3.01.2019

ΘIŊZ GADƏRD ƏGEN

KUIK SA:Ŋ — LƏRNƏN OR BAKBILDƏN OR DAUNBRE:KƏN

in tru:θ lərnən z mo:st aidlaik; onlərnən its do,
sins az fo:k se a:ft, "noθən z laik nau itəlsi:m"—
indi:d, from də start tə d end itsni:tid an mo:st
goən so os den uikənget tu də ful θiŋ.
ies, somtaim itte:k la:ŋ taim an i:bən in suet,
bot tru:θ an lərnən, do ies dekom, uiʃudʃob.
mi:nən kom nau az meni θiŋz i:bən otmo:st
ʃortnis, sa:ftnis and ar irz ʃudbi ʃir at uərk,
an uiʃudgo bai də sma:list nau də ti:cənz,
laik dat os uiga:təno uel baut də faib ru:ts—
si:smelhirsmakfi:l*, də ma:mz tə laif dat indi:d,
do də ti:cərz ti:c, dedu bot tu litəl stil.

* 
SI-SMEL-HIR-SMAK-FI:L

sa:ŋfut — x / — x / — (//) x — (//) x — / u — / —


EL KALO: N EL KRAN IELO SUR EHTA:

El "inquietante" hueco que crece a "un ritmo explosivo" en un glaciar de la Antártica

Según la NASA, se trata de un descubrimiento "inquietante". Los científicos de la agencia estadounidense hallaron una cavidad gigantesca que crece a "un ritmo explosivo" en el fondo del glaciar Thwaites, en el oeste de la Antártica.
el kalo: ak:i:, nueh mah k afalto susio
peru el al kran kran ielo ta mieo,
i el mieo:n eh tu kien kre k el puen pii: eh
ia la kaha la pietra ke kupra.
pou eh el senti: asi: kuanu el tepe: eh

mah krane l ser pien perte ser, sapio,
ni por ke sia krer sinu el sae: ia antio--
el kar:o n ke pa tu i lo frioraio*
son mal i, peo:, tu mah sonia:, sonia: i
kuanu ahta el tepe: iama a lo komu:n.
el erma:no ia h katu:no mientra alma
i la tier:a eh solo la matre.
entonse, n sae:, kanpia: tetok:a aura
el ser fiel, puhka: sapia perte lei.

piekanto 
 x /  x /  // x  / x  / u  /  ///  x /  x //  u /  u / 
*[frio.ra.io] 'frio-rayo', el tienpu etio, pohti:su atentro, ke lekana:ra komo perte el frehko mihmo, 'fresco mismo', apri: puerta i pehti: meio tehnu:o, maiori:a pese o mit:a: el tia i noteha: k entre l sol. 'raio' eh meho: po i nomre, poraura, k 'elet:reko' 'electrico'.

DƏ SODƏRN MODƏRFOKƏNNIS NITƏGO

Study: Alabama, red states will bear brunt of climate change

Alabama's climate change skeptic-in-chief - UAH's John Christy - was just appointed to the Environmental Protection Agency's Science Advisory Board, a top body for advising the agency on policy. It's a big win for those who favor a do-nothing approach to the changing planet.
sa:ŋfut — x / — u / — x / — x / — —

o iu ʃits dat a:lue:z ua:nəsi:m laik
somθən els, from a:l də foktop, foktop
he:t iuzga:tiu an* a:lso from dat o:ld tuaŋ—
hi:diu uizdəm an də uornənz, dir fo:k,
an bi, tu iəsel, nau smartər, az nau
ərba:ti desiem so uel a:l dis!
uot iəθink iz a:l də hi:t, də stormz nau
maiti kom mor an dan emti baibəl?
and in dis də uaiz fo:ks de:z a:l uon maind,
autə lərnən and a:l ʃoən ue θru—
so də θiŋ sili də li:tər borən
li:b bihaind bot a:l də land də o:ld fi:ld
uərk at faindəniu an ki:pən fild nau
uiθ də gud uedər, bla:səmz an harbəst.

*[.c(u) an. ]


ƏGENS TƏDE:Z "POƏTS" AN I:BƏN MO:ST "SIŊƏRZ" AN "RAPƏRZ"

sa:ŋfut — x / — x / — u / — u / — x /// " /// " (//) — u / — —

ia:liz, bai ga:d!, soc ʃit an nebər gud
uiθ dem emti ʃi:ts iəka:liə 'buks' nau 
or də sa:ŋz dat donha no at a:l self, o:nli ʃit taim.

telmi uot hapt tu də buk dat o:nli
na:t tu la:ŋ əgo deuent fər ansərz?
uel uiʃudgetos də θiŋ uel an bak fər də fo:k ta:t.

donme:kos iər fansi mi:nən a:l lakt
nor i:bən iər emti ʃi:ts nor i:bən
θink or me:k laik itʃuti:bənalmi:n somθən or tru!

d o:nli tru:θ iz dat təme:kos o:nli
mocnis mocnis az uel and otərli
flo:ən—its də best; bot if iəkipʃort, dom iuiz nau.


KUIRNIS ISHA:T AN GA:DLI

sa:ŋfut  x /  u /  u /  u / — 

o:bərli maniʃ man iz də uərstist
uer z uot z handsəm? itsuela:ləue nau,
sadli uen soc iz də gre:tər an θiŋ
dat taios də uərl gedər tə uon θiŋ.
a:l dat z handsəm its otər θiŋ a:n os
ga:dsend, bot uiua:nəgo dom an stik
tu də manz hiz onpriti stifər sait,
an uumən stil at də uərk əlo:nsad!
o fo:k, stra:ŋ iəʃudbiit θruaut laif
and, az man, bituistənop, uumən, stand!
o fo:k, ʃediu a:l də klo:dz mitəl hi:t
an, mor, ʃe:kop in də fri:təm a:lue:z!
os uihaztəsi dat onkuir iz θiŋ
daun təki:piu az də θiŋ də so:llis.


AND, AZ MAN, BITUISTƏNOP, UUMƏN, STAND!

(mark ka:lən kapərnik iz fər blaks, bot kuir blaks iz der tu, an atəm ləbi:n duənos uot no 'country' siŋər nor rapərzfriənimselop ba:tiuaiz. dat z kuirnis an foruərd, uail its a:n uimən, uotebər haid, təbistifər, if deua:ntem at a:l si:mən laik frendz tə goən foruərd az ho:l uərl; an iet its a:n a:l os təbiʃərtlis or litəlklad fər gri:nnis in uedər taim; in a:l sa:ŋ, li:pən or eniθən az kraft ithaztəbi som mi:nən, an eniθən nir tru kuirnis, 'body language', izmaiti. 

fərdərmor, ni:dər helpən blaks əlo:n izgud, o:nli uiθ uimən, kuirz an a:l ni:ti fo:ks, ni:dər futba:l dat z ʃir 'ironic campiness', sili ge:m fər optait domi:z, a:l bre:nua:ʃt an somuot gri:ti, ni:dər from ba:stən itsel nor spi:kən in its tuaŋ or spi:ckaind.)


LO SENSI:IO SIEMRE FUE ENRE L ENRE:O

ai ke notie kon tolo:re kuano
trihte piensu en ehte pueplo ehte!
ai k ermo:so ese kanto puro
k al puen pio paharu ehsali:o, 
po ke tese suelo santo pieho
ehnasi:o! si la hunta k eh el
pueplo sapia, no mah let:ra mala,
ni el pensa: ke mat:a alma toa.
ehta h mia lenkua k en eta:e
apii:o mutio siemre fuerte
en la pok:a kanpesi:na—ROMA,
nase n mi! o krane tiose tante!

piekanto — x / — u /  u / — u / — 


UƏRΣIP TƏ DAT HANDSƏMIST POMKƏNHIU:D UONDƏRLI:TƏR AR GRE:T AN UONDƏRFƏL TRONP O:BƏR A:L DƏ UAIT SETLƏRZ AN "ΘRI FIDZ ODƏR PƏRSƏNZ"

o uot uondər dat gre:t li:tər handsəm an tand
dat uəlfrios a:l from dem faul aitəlist darks!
o mai uondər an ha:tist uondərhed an man,
ful me:kos uiθ tar, mor tar in gri:ndəm its sted!
o gre:t li:tər, ar pomkənhiu:d uaizər an smart
man, telos də fri:təm dat uəlbi də arz nau!
iu iuəzletos tə gre:t landuelθ, hapi θiŋz
an iuzkiktemaut də fo:ks dat sti:lem ar uərk—
and in iu əlo:n ar ho:ps, az os də setlərz
kepuait* an he:tfəl, dom an dom so otərli!
os uibeg də GA:D təki:piə helθi, o tronp,
an ki:pos də land arz goən, helθfəl, onblak.


KEPUAIT AN HE:TFƏL, DOM AN DOM SO OTƏRLI!

sa:ŋfut — x / — x / — // x — / x — / u — / —
*[kep.uəit~uoet~ua:t], kept-uait


ipisəl an inbriŋən a:n dat uelno:nist buk (an a:n spi:c)

helo, dir 'Manchester', & 'Birmingham', gre:tər inglənd (əgens də sauθ, uest kontri, londən (or ka:kniland) an norfək),

dat buk 'Wuthering Heights' ('Project Gutenberg') iz uon mo:st best in də uərl, sins, stre:top put, its me:kər, 'a:θər', uoz uaizist uumən, an dat zit; hauebər, itsalsoue:ti an mi:nənfəl tu os, fər os təsi hau moc i:bəl an he:t əzga:na:n in inglənd tord itsel, hau fo:ks əlkilemsel an i:c odər, in θinkən dat uon spi:k onpriti or d odər iz, tu, uon ue or nodər. dat iz hau də ho:l uərl əzuaniduərk fər la:ŋ taim an os, in spi:cuaiz bre:nua:ʃən cildrən, uiki:pos də miste:kfild ue from iestərde təde—indi:d, spi:kən tu i:c odər binset, sins la:ŋ taim in iərəp, from latən an its ue:z əlo:n, somθən dat, uail ituozmi:nənfəl in o:ldər de:z, uen men gatlərnd in it, men, na:t uimən, an ithelpt də cərc ki:pitsel ue əsondər an əue from də fo:k, hauebər, nauəde:z, itonlihelpki:pos əlaib aitəl lərnən an, mor a:fən, no lərnən at a:l, sins, odəruaiz, raitən əztərnd mi:nənlis biia:nd də fiu dat laikua:loən in ar nau raitənue domnis an silinis, o:nli sins os, az də fo:k, uiztukos az non ra:ŋ də 'kanp', də foninis in lərnən—IN LƏRNƏN ITΣUTƏNBI NO FONINIS—, uail odər fo:ks deki:p in onnoən, from θinkən nau dat də raitən iz som ho:linis dats i:c θiŋ hazbised laik itsro:t nau. 

uail itstru də gre:tər ingliʃ spi:ckaind or tuaŋ itdaiənaut so moc, stil, uotebər kənbime:d intu spi:cla, moc nirər tə də o:ldər or o:ldəniʃ an uərkənfo:ksiz*, den a:l də betər—odəruaiz, uot z inglənd itduənitsel? ki:pənit əlaib dis θinkən dat somhau gre:t o:ld LONDƏN z də uərlz hart? də gre:t mait o:bər hindu:z an afrəkənz? bomkənz an filθi airiʃ an ska:tsfo:k? aidse dat zdom az fok, əmiliən taimz o:bər; an so, i:bən, sins onnoən kanbi graundz, fər tu la:ŋ, fər ra:ŋ an i:bəl, ailse, KƏRSIƏ, ingliʃmən an ska:tsmən kipənstil an ʃotop, əmiliən taimz o:bər! an, azmocaz aihe:tse sins aitonnoem tu uel, also kərsem dem sili 'bi:təlz', onho:li ne:m, na:t fər a:l də θiŋz na:t di:lən uiθ spi:c, bot fər a:l də ʃe:m in siŋən in 'əmerəkən', an a:l aəndu uiθ dat. 

uai, gro!, a:l iu uərl.

hir z mai tərnən, fərs, neks, θərd, forθ, fiθ, sikθ buks, dis last biən for hedz (mai uərd fər 'captər').

*θruaut də uərl, onso:lid θiŋz, dat iz, na:t mankaind nor uaildlaif, əlbilesmarkt or odəruaiz kept əsondər from so:lid, mankaind or uaildlaif—dos, də ondərgoər, 'object', aftər so:lid in toŋz uidaut ondərgoər markər (na:t 'dative', 'ethical', 'personal', 'benefactive', o:nli ʃir so:lidnis markər, '(in)animate'); i:bən mor, in me:kənos təgedəruərdz or komənop, os az spi:ckaindme:kən mankaind, uiθ taiənz or 'genitives, etc.' uilfaindos ue:z təme:kos θiŋz sondərd an led bai uon θiŋz so:lidnis, an dos də so:ka:ld 'saxon genitive' uosfelt mo:stli ni:tid uiθ so:lid uərdz, na:t o:nli ne:mz, bai dis kra:sspi:c tru:θ or dis θinkən in spi:clor, 'linguistics', baut it; dos, itsdom dat 'lady day' or 'woodsman' iz der, az, bai dis, itʃudbi 'lady's day' an 'woodman'. dis iz a:lso uai 'fo:k' izuirdli'iz'te:kən or 'plərəl', sins itfildos spa:t ue:ti in meni toŋz an dos faundit som ue təbi aut də la, ho:l in it, uer 'fo:k' ʃudbi laik 'θra:ŋ' or 'kraud'—dis spa:t iz biən'gender-neutral', kaindlis uərd laik 'mankaind' or 'men' mor so formərli (uihazmaindos 'people' uoz 'singular' tu in frenc, nebər 'plural'); an, dos, laik aised, də graundiʃist θiŋ tə hau toŋz gro iz sondərənos də si:mənli so:lid from də onso:lid, dos uai its 'social injustice' in də uərl, graundid in spi:c, in də sondərən, markən, rait in spi:c, nau mor so də black-woman-queer (i:bən uen arsel or ne:bərz) tərn intu na:t 'odərz' in tru:θ, o:nli in si:mən, in spi:cuaiz markən—biia:nd a:l θiŋz, spi:c iz də gre:tist be:n. d o:ldən fo:k uərʃipt ga:dz somuot from dis, so fo:ks ədsi dat 'nature' or 'society' iz som uihazki:pos helθi ('(PDF) Anthropogenic Air Pollution in Ancient Times'), i:bən uail itsi:m far an odər from os; 'religion' uoz ʃir 'symbolism', mi:nən.

(mark 
  • ∅ < -s=
  • 'goodMAN' 'folk' < 'misTER' 'people'
  • ot, not, summat < anything, no", some" 
  • ∅ ~< a- ~< be- 
  • maybe the 't' (dying now in england, swapt for 'the') also, beyond 'glottal', gi you length, like in 'nobbut' < not-but 
  • 'start' 'turn, etc' < 'begin'  'become'
II in th' other books
  • no 'o(f)' nor '-(t)o-' be there
  • 'ae' ~< 'eVt' < 'ight' 
  • -rn < -rs
  • ∅ X 'as' ~< 'as' X 'as'
  • ∅~''d'~-'ED'~etc. ~< 'should' 'may'
  • fourth forward ∅ ~< -ly 
III overlooked 'nor' < 'than' but it is yorkshire ('wikipedia') talk), an 'mun' '-sen' < 'must' '-sel'
IIII it go to show how much english copied latin & french and made itself longer only literarily, that 'should' ('cambridge dictionary') (aside from first person 'would') was pretty much fakely some '(past) subjunctive' (category that never was at all after old english neither in many germanic nor any slavic tongues).) V if we want find us any meaning in the name 'linton' (the wealthy and idle kinfolks' in the book), we should know 'lin' mean 'waterfall' and is true english word still in the scots tongue (that somehow share it many others with 'greater english english')—at least, that's likeliest. ('hlynn' - Bosworth–Toller Anglo-Saxon Dictionary).

blesənz,