or '(verb, adposition, genitive) position', ithazbi som start tu a:l dem hir θiŋz, soc uaid fargoənz an getənuirtər so təse—uic odər dan uedər an 'onfrendlinis' (fri:təm, 'he:t', əsondərnis, ongro:θ, gri:n (I can't say enough it's true we should "romanticize" indigenous folks and what was folkways anywhere, shift from town to town, not supermarket to supermarket))? 

uikənluk θruaut də uərl an si dat d onlaiknis kənkomop bitui:n fo:ks rait neks tu i:c odər, uer də uedər let laif gro; uikənsi dat hi:tbelt toŋz izobəraluonfo:ldər, su:nər lərnd an suiftər tuotəros uərdz, dan odər toŋz op norθ or in drailəndz—dos aiθink uikənsi stra:ŋ,
  • draiko:ld ~ uetuorm 
    • < mor ~ fiuər spi:cbit/hardnis kaindz/ue:z (C' ~ Ch ~ ʃ ~ ansoa:n)
    • < les ~ mor sa:ftnis lenkθ (V:)
  • 'gro:θ' ~ fri:təm
    • < laikər ~ les laik uərdputən 'word order/configurationality' (kra:sspi:cuaiz)
hauebər, in spi:clor, 'linguistiks', itəlgetta:kt baut 'language groups', laik dat uozuirtər or markt, uen də tru:θ iz a:l də uərl an a:l spi:c iztaid an dat tai or tailaiknis getsi:n nouer dan a:l or eni 'language group' in dat mor dan in 'language families', sins 'families' dai az degetbigər (də ue dat iərəp an indiə kəntelos mor dan 'indoiərəpi:ən', dat iz, der laiknis iztubiia:ndθiŋd, tu stok tə də tru:θθa:t, dan eniθən təhelpos si). lezduos suift an me:bi də best or su:nist lərnd 'ethnography', uer its,
  • uərlailənd
    • iərəp ~ uetuorm > ∅ (θro:tiən) ~ (di:duərd) fərs
      • ingliʃ ~ 'scandinavia' > bri:dən*
      • 'basque' > last
    • mitəl ~ draiko:ld > θro:tiən ~ last
      • (gre:tər) 'iran' ~ 'tibet' > ∅ 
      • erəb ~ 'aramaic' ('afroasiatic') > fərs
      • 'korean' ~ ɟəpan ~ uetuorm > ∅
    • afrəkə ~ i:dər > i:dər ~ fərs
      • 'sahel' θru horn > last
    • hindulandz ~ i:dər > ∅ ~ last
      • indoeriən > bri:dən*
        • 'sindhi' > θro:tiən
        • 'kashmiri' > fərs
    • sauθi:st ~ uetuorm > i:dər** ~ fərs
      • 'qiang-burma' ~ cainə > ∅ ~ i:dər
  • nuuərl
    • norθ ~ draiko:ld > i:dər ~ last
      • 'algonquian' ~ 'pacific northwest'*** > fərs
    • mitəl an sauθ ~ uetuorm > ∅ ~ i:dər
      • mitəl 'mesoamerica' > i:dər** ~ fərs
      • 'quechua' ~ 'aymara'*** ~ draiko:ld > θro:tiən ~ last
  • sauθ (land/uərlsaid)
    • papuə ~ 'oceania' ~ 'melanesia' ~ uetuorm > ∅ ~ last
      • 'austronesian' > fərs**
    • 'australia' ~ i:dər > ∅ ~ i:dər
ni:dlis təse, stərn 'word order' iz də mait o:bər də fo:ks θruaut, uic uikənsi laik uiθ lando:nən or me:nmaitid bili:fs. dat uozən gro:θ, ituoz ʃir dauntretən gli:mdbak in də spi:c(―bot na:t in papuə, uer aiuondər uai its a:l last, nor in də norθ nuuərl, sins itsmostliemti, aiges from biən bitui:n draiər landz an də uestərn si, 'd atlantik'.)

θink fər iərsel, if iudlaik.

*uihazuondər uai in der landsaid mo:stli ingliʃ an indoerian hazem 'bri:dən' (uirdnis), bot na:t mo:st iərəp toŋz nor 'dravidian'
**aiθink uetuorm θro:tiən hazdu me:bi uiθ haits klaimən, uer its mauntənz or hilz meni. (uai 'yapese' ga:t laik dis?)
***an luk uel hau 'algonquian' izuird bai də uetuorm gre:t le:ks an 'atlantik', an 'quechua', 'aymara' bai d andi:z mauntənz draiko:ld
spriŋ WALS an a:lso noən 'afroasiatic emphatics' iz laik 'glottal...'

blesənz,

ipisəl uiθ tru:θθa:t a:n uot 'bərb' ʃudbi də ne:m for or nu mi:nən mi giənit

helo, dir (aitonnoial, də:) ca:mski, an linguistik ", an 'haspelmath',

aiθink di:duərdz ('bərbz') uiʃudka:los θiŋz hardli uot uidu nau―bot, if uidid ar ue, uiduondər an kipaksənarsel uedər its gud inof tru:θθa:t or i:bən tru at a:l, bot in spi:clor tu a:fən θiŋz kom aut də θinkən an 'baiəs' dat, sins som toŋ z'analytic', den itkangetit its uərdz ro:t təgedər (ingliʃ ʃudbi ʃoən inof itsel);

mai θiŋ, hauebər, hazdu uiθ 'optimality theory' bot at də truist hait, dat aiθink meni ia:l ədbi uiθ—'pra:səti' or də bi:ts, dat iz, dat spi:c uərk at '(poly)synthesis' 'universally', la:ŋ az də uərd ki:pitsel uidin me:bi at mo:st siks bi:ts, dat iz, faib or siks fi:t,

(x) / x uu / x uu / x uu / x uu / x uu / x (x)

'x' mi:n bi:t 'stress' or fərs or last, 'uu' i:dər uon or tu lakən. 

derfor, ar nu di:duərd e:n ni:dər 'di:d' nor 'hap' nor 'uedər' nor 'fi:l', bot eni uərd uistikos 'clitic' 'serial' or 'adverb/incorporate' eni tudis biənno:n me:nli from a:fənnis, so:lidnis an ʃortnisan dat kənbi, in som toŋz, tərnd intu ne:m (nominalized)*, i:bən uidaut markən. 

(si hau 'kənbi...tərnd' aibro:kmiop, sins də 'clitic', də stok θiŋz kənbibro:k, ies, inborn, ni:dlis təse, laik uikənse, "un-fucking-true", 'orthography', əgen, pleən sili linguistiks (uai na:t unfuckingtrue?), bot, sins 'in som toŋz' uutənafənbre:kos no la:ŋʃe:p di:duərd, aikənrait əsondər.)

lezluk at bo:θ də cainə toŋ, 'analytic', an də 'yupik' toŋ təfaindaut an ʃo ('chinese grammar, polysynthetic language wikipedia'), 

uo=ba-ziuzi-bo-lə pi
x u / x u / x x // x

'I-tangerin-peeled skin'
'I peeled the tangerine'

'ba-'** iz fər 'incorporating', i:bən so:lid 'animate' uərdz; 'incorporation' itsel iz o:nli 'differential object marking' an də 'inanimate object' hazkra:sspi:cuaizbi də se:m az 'adverb', dat iz, bo:θ in markən an in θinkən, mo:stli sins uimostlita:k baut θiŋz/ue:z, az italuezbin. if eniθən, hir its 'skin' dat sstra:ŋme:d 'emphasized', bot dat z dat, an itgi də cainə toŋ mor fri:təm, bot də '(poly)synthesis' iz ʃir baindər, laik 'asphalt' or 'plaster' fər bildənz.

tuntu-s:ur-qatar-ni-ksaite-ŋqikt-uq 
x u / x uu / x uu / x x (???)

'reindeer-hunt-gon-say-don't-again-she/he'
'he hadn't yet said again he was gon hunt reindeer'

də gre:tist onlaiknis iz dat də cainə toŋ hazit its θiŋz ro:t intu litəl uərdz (laik ingliʃ, autsaid 'borrowed' uərdz laik 'antidisestablishmentarianism'***), bot itdondu, hauebər, dis odər so.

*laik ingliʃ '-ən(-)' aftər lu:zənos də 'iz', laik 'uan-go', 'hi=uan-ən-go', 'him uan-ən-go' ('absolute construction')
**'=be' ('passive') radər '(past) object marker'
***or 'electroencephalographically'
spriŋ 'WALS online - chapter rhythm types'
mark kiuərd hir a:lso 'prosodic phrase' 

blesənz,

BUK SPI:CLA BI AFRIKS BE:N

nau dat gre:t uo ke:m* an si:mən laik from a:l də
uormən an uərluaid**, hau itgonhelp iər ingliʃ?
fər no gud nor help, fər o:nli ʃo, də aitəl
biənstok tə θiŋ dat sta:pəniu in a:l uərk,
if uimi:n tru 'uərk', na:t o:bər ʃi:ts də dru:lən,
ies ies ia:ndər lai dat dat ne:m ərndit an ra:ŋ.
lərniə nau də uərdz stra:ngist an suiftər a:n iu,
dat uondərz delduem, gadərd, otərd—dat az fo:k!
aut əruer itbi, tordz uer də gudnis an rait
te:kiə so mankaind uon gre:t uərk ies dukənbi.
nau luk hir luk der! dat hiriə uizdəm o:ldən
dat də fo:ks teliu dem ia:ndər af.rik an blak.

sa:ŋfut — x / — x / — // x — / x — / u — / —
*

Cyclone Idai crisis deepens as first cases of cholera confirmed in Mozambique

The first cases of cholera have been reported in the cyclone-ravaged Mozambican city of Beira, complicating an already massive and complex emergency in the southern African country.
**'NASA: climate change & global warming'
(mark də portiəgəl toŋ z laik eni afrik (a:l toŋz iz əlaik mor or les), if ituozən fər də dru:lən o:bər its latənlaik, frenclaik raitən an iərəpuelθto:kəniʃnis no:bəti ʃudni:tem—bot somhau dedu??? uedər uonker fər priti raitən—SPI:K AFRIK! its bo:θ portiəgəlz gilt an afrik fo:ksiz ('mozambique - wikipedia, languages'))


fa:loop — a:n 'əgenstəgedərputən' ('antisynthesis')

"in ɟərmanik toŋz an kelt(ik), ite:n no 'serials' laik in ingliʃ bot dehazem 'adverbs' meni mor dan os dat dekənonlibi soc kaind uita:kən baut hir; odər toŋz laik dat ('wikipedia') 'warlpiri, bambara, oʼodham, ngabere, hixkaryana, kashmiri, hawaii, tagalog, kayapo' (bitui:n odər toŋz dat uozən laik dis, so dis iz spi:c ʃift laik 'convergent evolution'); in dem də 'clitic complexes' komop tu, bot uiθ mor fri:təm, an mor 'nonconfigurationality', biia:nd də 'auxiliary', də stok uərd, laik som 'sentenceparticlelike verb', som θa:t ta:itiər[/hart]." — mi

(hauebər, d 'antisynthesis' (na:t 'analytic', dat z o:ldər uərd an onhelpfəl) kəngo tu odər toŋz in som kra:sən ʃe:p, laik in erəb (an 'berber') an ba:lkən toŋz an d ira:n toŋ, uer dese a:fənər 'aiuan (dat) aigo', bot dehazem meni odər 'constructions' dat ədbin 'serials' bot 'fossilized', laik, 
ba:lkən, erəb, 'uəl-goai' or mor laik də iərəp ue, ba:lkən, 'əzai-uent' or, ira:n, 'uent-
əzai'. itsi:m 'ojibwe', 'halkomelem', 'mixtec' an aiges odərz in də mitəl nuuərl de:z laik dis tu.)

nau, lessi if uikənmororlesgo θru der kaindz dem ful '
antisynthetic'  (əgenstəgedərputən) toŋziz,

  • uərlailənd
    • iərəp
      • ɟərmanik ~ (də θa:thart) mitəl
      • kelt ~ fərs
    • pakland/indiə ~ kaʃmir ~ mitəl
    • afrik ~ 'bambara' ~ mitəl
    • sauθi:st ~ təgaləg ~ fərs
  • nuuərl ~ mitəl
    • 'o'odham' 
    • 'ngabere' 
    • 'hixkaryana' 
    • 'kayapo'
  • sauθland ~ 'oceania' 
    • 'warlpiri' ~ mitəl
    • həua:i ~ fərs
mo:st d 'antisynthesis' iz in lakənem ro:me:kən ('serials') or haənem friər uərdputən (mor 'nonconfigurational') or ondərθa:tme:kən (subordination) biənuirtər (laik ʃond in həua:i or uərdputənʃiftid in ɟərmanik an 'hixkaryana').

hauebər, aibili:b dis iz ('typologically'), in d o:nli or gre:tist tru:θ kra:sspi:c an ʃir spi:cuaiz—dis iz som dat ke:mop, dat zuirtər o:bəra:l an me:bi dat uoz fər də fo:k təmarkemseləue an əsondər, me:kemsel hartər tuondərstand ???.


blesənz,



ΣIR SPI:C IZ AR TRU GIFT AN SMARTNIS

gre:tist smartnis ies bin a:lue:z spi:c əlo:n, na:t
nau noθən mor dan dat; stil uilai, otər dom
kipθinkən som kraft gonkomnauhelposal, bot
a:l kraft tru əlo:n iz dis də maiti raitən—
uen iet a:lso os uizlərndos dat truər ue,
uərdz uiθ dem friər put an ta:itop, uen its ni:d,
an rait sins spi:c nau hazbi laik dat də mo:st, ies
θa:t an θa:tbits an gre:t striŋz uiθ mi:nən o:ldən,
uer somtaimz som uərdz getʃiftid, put som in nau
spa:t uer na:t az a:fən bot fər tru:θ sunərʃo:n
biən and in ar irz, na:t fər dru:lən o:bər
som raitənmarks dat kipaluezemti, domdom.

sa:ŋfut — x / — x / — (//) x — (//) x — / u — / —
(mark 'laitnənbre:nloruaiz manme:dsmartnis bla:bla:bla:...' ('wikipedia' AI) iz me:top lai, hau uitonsi? kraft uərkən fər os, ies, bot θinkən? no, onles uisi hau ar spi:c na:liɟ iz from də mitəleld 'ages', o:ldəniʃist an onhelpfəlist. də kraft bigud, uen uiiz, an iet aisiarsel ki:pən bihaind so la:ŋ, aiforsi, dat iz. if iətonlaikiə mai raitən, uotebər, nor mai θinkən, uotebər, bot betər iz betər, an iər silinis e:n. (maindiu, spi:c iz bai bi:ts an ro:me:kən (dat z mai θinkən) an i:bən helpfəl də mo:st itiz, o:nli iənidlisən nirər an luk at, hau aised bifor hir, "a:fənnis, so:lidnis [libən or na:t θiŋ] an lenkθ [ʃortər θiŋ, 'uərdz', getstok tə bigər].") uotebər... (a:l də spi:c bin, θru taim, best, bot uitonsi; ri:diə də 'na:liɟ' baut də uərl an a:l in its nir a:lue:z ingliʃ ʃe:p an raitən an hau mi:nənlis itobəraliz; maindiu də latən toŋ θiŋz gatro:t in dat nir a:lue:z; luk at o:ldər de:z!))


hau meni rof itkənbi in sebən spo:kist toŋz di:duərd ('v') or kaindgiər ('adj') ʃe:ps uidaut insua:lo:dz ('inc')?

NUUƏRL INGLIΣ (laik som odərz an ka:kni/sauθuərl)
  • ai iu ʃi hi it ui ial de
  • (ə/uu)d ʃud du/do(:)- ((u)ə)l/uo(:)- (uoz- (ə/ha)(z)- (ə/ha)d- did-)
  • -(ə)n
  • gon baut (don) -ə lez
  • (start stap kip~kep) (uan uiʃ θink~θat min~men cuz~coz fərget~-gat ker badər) (help me(k) si let) lob het go~uen kom uərk strogəl sim laik hap (ha(z) gat nid)
  • -(i/:)d ~ -t
  • (start...)
  • -(i/:)d...
  • (start...)
  • kən~ka-~kud
  • (i)z/e(:)-~bi~bin get~gat kip~kep
  • -ən
  • X
  • mi/mai- iu/iər- ər im (it) os/ar- ial em
  • sel
  • it(=dat~=dis~=dem) dem
  • al
  • op in a:n a:f θru bai bak daun raun baut aut əue o:bər
  • op...
  • op...
'kən...' ~ '(i)z...' > '(ə/...' θru 'gon...'; '-ən' > '-(i/:d...' or i:dər bitui:n X an 'mi...' (mark no 'must', 'ought', 'may', 'might', 'along' II no '-(t)ə-' (dat z uotebər) nor 'iz...ən' III X iz də stem, na:t ru:t, na:t də ʃir uərd IIII baut əhondrəd θərti litəluərdz ('morphemes') taimz baut tuenti spa:ts ('slots') iz baut θri θauzənd ('3,000')! ??? fərdər ri:tən 'sanskrit verbs - wikipedia', "when counted together have over a thousand forms." mi aise itkudbiθri:fo:ld at li:st uiθ 'serials', ro:me:kən uiθ 'infinitive' me:bi, bot an a:lso uiθ stokuərdz ('clitics', 'oblique pro.') an 'incorporates', dat iz, laik nir or in də stokuərd or də manifo:ld ('complex'). kiuərd 'natural language processing' ???, 'polysynthetic language' (dat enafənistment hau aidu, də:)

GRE:TƏR (BE:JIŊ) CAINƏ (TOŊ)
  • uo ni(n) ta
  • -men
  • zizii
  • bu me(io) (bie ue)
  • ba
  • (zeŋ)zai neŋ(go) hue kəi gan ken iŋgai bisiu
  • X
  • duŋ si cii po ciu lai
  • -lə zə guo liau
  • uo...
  • -men...
  • =də
'bu...' ~ '=də' bitui:n X an 'duŋ...'

HINDI ~ URDU (laik mitəl indoeriən)
  • muzhe duzhe (C)Vse hemeŋ dumheŋ (C)Vnheŋ ab(go)
  • X
  • nehiŋ ne med
  • ho ger 
  • -na -ne 
  • zah a za~ga le de (dal bet ber ut rek) seg 
  • d reh
  • -a -e -i -iŋ 
  • t hod
  • -a...
  • =h-
  • -uŋ -e -ie -eŋ -o/-eŋ -o -oŋ
  • =g
  • -a...
'-uŋ...' > 'd...', 'nehiŋ...' aftər last '-a...'

ANDƏLU:ZIƏ ('SPANIΣ')
  • io tu~po ea el eso not:ro (pot:ro) uhte eo
  • no
  • s(e)
  • m(e) t(:)(e) l(e)~se- noh (poh)
  • la lo 
  • -h
  • sV~e(r)~fu (po~pu se(p)~sa~sup: ie konsi~-se lokr) (eht(u) e~a(i)~u po~pa(i)~fu) (k(i)er~kis p(i)ens) (enp(i)e(:)s ak:a(:) si~se par polp~puelp) (t(i)e~tu te) p(i)en~pin
  • -k-
  • -o~-e~-i:~-e: -(i)e~-a~-o~-io: -a~-e~-o:
  • -(:)ra -(:)pa~-ia: (-rV: -ria:)
  • -ht(e) (-:) -(:)mo -n -:ron
  • a
  • sV...
  • -V: -V:no -V:o
  • a
  • X
  • -V:...
'-o...' θru '-hte...' > last '-V:...', 's(e)...' θru '-h' aftər last '-V:...' ~ bitui:n fərst an 'a'

ERƏB
  • ma
  • pV ha~rah ga:id (la(C))
  • a- di- ii- ni- di- 
  • X
  • -d -(d)i -ad -na
  • -u
  • -V-
  • (n)i (a)k ik~ki u(:)(h) ha na kum hum
  • l(a)~al pi~fi ka ila ala an min and ma
  • (n)i...
  • (ʃ(i))
  • l(a)...
  • (n)i...
BENGA:L
  • ama do doma abna (C)V(ŋ)
  • der
  • ge
  • X
  • gor
  • (d)e
  • (za Vs zol bat mor rak bera) pel ni bor bos dol ut ge ke
  • di
  • e zi~s:i
  • -lV -tV -bV -zV
  • -m -s -n 
  • -nV
ROSIƏ (laik slab)
  • a ti ana ano~eta on mi ui ani
  • ni
  • pa- u- ui- pri- pat- at- ta- za- pra- piri- uz- s- a- iz- na- raz- 
  • put (it hat ti lit eha) mo(ik~i) naki toi konki (toi(i)n rat ato:u apia:zan name:rin) haki~hat
  • -i-
  • -l -(l)a (-o) -(l)i -(i)u -Vis -Vt -Vm -Vti -(i)Vt
  • X
  • -(V)t
  • si
  • minia~mne tipia~tipe imu ei nas~nam uas~uam im sipia~sipe
  • iuo o ih 
'-i-' an '-l...' > -(V)t, 'minia...' ~ 'iuo...' bitui:n 'a...' an 'ni'

ipisəl a:n 'perədais la:st' an ingliʃ TOŊZ

helo, dir londən, mancəstərglazgo, 'sydney' an 'auckland',

hir si hau tərnənz iz from gre:tər nuuərl tə ka:kni tə gre:tər ingliʃ ingliʃ ('nordərn') an at last tə ska:ts,* θri toŋz a:n der o:n rait or at li:st 'ondərtoŋz', laik uiθ de:niʃ, norue an sui:tiʃ (hardli onlaik i:c odər, iet uiθ der o:n raitənz an som praid in dat.) 

aiuanidtərnmi (kra:srait) 'john milton' an hiz big buk ('paradise lost'), bot its soc 'affectation' biia:nd bili:f, na:t so moc in də spi:cla, bot in də te:l itsel, sins ito:bərme:k laik gri:kro:mən 'epik' in də meni, meni litəl θiŋz, an iet he:tən so moc 'hi:dənz' uic də ro:mənz an gri:ks uoz—otər 'airəni'! (də buk ʃit a:l o:bər baibəllaik piθinis.)

e:n no gud big buks nor sa:ŋz aut uelʃland ('britən')! bisaidz 'uudərən haits', dat uozuelspi:cəuer an 'manli' ro:t! (aiges ituoz som odər buks laik dat ro:t nir dat derz taim.) an baut tru men men an fo:ks, na:t sili 'di:mənz' an me:top silinisiz. 

ʃe:m a:n inglənd! 
nor 'william blake' uoznobetər ni:dər! hiuoz madman!

in d end, itshard təse desfulgilti, sins ingliʃ raitən issosoa:fəl, an ingliʃfo:ks də gre:tist uirdnis ebər me:d a:n ərθ—ingliʃ iz meni toŋz an non laik d odər ɟərmanik at a:l. 'standərd ingliʃ' engraundid in no spi:ckaind at a:l an iet spreto:bər an o:bər əgen θru də 'empire' an d 'american' tu, fər uot? ʃir ʃo, ʃir ho:liərdandau ʃit endlis.

H Θ J I Ə Z — ∅ F J Ə~I Ə~A Z — ∅ Θ C E E~A S — H Θ C E A S

i i: ir  i i: ia  i i:~e: ia  e i ir
u u: ər~or  u u: o:  u u: ua  u u ur
e e: er  e~e: ai e:  e e: ea  e e: e:r
o o: ər or  a au ə:~a o:  u o: ea~a oa  a(h)~e o:~e: Vr o:r~e:r
a a: a: ar  e~a: o o: a:  a o o a:  a:(h) o o(h) a:r
a(:)i au oi  oi eu ui(~oi)  a(:)i~i: a(:)u oi  i:(~ai)~eh u:(~au) oi

-C- t d b  t~d b b  t~d θ~b f~b  t~d θ~d f~b~∅
C∅ B P — B P — F~P P — F~P P
no:seər ən — n — n — ne
də~d dat — də~di ez~uot — t as~uot — da~d dat
di:duərd ∅ — ∅ — -(e)s — -(e)s

ai dau ʃi hi it ui ii de  mi di (h)ər (h)im os iə~iu (d)em 
oi deu ʃi i it ui ii de  mi(:) di(:) a im as iə~iu (d)em 
ai dau ʃV~V e~i et~it ue~ui ie~ii de~di  me~mi de~di a im us ie~iu (d)em 
a du ʃe~ʃi he~hi et ue~ui ie~ii de~di  me~mi de~di ar~her (h)im as ia~iu em~de

mai dai hər hiz ar iər der — main dain hərz hiz iərz derz
mi di ə iz a iə de — moin doin ə:n iz(ən) io:n de:n
me de a es us ia dea — main dain ean is(en) iuan dean
ma da~di her hes ur iur der — mi:n di:n hers hes urs iurs ders

*norfək, airiʃ an uestkontri iz mor(orles) laik nuuərl, an so aio:bərluk an dessma:lər an kudspi:k in airiʃ or som dem in korniʃ dem last tu.

blesənz,





4.27.2019

KRAFTUƏRDHANDBUK

  • 'chemistry'
  • 'math'
  • 'biology'
"uinidme:kosop nu uərdz...mo:stli goən uiθ də cainə toŋ."

ΣIFTLOR ~ 'chemistry'

(θro:tin '-nis(iz)' uenebər ni:tid, laik, saurnis, dat uikəngladme:kos mor, laik in saurnisiz, or insted, 'θiŋ(z), laik in saurθiŋ, or saurθiŋz, laik dat an dekəngettukaut -θ or -ən, or ʃift uərdz, I~A, laik in 'hi:t ~ ha:t'.)

spriŋ 'basic chemistry vocabulary list'
  • otər maitreknən < absolute temperature 
  • otər noθənreknən < absolute zero 
  • a:lmo:sttru:θ < accuracy 
  • saur < acid 
  • saurdrai < acid anhydride 
  • kuikənd miʃmaʃ < activated complex 
  • kuikənənmait < activation energy 
  • kuiknisro < acitivity series 
  • tru ii:ld < actual yield 
  • morme:kənbakansər < addition reaction 
  • stikən < adsorption 
  • stra:ŋdrink < alcohol 
  • gudsmel < aldehyde 
  • so:por < alkali metals 
  • so:pərθ orz < alkaline earth metals 
  • fairlaitnis < alkane 
  • θinlaitnis < alkene 
  • laklaitnis < alkyne 
  • odərother-shaped < allotrope 
  • təgedəror < alloy 
  • A spek < alpha particle 
  • pisfleʃ < amine 
  • saur pisfleʃ < amino acid 
  • bo:θkaindid < amphiprotic ~ amphoteric 
  • iesend < anode 
  • ua:tər- < aqueous ~ hydration 
  • graundspek θiŋreknən o:nlispa:t < atomic mass unit 
  • graundspek hafpaθ < atomic radius 
  • graundspek hardba:ti < atomic solid 
  • 'aufbau' graundla < aufbau principle 
  • bitədrai < base anhydride 
  • bitər < base 
  • laitnənpu:l < battery 
  • B spek < beta particle 
  • tu:tu:θt stokspek < bidentate ligand 
  • tu:fo:ld təgedərθiŋ < chemical compound 
  • taimait < binding energy 
  • ba:ndmait < bond energy 
  • slo:daun < buffer 
  • hi:tlor < calorimetry 
  • laifbreθ saur < carboxylic acid 
  • spi:tər < catalyst 
  • noend < cathode 
  • təgederbakansər < chain reaction 
  • ʃiftlor macən < chemical equation 
  • ʃiftlor kaindθiŋ < chemical property 
  • handlaik < chirality 
  • hiulist < chromatography 
  • laitnənpaθ < circuit 
  • kərtələn < coagulation 
  • təgedərreknən < colligative properties 
  • stiki ba:ti < colloid ~ suspension 
  • bərnən < combustion 
  • se:m əue:spek autkom < common ion effect 
  • manifo:ld əue:spek < complex 
  • θikənd < concentration 
  • θikənən < condensation 
  • laitnənli:tən < conductance 
  • io:ktsaur < conjugate acid 
  • io:ktbitər < conjugate base 
  • ful laitlist < continuous spectrum 
  • i:bənuərθ ba:nd < covalent bond 
  • θreʃho:ld θiŋreknən < critical mass 
  • θreʃho:ldʃe:p < critical point 
  • ɟem fre:muərk < crystal lattice 
  • ɟem < crystal 
  • da:ltənz onlaikʃob la < Dalton's law of partial pressures 
  • bre:kdaun < decomposition 
  • se:m < degenerate 
  • əue:goən < delocalization 
  • kaindʃiftən < denature 
  • spretən < diffusion 
  • θinən < dilution 
  • tuend la < dipole moment 
  • tuend tə tuend strenkθ < dipole-dipole force 
  • bre:kop < dissociation 
  • o:bərsti:mən < distillation 
  • tu:sua:pt bakansər < double replacement reaction 
  • stri:mən < effusion 
  • laitnənbre:kən < electrolysis 
  • laitnənbro:k < eletrolyte 
  • laitnənspek laikən < electron affinity 
  • laitnənte:kən < electronegative 
  • laitnəngiən < electroprositive 
  • stiki < emulsion 
  • handlaik bitspek < enantiomer 
  • maitte:kən < endothermic 
  • endhiu < endpoint 
  • maitspa:t < energy level 
  • maitho:ld < enthalpy 
  • maitbre:kən < entropy 
  • graundii:st < enzyme 
  • i:bən < equilibrium 
  • se:mhiu < equivalence point 
  • dronkfat < ester 
  • onni:tid input < excess reagent 
  • kuikənd biən < excited state 
  • maitgiən < exothermic 
  • kin < family ~ functional group ~ group 
  • maitlor la:z < laws of thermodynamics 
  • krakbre:kən < fission 
  • fri might < free energy 
  • fri speck < free radical 
  • G bi:m < gamma ray 
  • hirderonlaikʃe:p < cis-trans-isomerism 
  • ba:təmmo:st maitspa:t < ground state 
  • hafbakansər < half-reaction 
  • brainspek < halogen 
  • bakansər might < heat~enthalpy of reaction 
  • oni:bən miʃmaʃ < heterogeneous mixture 
  • i:bən miʃmaʃ < homogeneous mixture 
  • 'hond'z law < hund's rule 
  • motəld paθ < hybrid orbital 
  • laitko:l < hydrocarbon 
  • laitba:nd < hydrogen bond 
  • laitnən < hydrogenation 
  • saurua:təəue:spek < hydronium ion 
  • bitərua:təəue:spek < hydroxide ion 
  • dri:mbreθ < ideal gas 
  • dri:mmiʃmaʃ < ideal solution 
  • odərhe:tən < immiscible 
  • telər < indicator 
  • hindərər < inhibitor 
  • ko:llis together-thing < inorganic compound 
  • stərn < insoluble 
  • inbitui:n < intermediate 
  • ba:ndstrenkθ < intermolecular force 
  • əue:spek ba:nd < ionic bond 
  • əue:spek mait < ionization energy 
  • uonue bakansər < irreversible reaction 
  • se:mua:tər(uaiz)ʃob ??? < isotonic solution 
  • odər mitəlspeks < isotope 
  • goodsmellaik < ketone 
  • (ʃiftən)mait < kinetic energy 
  • fifti sebən θru sebəndi uon ʃrinkən < lanthanide contraction 
  • fre:muərk mait < lattice energy 
  • fre:muərk < lattice 
  • maitki:pən la < law of conservation of energy 
  • θiŋki:pən la < law of conservation of mass 
  • 'lə ʃatliər'z law < le chatlier's principle 
  • 'luis' draən ~ speklaiknis < lewis structure 
  • stokspek < ligand 
  • hindərən input < limiting reagent 
  • pikt laitlist < line spectrum 
  • nauden tuend strenkθ < london dispersion force 
  • lo:n~onʃerd tu:səm < lone pair ~ unshared electron pair 
  • a:fənist graundθiŋz < main-group elements 
  • θiŋreknən fla < mass defect 
  • θiŋreknən < mass 
  • steps < mechanism 
  • spekreknən < molar mass ~ mole 
  • spekθikəndnis < molarity 
  • spekbit < mole fraction 
  • onno:d spekreknən < mole ratio 
  • bitspek təgedərθiŋ < molecular compound 
  • uonfo:ld əue:spek < monatomic ion 
  • maildən bakansər < neutralization reaction 
  • emti spa:t < node 
  • se:mlaitnən ba:nd < nonpolar covalent bond 
  • a:fən si:dənhi:t < normal boiling point 
  • a:fən meltənhi:t < normal melting point 
  • se:mniss < normality 
  • graundspektuainən < nuclear fusion 
  • graundspekbre:kən < nuclear fission 
  • kərnəlbakansər < nuclear reaction 
  • kərnəlspek < nucleon 
  • e:tsəmla < octet rule 
  • laituaiz onlaikʃe:p < optical isomerism 
  • laitnənpaθ < orbital 
  • ko:ltəgedərθiŋ < organic compound 
  • ua:tərʃob < osmosis 
  • laitnənreknən < oxidation number 
  • laitnənla:s < oxidation 
  • hafʃob < partial pressure 
  • 'pa:lai' a:lonlaik la < pauli exclusion principle 
  • ro < period 
  • ro:la < periodic law  
  • θiŋbiənte:bəl < phase diagram 
  • θiŋbiən < phase 
  • inborn < physical 
  • tu:fold ba:nd < pi-bond 
  • menigraundspekt < polyatomic 
  • menibitspekt < polymer 
  • haitmait < potential energy 
  • o:bərtru:θ < precision 
  • ʃob < pressure 
  • autput < product 
  • spekmaitlor < quantum theory 
  • onsteti kərnəl < radioactive 
  • sloist step < rate determining step 
  • te:kgi bakansər < redox reaction 
  • menidraən < resonance structure 
  • bakgoən bakansər < reversible reaction 
  • spekspi:d < root mean square velocity 
  • fulfild < saturated 
  • hafli:tər < semiconductor 
  • ʃi:ldən autkom < shielding effect 
  • o:nliba:nd < sigma bond 
  • mi:nənfəl reknən < significant figure 
  • uonsua:pt bakansər < single-replacement reaction 
  • sa:ft < solubility 
  • θro:dθing < solute 
  • ua:təri < solvent 
  • hi:tθreʃho:ld < specific heat capacity 
  • aitəəue:speks < spectator ions 
  • o:nʃift < spontaneous change 
  • ru:mhindərən ??? < steric hindrance 
  • stra:ŋ sour < strong acid ~ polyprotic acid ??? 
  • kərnəlstrenkθ < nuclear force 
  • spi:dsti:mən < sublimation 
  • haiku:lən < supercooling 
  • standəntait < surface tension 
  • spektuainən < synthesis 
  • maitreknən < temperature  
  • dripən < titration 
  • o:nli fre:m < unit cell 
  • onfulfild < unsaturated 
  • autərmo:st laitnənspeks < valence electron 
  • sti:mʃob < vapor pressure 
  • si:dən < vaporization 
  • selfsi:dən < volatile 
se:mmi:nən,
  • lor ~ lərnən ~ na:liɟ 
  • reknən ~ ri:tən 
  • spa:t ~ hait 
  • na:t ~ litəl ~ a:t ~ noθə
  • a:lmo:st ~ nir ~ somuot 
  • bre:k ~ slakən ~ onbaind ~ ʃrink 
  • kuik ~ əlaib ~ əue:k ~ op ~ ʃiftə
  • ii:ld ~ autput (reknən
  • or ~ hardθiŋ 
  • ʃe:p ~ sait ~ luk ~ kaind ~ ue 
  • fərst ~ me:n 
  • tu- ~ tuin ~ tuais ~ əgen ~ bak 
  • -ba:ti ~ -ə
  • reknən ~ ∅ ~ -ə
  • əue:- ~ əgens- 

REKNƏN ~ 'Math'

mark no:bəti na:t ua:ntən deʃutebərmakem lərn 'haiər' θiŋz, dat iz, eniθən biia:nd də graundlor. cildrən tu many goən θru soc recidnis. II X issed /xa/ ~ /xe/ (laik /h/ bot hartər), na:t ***/eks/

spriŋ math.com glossary

  • otər uərθ < absolute value 
  • ʃarp horn < acute angle 
  • (ʃarp, (on)i:bənsa:itid, rait) θrihorn < (acute, equilateral, right, scalene) triangle 
  • (mor-~taimz-)me:kən onlispa:t graund < additive identity (of addition~multiplication) 
  • (morme:kən) bakuərd graund < (additive) inverse 
  • ne:bər hornri:tən < adjacent angle 
  • ta:pda:t < vertex 
  • bo < arc 
  • sa:itautput < area 
  • morme:kən taila < associative property of addition 
  • taimzme:kən taila < associative property of multiplication 
  • i:bənən ~ mitəlreknən < average 
  • bakfit aksəl < axis of symmetry 
  • graund < base 
  • tuinkarb < bisect 
  • ba:ksʃe:pt draən < box and whisker plot 
  • D setənmark < cartesian coordinate ~ ordered pair 
  • riŋhart horn < central angle 
  • striŋ < chord 
  • riŋ < circle 
  • riŋtərn < circumference 
  • taireknən < coefficient 
  • se:mlaind < collinear 
  • gadərən < combination 
  • ʃrinkən reknən < (greatest) common factor 
  • ʃrinkən menireknən < common multiple 
  • morme:kən sua:pla < commutative property of addition 
  • taimzme:kən sua:pla < commutative property of multiplication 
  • tuaind horn < complementary angle 
  • (təgedər, inborn, i:bən, (on)fer, no, ies, uird, graund, tru, ho:l)-reknən < (composite, counting~natural, even, (ir)rational, negative, positive, odd, prime, real, whole) number 
  • borba:ti < cone 
  • selfse:m < congruent 
  • a:lue:zreknən < constant 
  • setənmark flat < coordinate plane 
  • gadərənla < counting principle ~ combinatorial principle 
  • (kra:s)autput < (cross-)product 
  • macsetən < cube 
  • paip < cylinder 
  • helpreknən < data 
  • (tenla reknən) < decimal number 
  • hornreknən < degree 
  • (fer) ʃrinkənmodər < (common) denominator 
  • giltθiŋ < dependent event 
  • tuinhorn striŋ < opposite angle 
  • stre:t paθ < diameter 
  • lesme:kənla < difference ~ subtraction ~ dividend 
  • ∅ < digit 
  • macla < distributive property 
  • ʃrinkənreknən < divisor 
  • la:ŋriŋ < oval 
  • se:muərθ macən < equivalent equations 
  • mi:tən-~reknənmiste:k < error of measurement 
  • uərθgi < evaluate 
  • autkəmz < event 
  • reknənteller < exponent
  • se:muərθ bit < equivalent fractions
  • taimzreknən < factor 
  • flatsaid < face 
  • la < formula 
  • bit < fraction 
  • a:fən ~ seldəm < frequency 
  • a:fənte:bəl < frequency table 
  • draən < graph 
  • kra:sən < horizontal 
  • slantəneɟ < hypotenuse 
  • fe:kbit < improper fraction 
  • o:nliθiŋz < independent events 
  • onmac < inequality 
  • endlis < infinity 
  • karbd horn < incribed angle 
  • karbd menisaid < inscribed polygon 
  • gud reknən < integer 
  • (X, J) karbd lenkθ < (x, y)-intercept 
  • karbd bo < inscribed arc 
  • rθstikən < interpolation 
  • tuaind lainz < intersecting lines 
  • bakuərd me:kən < inverse operation 
  • mitəlθrihorn < isosceles 
  • laik bit < like fraction 
  • bakfit lain < line of symmetry 
  • lainpath < line segment 
  • da:tpaθ < locus 
  • θa:tlaw < logic 
  • lastsma:l bit < lowest terms 
  • midspa:t < median 
  • midda:t < (mid)point 
  • se:m < mode 
  • menireknən < multiple 
  • taimzme:kən graund < multiplicative identity 
  • tipt reknən < multiplicative inverse ~ reciprocal 
  • (i:c)odərhe:tən θiŋ < mutually exclusive event 
  • stre:thoŋ < perpendicular ~ normal 
  • reknənlain < number line 
  • bitta:p < numerator 
  • dol horn < obtuse angle 
  • (faib- ~ e:t- ~ for)said < (octa)gon ~ quadrilateral 
  • me:kən < operation 
  • tuinsaid < opposite 
  • start < origin 
  • i:bənro:d < parallel 
  • i:bənro:d forsaid < parellelogram 
  • hondrədbit < percent 
  • tərnlenkθ < perimeter 
  • ta:itiən < permutation 
  • riŋpaθbit ~ P-bit < pi 
  • flat < plane 
  • menisa:itid body < polyhedron 
  • kla:θ < power 
  • me:bi < probability 
  • tru bit < proper fraction 
  • nirʃoən < proportionality 
  • horntu:l < protractor 
  • ɟemlaiktaur < pyramid 
  • la:ŋʃortsaidla < pythagorean theorem 
  • ʃe:pend < quadrant 
  • ʃrinkənansər < quotient 
  • hafpaθ < radius 
  • rθru:m < range 
  • maʃbit < rate 
  • bi:m < ray 
  • stre:tmac < rectangle 
  • baksaid < reflection 
  • cestnotʃe:pt < rhombus 
  • raithorn < right angle 
  • tərnən < rotation 
  • a:lautkomz < sample pace 
  • neksʃoən draən < scale drawing 
  • slakda:t draən < scattergram  
  • (ə)laik < similar 
  • ʃrinkən < simplify 
  • slant lain < skew lines 
  • ansər < solution 
  • ba:l < sphere 
  • mac < square 
  • mac ru:t < square root 
  • stemli:fdraən < stem and leaf plot 
  • stre:t horn < straight angle 
  • ʃo:sa:itautput < surface area 
  • ʃift < translation 
  • ʃe:pən < transformation 
  • saidkra:sən < transversal 
  • latərʃe:pt < trapezoid 
  • tri te:bəl < tree diagram 
  • o:nlispa:t so:lduərθ < unit price 
  • uilinili < variable 
  • hong horn < vertical angle 
  • hortən(-ʃe:p) ~ ho:ld < volume 
  • (X, Y) aksəl < (x, y)-axis 
  • noθən ~ na:t < zero 
  • taimzme:kən noθənlaw < zero property of multiplication 
se:mmi:nən,
  • a:fən ~ seldəm ~ taim 
  • karbd ~ kot ~ hiu:n~-d
  • bakuərd ~ on- 
  • me:kən ~ uərk 
  • ansər ~ ru:t 
  • ʃrinkən ~ onfo:ldən 
  • taimz ~ raid ~ fo:ld 

LAIF LƏRNƏN ~ 'biology'

spring pearson - the biology place

mark eguait mi:n
ən "protein" donmi:n fo:ks ʃuti:tem egz, sins aito:n, biən planti:tən maisel. in tru:θ, meni fo:ks me:kem egz, na:t o:nli cikənz, laik, radər, doks, & sne:ks. II e:n non tu di:p baut ka:lən də 'nərbəs sistəm' 'so:l', bot me:bi, nor i:bən bili:fuaiz. 
  • beli < abdomen ~ gastric ~ ventral
  • onlibən < abiotic
  • ʃetənsaur < abscisic acid (ABA)
  • ʃetən < abscission
  • sokən < absorption
  • sokənlaitlist < absorption spectrum
  • di:puərld < abyssal zone
  • hi:tən < acclimatization
  • duelən < accomodation
  • neks saurga:l < acetylcholine
  • neks saur helpii:st A < acetyl CoA 
  • saur fa:lənua:tər < acid precipitation
  • onba:tiha:lo:d < acoelomate
  • ta:p ba:ti < acrosome
  • ʃort kidnispriŋhaid ue:kər < adrenocorticotropic hormone ~ACTH
  • siniuʃift eguait < actin
  • duən laitnənspa:t < action potential
  • kuikənd spa:t < active site
  • (duə-~mastər- ~ ondərgoər-)ʃipən < (active ~ passive) transport
  • fitən < adaptation
  • fitəntip < adaptive peak
  • fit bi:mən < adaptive radiation
  • spriŋsui:t tu:go:stlait saur < adenosine diphosphate ~ ADP
  • (riŋ) spriŋsui:t o:nligo:stlait saur < (cyclic) adenosine monophosphate ~ AMP
  • spriŋsui:t θri:go:stlait saur (twining-yeast) < adenosine triphosphate~ATP (synthase)
  • spriŋsui:t riŋii:st < adenylyl cyclase
  • pissta:pən ue:kər < antidiuretic hormone ~ ADH
  • o:bərstikən < adhesion
  • (me:n) kidni opspriŋ (θiŋ) < (nor-) adrenal gland ~ adrenaline ~ epinephrine
  • uird ~ onno:d < adventitious
  • laifbreθt < aerobic
  • ingoən < afferent
  • uird~nu gri:nz < agar
  • fo:ktaur < age structure
  • ɟa:lislaike (fiʃ) < agnatha-n (lampreys & hagfish) ~ ostracoderm
  • fait bihe:bən < agonistic behavior
  • lostsik < AIDS~acquired immunodeficiency syndrome ~ HIV~human immunodeficiency virus
  • gudsmel < aldehyde
  • gudsmel hard < aldosterone
  • smirstarc leər < aleurone layer
  • siui:d < alga ~ alge
  • bitər ~ so:pi < alkaline
  • a:lornon duən < all-or-none event
  • pispərs < allantois
  • (simən ~ hid~hitən) kaindspa:t < (dominant ~ recessive) allele
  • kaindspot a:fen < allele frequency
  • o:bərkuik bakansərən < allergic reaction
  • onlaiksped gro:θ < allometric growth 
  • (autdad ~ uiθ-dad) bri:dʃe:pən < (allo-~sympatric) speciation
  • (onlaiksproŋ) o:bər-~menitu:ba:ti < (allo)polyploid 
  • fre:mʃiftən spa:t < allosteric site
  • kaindspa:tid ii:st < allozymes
  • (A ~ tu:-) sne:lriŋ < (alpha ~ double) helix
  • laiftaim tərnən < alternation of generations
  • odər taiən < alternative splicing
  • (i:c odər) help bihe:bən < (reciprocal) altruis(tic ~ -m) behavior
  • loŋ pinpəl < alveolus ~ alveoli
  • pisfleʃ < amino group
  • pisfleʃ dronk ??? together-yeasts < aminoacyl—tRNA synthetases
  • pisfleʃme:kən < ammonification
  • go:tfilmprikənkraft < amniocentesis
  • go:tfilm < amnion
  • go:tfilmd (uaild)laif < amniote
  • go:tfilmd eg < amniotic egg
  • misʃe:pən(bog)laik < amoeboid
  • bothroosting-kind < amphibia
  • bo:θdir bitspek < amphipathic molecule 
  • (təgedərθiŋ tərnən) dronkhard < (anabolic) steroid
  • təgedərθiŋ tərnən < anabolism
  • onlaifbreθt < anaerobic 
  • la:ŋtaimlaif < anagenesis ~ phyletic evolution
  • kaindlaiknis < analogy
  • le:ttaim < anaphase
  • manue:kər < androgen
  • onho:l tu:ba:ti < aneuploidy
  • si:dberən plant < angiosperm
  • ies(əue:)spek < anion
  • iirli < annual
  • ta:pstriŋ < antenne
  • bifor < anterior
  • bla:səmθiŋ < anther
  • si:dtu:l < antheridium
  • bla:səmblu < anthocyanin
  • əgenslaif < antibiotic
  • əgensba:ti < antibody
  • uiθstandər < anticodon
  • əgensstart < antigen
  • gre:t briŋənbi:t~-θra:b < aorta
  • onlit uərl < aphotic zone
  • tip si:mən < apical dominance
  • tip laifui:b < apical meristem
  • laiknis uird < apomorphic character
  • θiŋ~kaind aut-~uiθba:ti < apo-~symplast
  • θinuu:m deθ < apoptosis
  • ne:mən hiu < aposemantic coloration
  • ua:tərpaθ eguait < aquaporin
  • tri:ru:stən < arboreal
  • o:ld(ən) < archea
  • (nek) egtu:l < archegonium ~ archegonia
  • fərst got < archenteron
  • ∅ < archezoa
  • briŋənbi:t~-θra:b~-paipe < artery ~ arteriole
  • briŋənbeat~-θra:b hard < arteriosclerosis
  • (manme:d ~ inborn ~ R) cu:zən < (artificial ~ natural ~ r-) selection
  • si:dpərs < ascus ~ asci
  • onlost (meni)bri:tən < asexual reproduction ~ clone 
  • se:mme:kən < assimilation
  • se:mbili:bən (~ ti:cən) < associative learning ~ classical conditioning
  • di:lə~giən mac < assortative mating
  • onbakfit ko:l < asymmetric carbon
  • gre:tuedərd ʃob < atmospheric pressure
  • graundspek < atom
  • spekue:t < atomic weight
  • ru:mna:t < atrioventricular node
  • (hart)iard < atrium ~ atria
  • selfhapənən ∅ < autogenesis model
  • selfsik < autoimmune disease
  • (fri ~ mitəl) so:l(netuərk) < (autonomic ~ central) nervous system
  • se:mstartid o:bərtu:ba:ti < autopolyploid
  • a:fən hiu:ba:ti < autosome
  • (self- ~ else)fi:tər < (auto- ~ hetero)troph
  • gro(:θme:k)ər < auxin
  • fi:tənfla:d < auxotroph
  • bərdz < aves
  • li:f bod < axillary bud
  • aksəl < axis
  • aksəl həri~ron??? < axon ~ nerve fiber
  • B θinuu:m < B cell
  • θinmildu < bacteria ~ bacterium
  • (best) (θin)mildui:tər ((fərs) ba:ti) < (temperate)  bacterio((pro)phage)
  • se:m meniʃe:pt < balanced polymorphism
  • rind ~ bark ~ trihaid < bark 
  • graundba:ti < basal body
  • graund tərnən reknən~a:fən < basal metabolic rate ~ BMR
  • graundfilm < basement membrane
  • bitərmac instetən < base-pair substitution
  • bitərmacən la < base-pairing principle
  • ste:k ~ po:l < basidium ~ basidia
  • ('be:t's ~ 'molər's) laikme:kən < (Batesian ~ Mullerian) mimicry
  • bihe:bən < behavior
  • bihe:bən laifue < behavioral ecology
  • ba:təm ru:stənuərl < benthic zone
  • tuiirli < biennial
  • tu:sa:itid bakfit (kaind) < bilateral symmetry ~ bilateria
  • tu:bre:kən < binary fission
  • tu:fo:ld < binomial
  • laifʃift paθue < biochemical pathway
  • laifmeniue:d ha:tspa:t < biodiversity hotspot
  • laifmaitlor < bioenergetics
  • laifərθʃift(id) riŋ < biogeochemical cycles
  • laifərθtru:θ < biogeography 
  • laifbel ~ -θiŋ < biological clock
  • laifgre:tme:kən < bio-(logical) magnification
  • laifbri:d < biological species
  • laifθiŋ < biomass ~ organism
  • laifhərd~-kraud < biome
  • laifriŋ < biosphere 
  • (laif) spektuainən (time) < (bio)synthesis (phase)
  • laif(-) < bio(tic)
  • tu:futid < bipedal
  • be:bipərs ha:lo < blastocyst
  • be:bi diʃ < blastodisc
  • be:bipərs < blastula
  • blodbre:n (hindərən)ua:l < blood-brain barrier
  • blodʃob < blood pressure
  • plantlərnən < botany
  • pa:tnek autkom < bottleneck effect
  • ('baumən'z) pərs < (Bowman's) capsule
  • ma:splant < bryophyte
  • (loŋ???) uindpaip < bronchus
  • bobəl ~ pinpəl (bud) < bulb
  • pispaθ bobəld spriŋ < bulbourethral gland
  • big flo < bulk flow
  • θri:ko:ld plant < C3 plant
  • forko:ld paθue < C4 pathway
  • forko:ld plant < C4 plant
  • laimdra:pər < calcitonin
  • hard haid < callus
  • laimstərən??? egg-white <  calmodulin
  • hi:treknən < calorie  ~ cal
  • 'kalbən' riŋ < Calvin cycle
  • bla:səm kop < calyx
  • sto:nkra:p saurtərnən < crassulacean acid metabolism
  • ue:lz'~kemri'z bloop~bərs < Cambrian explosion
  • θinher(paip) < capillary
  • θinher duən < capillary action
  • (klo:dz???)ʃel < capsid
  • sui:tkaind < carbohydrate
  • ko:l riŋ < carbon cycle
  • ko:l setələn < carbon fixation
  • ko:l (kin) < carbonyl group
  • laitsaur (kin) < caboxyl group
  • lonpme:kər < carcinogen
  • hart siniu < cardiac muscle
  • hart autput < cardiac output
  • hartblodpaip(t) (netuərk) < cardiovascular system
  • fleʃi:tər < carnivore ~ secondary consumer
  • tərnipgraundlaik < caretonoids
  • harthaid < carpel
  • berənfitnis~reknən < carrying capacity
  • sa:ftbo:n < cartilage
  • 'kaspar's strip < Casparian strip
  • dauntərnən (paθue) < catabol(ism/-ic) (pathway)
  • dauntərnən duəreguait < catabolite activator protein ~ CAP
  • iesspek sua:pən < cation exchange
  • θinuu:m < cell
    • hart < center
    • riŋ < cycle
    • -riŋ me:kən ∅~network < control system
    • o:bərsti:mən < fractionation 
    • -uərkt~helpt siknisʃonən < -mediated immunity
    • film < membrane
    • bord~ʃotər < plate
    • tru:θθa:t < theory
    • bre:kop < -ular differentiation
    • bri:dən < -ular respiration
  • θiŋstriŋ < cellulose
  • 'selsiəs'∅ < Celsius scale
  • hart korn < centriole
  • uair??? korn < centromere
  • hart ba:ti < centrosome 
  • sma:l bre:n < cerebellum 
  • bre:nhaid < cerebral cortex
  • gre:t bre:n < cerebrum
  • kaindʃiftən < character displacement
  • ʃift
    • -(lor) ba:n < chemical bond
    • ua:tərʃob??? (taiən) < chemiosmo(sis~tic) (coupling)
    • selffi:tər < chemoautotroph
    • elsfi:tər < chemoheterotroph
    • fi:ləntu:l < chemoreceptor
    • spektuainən < chemosynthetic
  • kra:sən < chiasma ~ chiasmata
  • ʃelθiŋ ??? ~ (θinstriŋ) < chitin
  • li:fgri:n(graund) < chlorophyll
  • li:fgri:nba:ti < chloroplast
  • ga:ldronkhard < cholesterol
  • sa:ftbo:nfiʃ < chondrichthyes
  • sa:ftbo:nua:tər ??? < chondrin
  • bakbo:nd < chordate
  • (her)film (ʃe:pgetən) < chorion(ic) (villus sampling) ~ (CVS)
  • (sistər) hiu o:nliba:ti < (sister) chromatid
  • (a:fən ~ onlaik) hiu:θiŋ < (eu- ~ hetero-)chromatin
  • ∅ < chromista
  • hiu:ba:ti map < chromosome (map)
  • pa:tmildukind ??? < chytrid
  • laʃ < cilium ~ cilia
  • de bi:t < circadian rhythm
  • lim(netuərk)lor < cladistics
  • limme:kən ??? < cladogenesis ~ branching evolution ~ splitting evolution
  • limmap < cladogram
  • kin < class ~ division ~ domain ~ family ~ genus ~ kingdom ~ order ~ phylum~phyla ~ taxon
  • (ho:l ~ haf ~ sne:lriŋd) kli:bən (fəro) < (holoblastic ~ meroblastic ~ spiral) cleavage (furrow)
  • li:n(ən) < cline
  • li:kha:lo < cloaca
  • laik cu:zən < clonal selection
  • laik briŋər < cloning vector
  • (ʃot ~ o:pən) riŋme:kən (netuərk) < (close ~ open) circulatory system
  • irsne:l < cochlea
  • təgedərsi:mən < codominance
  • sto:nspek < codon
  • ba:tiha:lo:(d) < coelom(ate)
  • menikərnəld < coenocytic
  • helpərii:st < coenzyme
  • təgedərgro:θ < coevolution 
  • helpər < cofactor
  • təgedərnis ~ taid ??? (bri:d θa:t) < cohesion (species concept)
  • təgedərpul (tru:θθa:t) < cohesion-tension theory
  • ko:ld te:mənansər < cold aclimation response
  • bod ʃi:θ < coleoptile
  • stikən(graund) < collagen
  • gadərənpaip < collecting duct
  • netuərk θinuu:m < collenchyma cell
  • setələrz ~ taun < colony
  • təgedərru:stən < commensalism
  • a:l (der fo:ks~laifθiŋz) < community
  • macθinuu:m < companion cell
  • strogələn ~ fait < competition
  • fait te:kə(n)aut la < competitive exclusion principle
  • ((on)faitən) hindərər < (non)competitive inhibitor
  • fil setələn < complement fixation
  • filən netuərk < complement system
  • (fil) laitnisʃetən kərnəlsui:t (saur) (baindənii:st) < (complementary) deoxyribo(se~nucleic) (acid) ~ (DNA) ~ (RNA)
    • baindənii:st < ligase
    • ʃelme:kən < methylation
    • menibitspektme:kərii:st < polymerase
    • si:kər < probe
  • ful spendən paθ < complete digestive tract
  • ful bla:səm < complete flower
  • menifo:ld ai < compound eye
  • θikəndnis latər < concetration gradient
  • θiknən < condensation ~ dehydration reaction
  • θiknən bakansər < condensation reaction
  • borba:ti θinuu:m < cone cell
  • ne:kid si:d ??? < conidium ~ conidia
  • ni:təlli:ftri < conifer
  • io:kən < conjugation
  • baindən ui:n < connective tissue
  • ʃeltrən laiflor < conservation biolodgy
  • (plant- ~ fleʃ)i:tərz< consumers
  • me:nland~uərlailənd drift < continental drift
  • (a:ngoən) uirdnis < (continuous) variation
  • bərθʃonən < contraception
  • bakflo < convection
  • se:mgro:θ < convergent evolution
  • təgedəruərk < cooperativity
  • sa:ft uud < cork
  • sa:ftuud shaping
  • bla:səm hed < corolla
  • hardhaid ba:ti < corpus callosum
  • ielo ba:ti < corpus luteum
  • haid ~ autsaid(~ua:l) < cortex
  • bre:nhaid dronk < cortisol
  • təgedərʃipən < cotransport
  • (uon ~ tu) si:d li:f < cot(yledon)
  • əgensfloən sua:p < countercurrent exchange
  • mact bakansərz < coupled reactions
  • riɟ < crista ~ criste
  • (kra:s- ~ tu:)(si:d)te:kən < (cross- ~ double-)fertilization
  • haitən hiu < cryptic coloration
  • authaid < cuticle
  • blu:θinmildu < cyanobacteria
  • riŋ laitnənspek flo < cyclic electron flow
  • riŋ eguait < cyclin
  • (riŋeguaitni:tən) ue:kənii:st < (cyclin-dependent) kinase ~ (Cdk)
  • θinuu:m < cyto
    • hiu < -chrom
    • startərz < -kines
    • bre:kən < -kinesis
    • bre:kən graund~ue:kər < -kinin
    • θiŋ (cu:zər ~ stri:mən) < -plasm(ic) (determinant ~ streaming)
    • fre:m < -skeleton
    • θiŋ ua:tər < -sol
    • be:n(fəl) T ∅ < -toxic T cell ~ TC
  • daruən fitnis < darwinian fitness
  • da:tər θinuu:m < daughter cell
  • demitəl~-ni:dər plant < day-neutral plant
  • li:fdra:pər (uudləndz) < (temperate) deciduous (forest)
  • daunbre:kərz < decomposer
  • draiən bakansər < dehydration reaction
  • misən ??? < deletion
  • bərθ-~fo:kreknən < demography
  • həritri < dendrite
  • sa:ltpi:tərʃetən < denitrification
  • θiknis(ni:tən) (me:kər ~ hindərən)< density(-dependent) (factor ~ inhibition)
  • start ʃiftrekənən < dependent variable
  • onendid < depolarization
  • ra:t(ən)i:tər < deposit-feeder ~ detritovore ~ saprobe
  • haidui:b (netuərk) < dermal tissue system
  • tru haid < dermis
  • briɟ korn < desmosome
  • setəld kli:bən < determinate cleavage
  • setəld gro:θ < determinate growth
  • setələn < determination
  • rot(ən) ~ bro:k bit < detritus
  • le:tər mauθ < deuterostome 
  • (o:ld) gro:θ < development ~ evolution
  • midrif < diaphragm
  • rest (strec) < diastole
  • rest ʃob < diastolic pressure
  • spendən < digestion
  • (tu:)kra:sbri:d (land) < (di)hybrid ~ (zone)
  • tu:kərnəlbro:ti < dikaryon
  • uumənman(plant) ??? < (di- ~ mono-)oecious
  • onlaikʃe:pt < dimorphism
  • tu:ba:ti:d θinuu:m < diploid cell
  • setəld bitspek gro:θ < directed molecular evolution
  • setəld cu:zən < directional selection
  • (tu:- ~ o:nli- ~ meni)sui:t < (di- ~ mono- ~ poly)saccharide
  • de < diurnal
  • spred < dispersion
  • meniue:dme:kər cu:zən < diversifying selection
  • mastərʃip~sue latər < dominance hierarchy
  • sli:p < dormancy
  • bak < dorsal
  • tu:riŋme:kən < double circulation
  • 'daun' manifo:ldsik < down syndrome
  • tuelbfingərgot < duodenum
  • əgen < duplication
  • stra:ŋeguait < dynein
  • mo:ltən ue:kər < ecdysone
  • laifue < eco(-log(-y ~ -ical))
    • autkom(reknən) < ecological efficiency
    • (ɟemlaik)taur < pyramid
    • spa:t < niche
    • bri:d tru:θθa:t < species concept
    • netuərk < system
    • laikniss < type
  • autbe:bileər < ectoderm
  • ko:ldblotid < ectotherm
  • autkomme:kər θinu:m < effector cell
  • autgoən ??? < efferent
  • miatʃu:tən paip < ejaculatory duct
  • laitnən < electric(~-o
    • me:bi < potentil
    • ʃift latər < -chemical gradient
    • ponp < -genic pump
    • lo:dsto:ne laitlist < -magnetic spectrum
    • te:kər ~ briŋər ~ giər ~ ʃoənglas < acceptor ~ carrier ~ donor ~ microscope (EM) 
    • ʃel < shell
    • ʃipənlain < transport chain
  • be:bi (pərs) < embryo ~ fetus
  • be:bi bi:d < embryo sac ~ ovule
  • nirθretənd bri:d < endangered breed
  • uird~land~o:nl bri:d < endemic species
  • sokən bakansər < enedergonic reaction
  • inər < endo-
    • a:fgiən spriŋ < -crine gland
    • sua:loən(autkom) < (~ phago- ~ pino-)-cytosis
    • be:bileər < -derm
    • haid < -dermis ~ -thelium
    • start < -genous
    • film (netuərk) < -membrane system
    • uu:m film < -metrium
    • (θiŋ) netuərk < -plasmic reticulum
    • ka:fi(laik) ??? < -rphin
    • fre:m < -skeleton
    • be:bi milk < -sperm
    • ua:l < -spore
    • təgedərlaif tru:θθa:t < -symbiotic theory
    • ha:tblotid < -therm
    • be:n < -toxin
  • strenkθənər < enhancer
  • ru:m~raundənz oni:bən < environmental grain
  • authaid < epidermis
  • le:tərhapən < epigenesis
  • nirba:l < epididymis
  • θro:tlid < epiglottis
  • nirplant < epiphyte
  • fri:ba:ti < episome
  • opər spa:t ??? < epistatis
  • opər haid ui:b < epithelial tissue
  • autspa:t < epitope
  • i:bəndaut bri:d < equilibrium species
  • red blod ba:l < erythrocyte
  • i:tən-paip < esophagus
  • ni:tid pisfleʃ saur < essential amino acid
  • somər sli:p < estivation
  • uumənue:kər < estrogen
  • bihe:bənlor < ethology
  • neks θinlaitnis < ehylene
  • ielo:me:kən ~ uidərən < etiolation
  • tru:kərnəld (θinuu:m) < eukaryot(ic ~ e) (cell)
  • tru uaildlaif < eumetozoa
  • fulfrendli < eusocial
  • tru brestfi:tərs < eutherian mammals
  • (ric- ~ litəl)fu:dme:k(ər ~ -ən) le:k < (eu- ~ oligo-)trophic(ation) (lake)
  • sti:mku:lən < evaporative cooling
  • gro:θ bri:d θa:t < eolutionary species concept
  • spretən~auid fit < exaptation
  • (uo:k ~ hindərd) (aftər)ramər (me:bi ~ film ~ kleft ~ tip ~ end) < (excitatory ~ inhibitory) (post)synap(tic ~ -se) (potential  ~ membrane ~ cleft ~ knob ~ terminal) (~ EPSP ~ IPSP)
  • autli:kən ~ dre:nən (netuərk) < excret(ion ~ -ory) system
  • θroən~sendən bakansər < exergonic reaction
  • auta:fgiən spriŋ < exocrine gland
  • θinu:m spiuən < exocytosis
  • autʃo:d < exon
  • autfre:m < exoskeleton
  • autbe:n < exotoxin
  • reknəntelərd gro:θ < exponential growth
  • θru:shoən (briŋər) < express(ion ~-ivity) (vector)
  • karbdaut bri:d < extinct
  • θinuu:m autgraund~θing < extracellular matrix
  • be:bi autfilm < extraembryonic membranes 
  • (fərs ~ neks) a:fspriŋ o:nlitaim < (first ~ second) filial generation
  • F me:kər~θiŋkorn < F factor
  • helpt spretən < facilitated diffusion
  • onlaifbreθt tu(ue:(d)) < facultative anaerobe
  • (ielo ~ təbako dronk pisfleʃ) A-bitər (meni)tu:kərnəlsui:tsaur (go:stlait (saur)) < (flavin ~ nicotinamide) adenine (poly)dinucleotide ~ FAD ~ NAD(P)
  • egpaip < fallopian tube ~ oviduct
  • fati saur < fatty acid
  • fi:dbak (hindərən ~ (netuərk)) < feedback (inhibition ~ system)
  • (milksaur) ii:stən < fermentation
  • θinho:ldər < fiber
  • θinθred < fibril
  • (kla:tən) θinho:ldər eguait < fibrin
  • θinho:ldərme:kər θinuu:m < fibroblast
  • θinho:ldər eguait < fibrous protein
  • θred (netuərk) < filament ~ hypha ~ mycelium
  • sift(ən) < filtrat(e ~ -ion)
  • setəld duənue < fixed action pattern
  • slak < flaccid
  • uipher < flagellum ~ flagella
  • bla:səm < flower
  • drift inle ∅ < fluid mosaic model
  • her pərs < follicle
  • her pərse ue:kər < follicle-stimulating hormone
  • fu:d lain ~ ueb < food chain ~ web
  • sto:nme:d ~ dog < fossil
  • setələrfo:k autkom < founder effect
  • sma:lnest < fovea
  • britəl X manifo:ld sik < fragile X syndrome
  • fre:mʃift ∅ < frameshift mutation
  • a:fənnissni:tən cu:zən < frequency-dependent selection
  • kra:p < fruit
  • helpən ~ uərθ ~ ∅ < function
  • G eguait (ni:tən te:kəntu:l ~ ue:kənii:st ~ go:stlait ii:st) < G protein (linked receptor ~ kinase ~ phosphatase)
  • Guon ~ Gtu taim < (G1 ~ G2) phase
  • (mac)si:dpər < gametangium ~ gametangia
  • mac(si:d) < gamete
  • macsi:d ba:ti < gametophyte
  • so:lklostər < ganglion ~ ganglia
  • ru:mio:kən < gap junction
  • ru:mtaim < gap phase
  • belili:kər < gastrin
  • beliha:lo < gastrovascular cavity
  • belibe:bi(me:kən) < gastrula(tion)
  • (baindənba:ti)ge:tid əue:spek paθ (te:kəntu:l) < (ligand-)gated ion channel (receptor)
  • 'ga:z'iz la < Gause's principle
  • stiki laitnənsuimən < gel electrophoresis
  • graundstart~-me:kər < gene ~ genetic ~ gen-
    • morme:kən < amplification
    • laikme:kən < cloning
    • sto:n < code
    • autli:bən < isolation
    • maʃən < recombination
    • set < -ome
    • set markən < -omic impriting
    • bukhaus < -omic library
    • kaind < -otype
  • ərθtru:θ ri:c < geographical range
  • ərθθiŋ taimreknən < geological time scale
  • macsi:d θinuu:mz < germ cells
  • botən < germination
  • 'ɟibərelə'z < gibberellin
  • spriŋ < gland
  • so:l stiki θinuu:m < glial cell
  • ba:l eguait < globular protein
  • kidni sma:lba:l < glomerulus
  • sui:t(nis) ue:kər < glucagon
  • (sui:t ~ or) haid ue:kər < (gluco- ~ mineralo-)corticoid
  • uainsui:t < glucose
  • sui:t (dronk) fat < glycerol ~ glycolipid
  • sui:t kop < glycocalyx
  • sui:t start ~ arstarc < glycogen
  • sui:t bre:kən~(ii:st)maild < glycolysis
  • sui:t eguait < glycoprotein
  • 'ga:lɟai' ba:ti < Golgi apparatus
  • kaindme:kən ue:kər < gonadotropins
  • kaindspriŋ < gonads
  • stept~latər me:bi < graded potential
  • stepbaistep ~ slo:goən < gradualism
  • 'gram' smir < Gram stain
  • laikpərs ba:ti < granum ~ grana
  • ərθsa:itən~tord < gravitropism
  • ha:thaus autkom < greenhouse effect
  • (o:bəra:l ~ net) (me:n ~ lesme:n) me:kənstrenkθ reknən < (gross ~ net) (primary ~ secondary) productivity ~ GPP
  • (ərθ) bre:kən laifui:b < ground meristem
  • (ərθ) ui:b netuərk < ground tissue system
  • gro:θ me:kər(θiŋ) < growth factor
  • uord~ʃi:ld θinuu:m < guard cell
  • dra:p-~ua:tərspiuən < guttation
  • ne:kid si:d plant < gymnosperm
  • (sink ~ spriŋ) ru:stənland < (sink ~ source) habitat
  • laikən(me:kən) < habituation
  • o:nli tu:ba:ti θinuu:m < haploid
  • 'harti-uainbərg' i:bənən~la  < Hardy-Weinberg (equilibrium~theorem)
  • sokəntu:l < haustorium ~ haustoria
  • 'he:bər'z (netuərk) < Haversian system
  • hi:tsiknis eguait < heat-shock protein
  • helpər θinuu:m < helper T cell
  • blod red (eguait) < heme ~ hem- (-oglobin)
  • blod(-laikən) sik < hemophilia
  • blodua:tər < hemolymph 
  • libər (ge:tpaip) < hepatic (portal vessel)
  • onuuti ~ gras~uərt < herbaceous
  • planti:tər < herbivore ~ primary consumer
  • (menigraundstartid) daunhandən < (polygenic) heredity ~ inheritance
  • uumənman ba:ti < hermaphrodite
  • onlaik taim < heterochrony
  • onlaik ba:ti < heterocyst
  • onlaik ʃe:p < heteromorphic
  • onlaik bodsi:d < heterosporous
  • (se:m- ~ onlaik-)ho:lsi:t(id) (fit) < (homo- ~ hetero-)zygo(te ~ -us) (advantage)
  • uintər sli:p < hibernation
  • ui:b pisfleʃ < histamine
  • ui:b eguait < histone
  • se:mstart ba:ks < homeobox
  • se:melsba:ti < homeosis
  • ha:tblotid < homeotherm
  • se:msproŋ graundstart < homeotic genes
  • fərs fo:k ~ (gre:t) e:pe < hominid~hominoid
  • se:msproŋ hiu ba:ti:z < homologous chromosomes
  • se:msproŋ bilt < homology ~ homologous structures
  • o:nli bodsi:d < homosporous
  • ue:kər < hormone
  • mastər < host
  • ba:tiua:tər siknisʃonən < humoral immunity
  • ua:tər(on)laikən < hydro(philic ~ -phobic)
  • stilua:tərd fre:m < hydrostatic skeleton
  • o:bərendid < hyperpolarization
  • (ondər-)hilbre:n < (hypo)thalamus
  • fe:k < hypothesis 
  • fiʃlor~-man < ichthyologist
  • θa:taut diʃ < imaginal disk
  • sokən < imbibition
  • (me:n ~ lesme:n) siknisʃonən ansər < (primary ~ secondary) immune response
  • siknisʃonən ba:l eguait < immunoglobulin
  • lərnən < imprinting
  • inte:kən fitnis < inclusive fitness
  • onful si:mən < incomplete dominance
  • onful bla:səm < incomplete blossom
  • (onful) ʃe:pʃiftən < (incomplete) metamorphosis
  • (fərs ~ neks) 'mendəl'z la < independent assortment ~ segregation ~  mendel's first ~ second law
  • self ʃift(reknən) < independent variable
  • onsetəld kli:bən < indeterminate cleavage
  • onsetəld gro:θ < indeterminate growth
  • led fit < induced fit
  • li:tən < induction
  • suelən~bərnənsiknis ansər < inflammatory response
  • i:tən < ingestion
  • inborn friən~autletən tu:l(netuərk) < innate releasing mechanism
  • inər θinuu:m θiŋ < inner cell mass
  • ba:ti dronl θri:go:stlait saur < inositol triphosphate ~ IP3
  • instikən (ro) < insertion (sequence)
  • (bog) taim(lenkθ) < instar
  • sui:tbred (ailənd) graund~θiŋ (ue:kər) < insulin
  • hindərər < interferon
  • bli:cd~onhiu:d~uait eguait inbitui:nər < interleukin
  • mitəl θred < intermediate filament
  • mitəl so:lhed < interneuron
  • mitəl na:t  ~ inbitui:nər < internode
  • bitui:ntaim < interphase
  • bitui:nθinuu:m < interstitial cells
  • bitui:n(ba:ti)ua:tər < interstitial fluid
  • taid bitui:nbelt~uərl < intertidal zone
  • inborn gro:θ(reknən) < intrinsic rate of increase
  • bak-~ingoən (kra:sbri:dme:kən) < introgression
  • inər ~ inbitui:nər < intron
  • insnerən < invagination
  • (hiu:ba:ti) baktərnə ??? < (chromosomal) inversion
  • onbakbo:nd ~ spainlis < invertebrate
  • ba:tilis si:dte:kən < in vitro fertilization
  • laikmac bri:tən < isogamy
  • autli:bən tu:l(netuərk) < isolating mechanism
  • laikʃe:p laiftaim < isomorphic generation
  • (bog) iu:θ ue:kər < juvenile hormone ~ JH
  • nirkidnisma:lba:lba:ti < juxtaglomerular apparatus ~ JGA
  • K cu:zən < K-selection
  • kərnəltuainən < karyogamy
  • kərnəlbre:kən < karyokinesis
  • kərnəlkaind < karyotype
  • horn eguait < keratin
  • ki:sto:n (hontər ~ bri:d) < keystone (predator ~ species)
  • kin cu:zən < kin selection
  • pleən ~ (duən)ʃift < kinesis
  • spindəlri:cənspa:t < kinetochore
  • 'ko:k's la:z laws < Koch's postulate
  • 'krebz' riŋ < Krebs cycle
  • (milkən???) ua:tərpaip < lacteal
  • (mitəl) ʃi:t ~ leər < (middle) lamella
  • ioŋ~caild bog < larva
  • said lain (netuərk) < lateral line system
  • said laifui:b < lateral meristem
  • bli:ct~onhiu:d~uait eguait < leukocyte
  • auit θriθinlaitnis < leukotriene
  • ma:s < lichen
  • ring ~ ui:l < cycle
  • laif de:z ue~laiknis < life-history pattern
  • tofbelt~-gərtəl < ligament
  • baindən ba:ti < ligand
  • lait((on)ni:tən) bakansər < light(-(in)dependent) reactions
  • lait ʃoənglas < light microscope ~ LM
  • uuti < lignin
  • eɟ(netuərk) < limbic system
  • lainla:k(t) (graundstart ~ map)< linkage ~ linked (gene ~ map)
  • se:msproŋ tu:ba:ti:z < linkage group
  • fat < lipid
  • fat eguait < lipoprotein
  • spa:t < locus ~ loci
  • ∅ fo:k gro:θ reknən < logistic population growth
  • paipha:lo < lumen
  • ielo:ba:time:kər waker < luteinizing hormone
  • (ba:ti)ua:tər (na:t ~ netuərk ~ eguait) < lymph(atic) (node ~ system ~ -ocyte)
  • ua:tər me:kər < lymphokine
  • bre:kən ~ slakən < lysis
  • bre:kənstart (θinmildu ~ riŋ) < lysogenic (bacteria ~ cycle) 
  • bre:kən (graund)ii:stba:ti < lysosome
  • bre:kənii:st < lysozyme
  • bre:kən riŋ < lytic cycle
  • M taim < M phase
  • gre:tgro:θ < macroevolution
  • gre:tbitspek < macromolecule
  • (gre:t ~ sma:l) fu:d < (macro- ~ micro-)nutrient
  • gre:tbaitθinuu:m < macrophage
  • me:n ui:bi:cletən manifo:ld < major histocompatibility complex ~ MHC
  • 'malfiɟə'z paip < Malphigian tubule
  • brestfi:tərz < mammalia
  • sa:ltua:tər ~ si < marine
  • pərshaən (uaildlaid) < marsupial
  • (uair korn) (la:)spel ~ fre:muərk < (mitochondri(on ~ -a)) matrix
  • θiŋ < matter
  • fi:lər ~ fi:ləntu:l < (mechano)receptor
  • inər ~ insaid < medulla
  • la:ŋpiθ < medulla oblongata
  • siuumən~-stiŋər < medusa ~ jellyfish ~ polyp ~ cnidarian ~ planula ~ radiata
  • (great ~ sma:l) bodsi:d < (mega- ~ micro-)spore
  • lesme:kən bre:k < meiosis ~ tetrad
  • film me:bi < membrane potential
  • maind θinuu:m < memory cell
  • hafmu:n < meniscus
  • monθriŋ < menstrual cycle
  • laifui:b < meristem
  • (got) netuərkfilm < mesentery
  • bitui:nbe:bifilm < mesoderm
  • li:f fleʃ < mesophyll
  • tərnənreknən < metabolism
  • (∅ ~ fərs)kidni-paip < (meta ~ proto)nephridium ~ nephridia
  • (fərs) mitəl-taim < (pro)metaphase
  • (∅)fo:kreknən (pa:t... ~ θiknis ~ me:binis ʃoən) < (meta)population (bottle... ~ density ~ viability analysis)
  • ʃift < metastasis
  • sma:l < micro-
    • laif < -be
    • gro:8 < -evolution
    • θred < -filament
    • paip < -tubule
    • her < -villus
  • fu:tor~-sto:n < mineral
  • li:st (gro:θ???) land < minimum dynamic land
  • li:st me:bi fo:k reknən < minimum viable population size ~ MVP
  • (miste:k ~ kripəl) suift-ʃift < (missense ~ nonsense) mutation
  • θred bre:kən < mitosis
  • daruən la~tru:θ-θa:t < modern synthesis ~ neo-Darwinism
  • mildu < mold
  • uonlaik əgensba:ti < monoclonal antibody
  • o:nlikra:p < monoculture
  • o:nlikra:sbri:d (mash) < monohybrid (cross)
  • (o:nli- ~ meni)kind < (mono- ~ poly)phyletic
  • o:nliho:l (uaildlaid kaind) < monotreme
  • ʃe:pme:kər < morphogen
  • ʃe:pstart < morphogenesis
  • ʃe:p (bri:d (θa:t)) < morpho-(log(ical ~ -y)) (species (concept))
  • deθ a:fənnis < mortality rate
  • inle:laike gro:8 < mosaic development ~ evolution
  • strec~uərkaut so:lhed < motor neuron
  • strec o:nlispa:t < motor unit
  • M taim helpən me:kər < M-phase promoting factor
  • siniu θinho:ldər < muscle fiber
  • menigraundstart(id) kin < multigene family
  • suiftʃift(ər ~ start ~ ba:ti ~ ∅) < muta(gen(esis) ~ -nt ~ -tion)
  • bo:θhelp ~ ti:muərk ~ frendʃip ~ etc. < mutualism ~ symbiosis
  • milduru:t < mycorrhize
  • piθʃi:θ < myelin sheath
  • siniu < myo-
    • -bondəl < -fibril
    • ba:l < -globin
    • eguait < -sin
  • inborn kilər θinuu:m < natural killer cell
  • bla:səmhoni < nectar
  • no-~əgensfi:dbak< negative feedback
  • prikən θredpərs ~ stinger < nematocyst
  • kidni < nephron
  • ʃalo uərl < neritic zone
  • so:lhed (bondəl ~ həri) < nerve (∅ ~ impulse)
  • net me:n duən < net primary production
  • so:l(hed) < neuron ~ neural ~ neuro
    • krest < crest
    • gre:b~fəro < groove
    • bord < plate
    • paip < tube
    • setər < -modulator
    • siniu io:kən < -muscular junction
    • autli:kən eguait < -secretory cells
    • erəndər < transmitter
  • mitəl uirdnis < neutral variation
  • sa:ltpi:tərme:kən < nitrification
  • sa:ltpi:tər (riŋ ~ setələn ~ bitər) < nitrogen(ase ~ -ous) (cycle ~ fixation ~ base)
  • sa:ltpi:tər hard < nitrogenase
  • nait < nocturnal
  • na:t ('ranbiər'z) < node (of Ranvier)
  • reknənmap < nomograph
  • na:t~onriŋ laitnənspek flo < noncyclic electron flow
  • (na:t~onriŋ ~ rost ~ graund ) laitho:lgo:stlaitsaurme:kən < (noncylic ~ oxidative ~ substrate-level) photophosphorylation
  • onio:kən < nondisjunction
  • bakansər me:n < norm of reaction
  • spainro:p < notochord
  • kərnəl film~ʃi:θ < nuclear envelope
  • kaind kərnəl (fi:ld) < nucleoid (region)
  • sma:l kərnəl < nucleolus
  • kərnəl (sui:t ~ ba:ti ~ sui:t sair) < nucleus ~ nucleo(side ~ -some ~ -tide)
  • noθən fe:k < null hypothesis
  • most(on)laifbreθt < obligate (an)aerobe
  • di:p uərl < oceanic zone
  • a:li:tər < omnivore
  • (fərs) lonp graundstart < (proto)oncogene
  • ba:tistart < onotogeny
  • eg (modər) θinuu:m < oocyte
  • eg (kaind) bri:tən < oogamy
  • egstart < oogenesis
  • bli:f ??? ti:cən~miste:k < operant conditioning
  • setər < operator ~ operon
  • lok mastərʃip (bri:d) < opportunistic species
  • helpən~kukən??? autkom ~ helpidme:kən < opsonization
  • tu:lba:ti (telən graundstart ~ 'kortai'z ~ start) < organ(-identity gene ~ of Corti ~ genesis)
  • litəl tu:lba:ti < organelle
  • laikme:kən start ??? < origin of replication
  • ua:tərʃob (nebərmaindər ~ set(ən ~ -ər)) ??? < osmo(conformer ~ -regulat(ion ~ -or))
  • bo:nfiʃ < osteichthyes
  • autset < outgroup
  • egnest (riŋ ~ herpərs) < ovar(ian~-y ~ cycle ~ follicle)
  • eg-~hacbirθ ??? < oviparous
  • egme:kən  < ovulation
  • eg < ovum ~ ova
  • laifbreθ lak~o:d < oxygen debt
  • brest ru:m na:t < pacemaker ~ sinoatrial node
  • caildhud lastid < pedogenesis ~ pedomorposis ~ neoteny
  • o:ldlaif lərnən < paleontology
  • hərtəl eguait < palisade cells
  • sui:tbred < pancreas
  • ga:dz me:nland < pangea
  • nirkin < paraphyletic
  • gest laif < parasite ~ parasitism
  • (helpər) ansərso:l said < (para)sympathetic division
  • (helpər) fərsspriŋ < (para)thyroid gland
  • sponɟ < parazoa
  • (sponɟi) tru~hard θiŋ < (spongy) parenchyma
  • ma:m dad < prental generation
  • me:tən~o:nli-kaind bərθ~bri:tən < parthenogenesis
  • siknisstart < pathogen
  • ʃe:pme:kən < pattern formation
  • list < pedigree
  • siuərl < pelagic zone
  • autsi:mən rekənd < penetrance
  • (mark ~ meni)dronksaurr??? (ba:nd) < (signal ~ poly)peptide (bond)
  • dronksaur sui:t (menibitspekt) < peptidoglycan
  • fi:lən < perception ~ sensation
  • meniiird plant < perennial
  • inʃi:θ < pericycle
  • raunhaid < periderm
  • raunso:l(netuərk) < peripheral nervous system
  • gotkri:pən~ʃobən < peristalsis
  • belifilm < peritoneum
  • paip raun θinherz < peritubular capillaries
  • (cu:zi) θru:letən < (selective) permeab(le ~ -ility)
  • kra:srostən ii:st ba:ti < peroxisome
  • li:f handəl < petiole
  • (nero)θro:t < pharynx
  • si:mən < phenotype
  • erəndər < pheromone
  • tof haid < phloem
  • go:stlait saur (kin ~ fat) < phosph(ate ~ -o) (group ~ -lipid)
  • lait < photo- ~ photic
    • uərl < zone
    • (self- ~ els)fi:tər < -(auto- ~ hetero-)troph
    • riŋ < -periodism
    • bri:dən < -respiration
    • spektuainən < -synthesis
    • netuərk < system
    • sa:itən~tord < tropism
  • kin ʃift < phyletic change
  • kin start < phylogeny
  • laiftru:θ < physiology
  • plant əgensbe:n < phytoalexin
  • plant ba:ti < phytochrome
  • plant ua:ndərər < phytoplankton
  • (plant) flo:tən laif < (phyto)plankton
  • hiu θiŋ < pigment
  • (θin)mildu her < pilus ~ pili
  • o:bərslakən spriŋ < pineal gland
  • daunhaŋən spriŋ < pituitary gland
  • be:bi diʃ(~ke:k) (brestfi:tər) < placenta(l) (mammal)
  • ʃi:ld haid fiʃ < placoderm
  • blod starc (ʃinuu:m ~ film) < plasma (cell ~ membrane)
  • (R ~ Ti) θiŋ korn < (R ~ Ti) plasmid
  • θinuu:m inbaindənθred ??? < plasmodesma(ta)
  • θinuu:m θiŋtuainən < plasmogamy
  • θiŋua:lbre:kən < plasmolysis
  • hiu:θiŋ ba:ti < plastid
  • blod sma:l bord < platelet
  • fo:ldid ʃi:t < pleated sheet
  • meniautkod < pleiotropy
  • a:lmo:st se:msi:mən < plesiomorphic character
  • menistrenkθənd θinuu:m < pluripotent stem cell
  • da:t suiftʃift < point mutation
  • endid ba:ti < polar body
  • endid kərnəlz < polar nuclei
  • bla:səm dost < pollen
  • dost giən < pollination
  • uonuaifmenimen(d) < polyandry
  • uonmanmeniuaif((s)t) < polygyny
  • menibitspekt (graund)ii:st (təgedərbakansər) < polymerase (chain reaction)
  • meniʃe:pt < polymorphi(c ~ sm)
  • (meni) kərnəlsui:t ba:ti < (poly(ribo))some 
  • spa:t nu:z < positional information
  • ies fi:dbak < positive feedback
  • te:lsaid ~ bihaind ~ rir < posterior
  • (aftər- ~ bifor)ho:lsi:d ua:l < (post- ~pre)zygotic barrier
  • hontən < predation
  • ʃobflo fe:k < pressure-flow hypothesis
  • hontid < prey
  • me:n be:bi leərz < primary germ layers
  • fərs gro:θ < primary growth
  • selffi:t(ər ~ -ən) (spi:d reknən) < primary produc(er ~ -tivity)
  • me:n bilt < primary structure
  • (fərs ~ laifue) daunhandən < (primary ~ ecological) succession 
  • li:tən θiŋ < primer
  • smart~uaiz eldər (kin) < primate
  • fərssproŋ  < primitive
  • fərsgraund < primordium ~ primordia
  • θiŋmac la < principle of allocation
  • eguait siknis-bane < prion
  • biforʃe:pme:kən leər < procambium
  • ielo:ba:ti ue:kər < progesterone
  • fərskərnəld θinuu:m < prokaryotic cell
  • startər < promoter
  • fərstaim < prophase
  • fərse:p < prosimian
  • fərsro spriŋ ground~θiŋ < prostaglandin
  • fərsro spriŋ < prostrate (gland)
  • eguait təgedərsui:t < proteoglycan
  • eguait ba:ti < proteasome
  • fərs haid < protoderm
  • θiŋspek (strenkθ ~ ponp) < proton(-motive force ~ pump)
  • fərsθiŋ < protoplasm
  • fərsθiŋ ba:ti < protoplast
  • fərsmauθt < protostome
  • fərs uaildlaif < protozoa(n)
  • fərs siknisbe:n < protovirus
  • (nirist ~ last) startme:kən < (proximate ~ ultimate) causation
  • a:lmo:stha:lo:(d) < pseudocoelom(ate)
  • a:lmo:stfut < pseudopodium
  • loŋ (briŋənbi:t~-θra:b ~ blodpaip) < pulmonary (artery ~ vein)
  • bi:t~θra:b < pulse
  • da:tid i:bnən (tru:θθa:t) < punctuated equilibrium
  • ti:n ~ gro:d bog ??? > pupa
  • pis (saur) ~ A bitər ~ G bitər ~ ka:fibitər ~ ansoa:n < purine
  • mait (ɟemlaik)taur < pyramid of energy
  • C bitər ~ T bitər ~ U bitər ~ ansoa:n ~ ??? < pyrimidine
  • morme:kən uird < quantitative character
  • forbilt < quaternary structure
  • restən spa:t < quiescent center
  • bi:m kli:bən < radial cleavage
  • hafpaθt bakfit < radial symmetry
  • be:biru:t < radicle
  • bi:mənreknən iirue < radiometric dating
  • fi:ləntu:lni:tən sua:loənautkom < receptor-mediated endocytosis
  • fi:ləntu:l me:bi < receptor potential
  • faindən ro < recognition sequence
  • faindən bri:d θa:t < recognition species concept
  • graundstart ʃiftid < recombinant ~ genetically modified ~ recombination
  • bakʃa:t < reflex
  • onansərəntaim < refractory period
  • la:kaindid gro:θ < regulative development
  • i:cəgens fitinis < relative fitness
  • mitəl so:lhed < relay~inter- neuron 
  • sendər < releaser
  • sendənue:kər < releasing hormone
  • kidni < renal
  • əgenme:kə < repetitive 
  • laikme:kən fork < replication (fork)
  • hindərd graundii:st < repressible enzyme
  • hindərən eguait < repressor
  • bri:tən autli:bən < reproductive isolation
  • kri:pər < reptilia
  • setələn mait < resolving power
  • inbornuelθ bre:kən < resource parititioning
  • bri:dən < respiration
  • restən me:bi < resting potential
  • sta:pən (ii:st ~ spa:t) < restriction (enzyme ~ site)
  • meʃ~net bilt < reticular formation 
  • meʃ~net < reticulum
  • ai meʃfilm < retina(l)
  • (bakuərd) siknisbe:n < (retro)virus
  • bakuərd raitənii:st < reverse transcriptase
  • a:lmo:stru:t < rhizoid
  • ru:tstem < rhizome
  • red siən θiŋ < rhodopsin
  • kərnəlsui:t ii:st < ribozyme
  • spa:tuərkən < processing
  • θinuu:m < cell
  • ru:t ʃob < root pressure
  • rof meʃ < rough endoplasmic reticulum
  • kodcuər < ruminant
  • S taim < S phase
  • li:pənkaind send < saltatory conduction
  • fleʃ film < sarcolemma
  • fleʃ na:t < sarcomere
  • fleʃ starc meʃ < sarcoplasmic reticulum
  • (on)fulfild fati saur < (un)saturated fatty acid
  • (fiu:tri:d) grasland < savanna
  • 'sua:n' θinu:mz < Schwann cells
  • sto:nlaik θinuu:m < sclereid
  • hartənd θinuu:m < sclerenchyma cell
  • neks erəndər < second messenger
  • lesmain təgedərθiŋ < secondary consumer
  • lesme:n gro:θ < secondary growth
  • lesme:n kainduird < secondary sex characteristics
  • lesme:n bilt < secondary structure
  • autli:kən ~ dre:nən < secretion
  • hortən sto:n < sedimentary rock
  • cu:zən taireknən < selection coefficient
  • cu:zən ʃob < selective pressure
  • selfontru:letən < self-incompatibility
  • selfsi:dte:kən < self-fertilization
  • selfdostgiən < self-pollination
  • θinsap < semen
  • hafring(d) paip < semicircular canal
  • hafmu:n(d) paip??? < semilunar valve
  • θinsap pərs < seminal vesicle
  • (bent) θinsap paip < seminiferous tubule
  • fi:l(ən) (so:lhed ~ te:kəntu:l) < sensory (neuron ~ receptor)
  • kopʃi:t < sepal
  • bre:kənfilm < septum
  • handəllis < sessile
  • kaindhiu:ba:ti < sex chromosome
  • kaindtaind (ground-start ~ weird) < sex-linked (gene ~ trait)
  • kainduaiz tu:ʃe:pt < sexual dimorphism
  • lost~lu:d bri:tən < sexual reproduction
  • lost~lu:d cu:zən < sexual selection
  • ʃu:t netuərk < shoot system
  • si:b paip bit~lim < sieve tube member
  • mark(ər) (uəriər) < sign stimulus
  • markli:tən paθue < signal-transduction pathway
  • bo:nfre:m siniu < skeletal muscle
  • slaiθred laiknis~tru:θθa:t < sliding-filament model
  • sma:l kərnəlsui:t eguait < small nuclear ribonucleoprotein ~ snRNP
  • smu:d meʃ < smooth endoplasmic reticulum
  • smu:d siniu < smooth muscle
  • ∅ mastərʃip~sue < social dominance
  • frendʃip ~ gild < society
  • frendʃiplaiflor < sociobiology
  • sa:ltpa:taʃ ponp < sodium-potassium pump
  • ba:ti θinuu:m < somatic cell
  • ba:ti so:l(netuərk) < somatic nervous system
  • ba:tigro:θ ue:kər < somatotropin
  • sodərn markən < Southern blotting
  • o:nkaind < specialized
  • bri:d (meniue:d ~ ricnis ~ cu:zən ~ o:n) < species diversity ~ richness ~ selection ~ specific)
  • uird ~ o:n ~ selfiʃ < specific
  • listlaitmi:tər < spectrophotometer
  • manmacsi:d ~ θinsi:d (me:kən) < sperm ~ spermatid ~ spermatogenesis
  • mansi:d θinuu:m < spermatocyte
  • mansi:d fərs θinuu:m < spermatogonia
  • as~sperən siniu < sphincter
  • spain < spinal chord
  • bri:dən dor < spirable
  • ʃirər < spliceosome
  • bodsi:d pərs (stem) < sporangi(um ~ ophore)
  • bodsid (ba:ti ~ dost) < spor(e ~ ophyte ~ opollenin)
  • mitəl cu:zən < stabilizing selection
  • dostme:kər < stamen
  • stetime:kən pərs < statocyst
  • opsto:n < stele
  • stem θinuu:mz < stem cells
  • se:mba:ti < stereoisomer
  • θriue-~hardsait < stereoscopic vision
  • ophed < stigma
  • uəriər < stimulus
  • breθho:l < stoma ~ stomata
  • strogəl < strategy
  • fəro:d siniu < striated muscle
  • tru (on)laitbreθt < strict (an)aerobe
  • graundθiŋ < stroma
  • əgenleər sto:n < stromatolite
  • bildəngraundstart < structural gene
  • handəl < style
  • graund < substrate
  • ri:d-~roʃsui:t < sucrose
  • sui:t ~ ʃugər < sugar
  • ho:l reknən < summation
  • sta:pən T θinuu:m < suppressor T cell ~ Ts
  • stiləlaib bentlain < survivorship curve
  • si:bfi:tər < suspension-~filter-feeder 
  • gri:n (fi:ld ~ gro:θ) < sustainable (agriculture ~ development)
  • təgedərlaif < symbiont ~ symbiosis
  • təgedərgro:θmark < synapomorphies
  • tuainən < synapsis
  • təgedərbri:tən < syngamy
  • netuərklor < systematics
  • netuərklaik ga:t uiθstandən < systemic acquired resistance ~ SAR
  • (hart) pulən ʃob < systol(e ~ -ic) pressure
  • T θinuu:m < T cell
  • nordərn~snoi uudləndz < taiga
  • uəriən < taxis
  • endkorn(ii:st) < telomer(ase ~ -e)
  • endtaim < telophase
  • bestsiknisbe:n < temperate virus
  • fre:mbord < template
  • fleʃgrisəl < tendon
  • stərənhandz < tentacles
  • endbriŋər < terminator
  • tuk land < territory
  • θərd i:tər < tertiary consumer
  • θərd bilt < tertiary structure
  • faindənkra:s < testcross
  • ba:l(əks) < testis ~ testes
  • ba:l gudsmellaik < testosterone
  • la:kja < tetanus
  • forfutid < tetrapod
  • li:fba:ti < thallus
  • tru:θθa:t < theory
  • hi:tsetən < thermoregulation
  • θik θred < thick filament
  • fi:lənʃe:p < thigmomorphogenesis
  • cest ~ brest ~ buzəm < thorax
  • θretənd bri:d < threatened species
  • θreʃho:ld me:bi < threshold potential
  • kaind pərs ba:ti < thylakoid
  • brest spriŋ < thymus
  • fərsspriŋ ue:kər < thyroid-stimulating hormone ~ TSH
  • tait io:kən < tight junction
  • ui:b < tissue
  • (sap)bobəl < tonoplast ~ vacuole
  • nom(iʃ) < torpor
  • ho:l me:bi < totipotency
  • fiu:rekənd graundθiŋz < trace element
  • uindpaip (netuərk) < trache(a ~ -e ~ -al system)
  • paip uu:m < tracheid
  • bondəl < tract
  • raitən(me:kər) < transcription (factor)
  • li:tən < transduction
  • briŋən < transfer
  • ʃift < transformation
  • kra:sgraundstart < transgenic
  • tərnən < translation
  • sua:p < translocation
  • suet < transpiration
  • li:tər < transposon
  • θri:fo:ld sto:n < triplet code
  • θribe:bileərd < triploblastic
  • selffi:tər uərld < trophic level
  • fu:d bilt < trophic structure
  • fi:tənbe:bileər < trophoblast
  • sa:itən~tord (ue:kər) < tropi(c ~ -sm) (hormone)
  • hi:tbelt~ha:t re:n uudləndz < tropical rain forest
  • lonpru:t < tuber
  • lonp (hindərən graundstart) > tumor (suppressor gene)
  • ma:sland < tundra
  • suelən ʃob < turgid ~ turgor pressure
  • ci:z pisfleʃ ue:kənii:st (feeling-tool) < tyrosine kinase (receptor)
  • pisgraund < urea
  • pispaip < ureter
  • pispaθ < urethra 
  • pissaur < uric acid
  • pis < urine
  • (si:)pərsuerən(uaildlaif) < urochordate 
  • uu:m < uterus
  • blaitspraut < vaccine
  • uumənpaθ < vagina
  • θinsi:d briŋən paip < vas deferens  ~ vasa deferentia
  • blodpaip (bondəl ~ ʃe:pme:kən leər ~ plants ~ ui:b (netuərk)) < vascular (bundle ~ cambium ~ plants ~ tissue (system))
  • briŋər < vector
  • fu:d bri:tən < vegetative reproduction
  • blodpaip < vein
  • ha:lo blodpaip < vena cava
  • uind kra:sən < ventilation
  • hartru:m < ventricle
  • sma:l blodpaip < venule
  • bakbo:n < vertebral column
  • pərs < vesicle
  • letən tu:l θiŋ < vessel element
  • bakga:n tu:lba:ti < vestigial organ
  • θrulibən < viable
  • uu:lher(laik) < villus ~ villi
  • a:lmo:stsiknisbe:n < viroid
  • siknishaən < virulent
  • got (siniu) < viscera(l muscle)
  • sait~si:n lait < visible light
  • laifki:pər~-giər < vitamin
  • be:bilibən < viviparous
  • laitnənʃobge:tid gaŋue < voltage-gated channel
  • ua:tər riŋ < water cycle
  • ua:tər me:bi < water potential
  • ua:tər blodpaip netuərk < water vascular system
  • uaild kaind si:mən < wild type
  • uudbit~-said < xylem
  • ii:st(ma:m~-uumən) < yeast
  • io:k pərs < yolk sac
  • dra:n ki:pən(land) ∅ < zoned reserve system
  • uaildlaiflor < zoology
  • ho:lsi:d < zygote
se:mmi:nən,
  • -∅ ~ -nis ~ -ən ~ -(i)d~-ful~-i~-iʃ~-laik ~ ne:m~kaind~ue~ansoa:n
  • bri:d ~ θiŋbri:d ~ (θiŋ)kaind
  • netuərk ~ ho:l
  • ue:kər ~ draibər ~ həriər
  • o:nli~uon
  • əgens- ~ uiθstandər
  • fre:m ~ bo:nfre:m
  • film ~ ʃi:t ~ leər ~ ʃi:ld
  • hiu ~ dai
  • korn ~ bi:n ~ pi
  • -ru:stən ~ -duelən
  • si:mən ~ lukən
  • se:m- ~ laik- 
  • fi:tən ~ opbriŋən
  • bo:θ ~ tu:fo:ld
  • tu ~ tue:n ~ tu:fo:ld
  • lərnən ~ lor
  • (-)riŋ ~ (-)ba:l ~ (-)raun ~ (-)lu:p ~ (-)ui:l
  • be:b(i) ~ onborn 
  • -ər ~ (-ən) (-)θiŋ ~ -graund(z)
  • -graund ~ -start ~ -θiŋ ~ -biən
  • -i:tər ~ -fi:tər
  • els- ~ odər-
  • ho:lo ~ ho:l ~ ru:m
  • si:mən ~ mastər(-ʃip) ~ a:fən ~ gre:t ~ si:n(nis)
  • ful ~ ho:l
  • bre:kən ~ sondərən
  • gro ~ onfo:ld
  • baindən ~ taiən
  • θa:t ~ θinkən
  • aut ~ autsaid
  • laik- ~ klo:n-
  • bitui:n ~ ...('tui:n)...
  • in- ~ insaid- ~ inər
  • sma:l ~ litəl
  • a:lmo:st- ~ fe:k- ~ -laik
  • stem ~ sta:k
  • lesme:n ~ odər