1.23.2019

E OFIKIIS — liber primus

*(t/: p k/i)~∅ "∅ e o iV ∅ Cb: -∅ ki/-e VCC (e(s) o a su at (i)n) (k/u/n V, V s") (ti u i) < d b g CVCV(...)m ae au eV h CaCb -re kui/-e VCCC (de~e(x) ob a(b) sub ad in) (kue/ue/ne V, V es(t)(is)) (tibi ubi ibi) fons Cicero: de OfficiisOxford Classical Texts: M. Tulli Ciceronis: De Officiis

Kuankuan te, marke fili, an:u ian oiente kratip:u, it k ate:nis, aun:a: oportet preket:i:s istitu:tis ke filosofie prot:er sum:a et tot:o:ris ot:orita:te et urpis, kuoru alter te skientia oie: potest, altera esenplis, tamen, ut is:e at mian utilita:te senper kun krekis lati:na koniunsi nek it in filosofia solu, set et etia n tiken:i es:erkitatio:ne feki, ie  ti kensio fakien:u, ut par sis in utriusk oratio:nis fakulta:te. kuan kie at ren nos, ut uie:mur, man:u attulimu atiumentu ominius nostris, ut non moo kreka:ru lit:era:ru rues, set etia toti alikuantu se arpitrentur atet:os et at tiken:u et at iuikan:u. kuan o ren tiskes tu kie a prinkipe uius eta:tis filosofo:ru et tiskes kuan tiu uoles; tan tiu ote uel:e tee:is, kuoat te kuantu profikias non penite:it—set tamen nostra leiens non multu a peripatetikis tissitentia, kuonia utri:ke sokratiki et platoniki uolumus es:e, e reus is:is ute tuo iuikio (ni:l eni npe:io), oratio:ne ote lati:na efikies profet:o leien:is nostris plenio:re; nek uero ok atroanter tit:u esistima:ri ueli, nan filosofan:i skientia konke:ens multis, kuot est orato:ris propriu, at:e, tistinte, orna:te tike, kuonia n io stuio etate konsunsi, si it mi atsumo, uiior it mio iure kuoat moo uintika:. kuan o ren man:opere te ortor, mi kikero, ut non solu oratio:nes mias, set os etia e filosofia lipros, ki ian il:is fere se ekua:runt, stuio:se leas,—uis eni maior in il:is tiken:i set ok kuoke kolen:u st ekuaile et tenpera:tu oratio:nis ienus; et it kie nemini uiio kreko:ru atu:k kontiiis:e, ut ie utro:k in ienere elaora:ret sekere:tur k et il:ut forense tiken:i et ok kie:tu tisputan:i ienus, nisi forte temetrius falerius in ok numero ae:ri potest, tisputa:tor suti:lis, ora:tor paru uemens, tulkis tamen, ut tiofrasti tiskipulu pos:is atno:skere. nos ote kuantu n utro:ke profekeri:mus, alio:ru sit iuikiu, utrunke kerte seku:ti sumus. ekie et plato:ne esistimo si ienus forense tiken:i tra:ta: uoluis:et, krauis:ime et kopiosis:ime potuis:e tike et temostene si il:a, ke a plato:ne tikera, tenuis:et et pronuntia: uoluis:et, orna:te splen:ie ke fake potuis:e; ioe ke moo e aristotele et isokrate iuiko, kuoru uterke suo stuio elet:a:tus kontensit alteru—set, kun statuis:e skrie at te alikit ok tenpore, multa postak, a io orti: mas:ime uolui, kuot et eta:ti tue es:et at:is:imu et ot:orita:ti mie, nan, kun multa sint in filosofia et krauia et utilia atkura:te kopio:se k a filosofis tisputa:ta, latis:ime pate: uientur ia ke e ofikiis trastita a il:is et preket:a sunt. nul:a eni uite pars neke puplikis neke priua:tis neke forensius neke tomestikis in reus, neke si teku aas kit, neke si kun altero kontraas, uaka: ofikio potest in io k et kolen:o sita uite st onestas on:is et nekleien:o turpitu:o. atk ek kie kestio konmu:nis est on:iu filosofo:ru. kis est eni, ki nul:is ofikii preket:is trasten:is filosofu se oiat tike?—set sunt non nul:e tiskipli:ne, ke propositi:s pono:ru et malo:ru finius ofikiu on:e peruertant, nan ki sum:u ponu sik istituit, ut nil aiat kun uitu:te koniuntu, it ke suis konmois, non onesta:te meti:tur, ik, si si is:e konsentiat et non intertun natu:re ponita:te uinka:tur, nek amikitia kole pos:it nek iustitia nek lieralita:te; fortis uero tolo:re sum:u malu iuikans ot tenperans uolut:a:te sum:u ponu statuens es:e kerte nul:o moo potest. ke, kuankuan ita sint in promtu, ut res tisputatio:ne non eiiat, tamen sunt a nois alio loko tisputa:ta. e tiskipli:ne iiitur si si konsentanie uelint es:e, e ofikio nil kiant tike, nek ul:a ofikii preket:a firma, stailia, koniunta natu:re trasti pos:unt, nisi ot a iis, ki sola, ot a iis, ki mas:ime onesta:te prot:er si tikant espetan:a. ita propria st ia preket:io stoiko:ru, akaemiko:re, peropatetiko:re, kuonia aristo:nis, piro:nis, eril:i ian prie esplo:sa sententia st, ki tamen ae:rent ius suu tisputan:i e ofikio, si reru alike tilet:u relikis:ent, ut at ofikii nuentio:ne atitus es:et. seke:mur iiitur ok kie tenpore et ak in kestio:ne potis:imu stoikos, non it interpretes, set, ut sole:mus, e fontius ioru iuikio arpitrio ke nostro kuantu kuoke moo uieitur, aurie:mus. plaket iiitur, kuonia on:is tisputatio e ofikio futura st, ante efini:, ki sit ofikiu, kuo a panetio pretermis:u es:e miror. on:is eni, ke a ratio:ne suskipitur e alikua re istitutio, teet a efinitio:ne profiski, ut interleka:tur, kit sit it e kuo tispute:tur. on:is e ofikio tuples est kestio. 
  • unu ienus est, kuot pertinet at fine pono:ru
  • alteru kuot positu st in preket:is, kius in on:es partes usus uite konforma:ri pos:it
superio:ris ieneris uiusmoi sunt es:enpla, on:ia n ofikia perfet:a sint, nun kuot ofikiu aliut alio maiius sit et ke sunt ieneris eiuse. kuoru ote ofikio:ru preket:a trastuntur, ia kuankuan pertinent at fine pono:ru, tamen minus it atpa:ret, kia maiis at istitutio:ne uite konmu:nis spet:a: uientur; e kius est nois is lipris esplikan:u. atk etia alia tiuisio st ofikii, nan et meiu kuota ofikiu tikitur et perfet:u. perfet:u ofikiu ret:u, opi:nor, uoke:mus, kuonia kreki 'katortoma', ok ote konmu:ne ofikiu 'kateko' uokant. atk ia sik efiniunt, ut ret:u kuot ist, it ofikiu perfet:u es:e efi:nian; meiu ote ofikiu it es:e tikunt, kuot kur fat:u sit, ratio proailis reti pos:it. triples iiitur est, ut panetio uie:tur, konsilii kapien:i elieratio, 
  • nan ot onestu ne fat:u sit an turpe tuitant it, kuot in elieratio:ne kait, in kuo konsieran:o sepe animi n kontrarias sententias tistrauntur. 
  • tun ote ot anki:runt ot konsultant at uite konmoita:te iukun:ita:te kue, at fakulta:tes reru atke kopias, at opes, at potentia, kius et se pos:int iuua: et suos, kontu:kat it nekne, e kuo elierant; ke elieratio on:is in ratio:ne utilita:tis kait. 
  • tertiu tuitan:i ienus est, kun pun:a: uie:tur kun onesto it, kuot uie:tur es:e utile. 
kun eni utilitas at se rape, onestas kontra reuoka: at se uie:tur, fit ut tistraa:tur in elieran:o animus atferat k ankipite kura koiitan:i. ak tiuisio:ne, kun preteri: alikit mas:imu uitiu n tiuien:o sit, tuo pretermis:a sunt—nek eni solun, utru onestu an turpe sit, eliera:ri solet, set etia tuous propositis onestis utru onestius, ite ke tuous propositis utilius utru utilius. ita kua il:a triplike puta:uit es:e ratio:ne n kinke partes tistripui tee: reperitur. primu iiitur est e onesto, set tuplikiter, tun pari ratio:ne e utili, post e konparatio:ne ioru tisseren:u. prinkipio ieneri animantiu on:i st a natu:ra tripu:tu, ut se, uita korpus ke tuia:tur, ekli:net ia, ke nokitu:ra uiiantur, on:ia ke, ke sint at uiuen:u nekes:aria anki:rat et paret, ut pastu, ut latiula, ut alia ieneris eiuse. konmu:ne ite animantiu on:iu st koniuntio:nis atpeti:tus prokrian:i kosa et kura kea ioru, ke prokria:ta sint—set inter omine et pelua ok mas:ime nterest, kuot ek tantu, kuantu sensu moue:tur, at it solu, kuot atest kuotke presens est se atkonmoat, polu atmou sentiens preteritu ot futu:ru. omo ote, kuot ratio:nis est partikes, per kuan konsekentia kernit, kosas reru uiet iaru ke prekres:us et kuasi antekes:io:nes non inno:rat, similituines konparat reus ke presentius atiuniit atk atnet:it futu:ras, fakile toti:us uite kursu uiet at ian ke eien:a preparat res nekes:arias. iae ke natu:ra ui ratio:nis omine konkiliat omini et at oratio:nis et at uite sokieta:te nienerat k inpri:mis prekipuu kena amo:re n ios, ki prokria:ti sunt inpel:it k, ut ominun ketus et kelepratio:nes et es:e et a se opi: uelit o ias ki kosas stuiat para: ia, ke supeitant at kultu et at uit:u, nek si soli, set koniuii, lieris, keteris ke kuos karos aiat tuer:i ke teiat, ke kura essuskitat etia animos et maio:res at ren ieren:a fakit. inpri:mis k ominis est propria ueri nkisitio atk  inuestiatio—itake, kon sumus nekes:ariis neotiis kuris ke uakui, tun aue:mus alikit uie:, oi:, atiske konnitio:ne ke reru ot okulta:ru ot atmirailiu at pia:te uiuen:u nekes:aria tukimus. es kuo nterleiitur, kuot ueru, sinples sinke:ru ke sit, it es:e natu:re ominis at:is:imu. uik ueri uien:i kupiita:ti atiunta st atpetitio kea prinkipa:tus, ut nemini pare: animus pene nforma:tus a natu:ra uelit nisi prekipienti ot tokenti ot utilita:tis kosa iuste et leiitime nperanti, es kuo man:itu:o animi essistit umana:ru ke reru kontentio—nek uero il:a parua uis natu:re st ratio:nis ke, kuot unu ok animal sentit, kit sit orto, kit sit kuot tekiat, in fat:is tit:is ke ki mous; itak ioru is:o:ru, ke aspet:u sentiuntur, nul:u aliut animal pulkrituine, uenusta:te, konuenientia partiu sentit, kuan similituine natu:ra ratio k a okulis at animu trasferens multo etia maiis pulkrituine, kostantia, ortine n konsiliis fati:s ke konseruan:a putat kauet ke ne kit intekore esfemina:te ue fakiat ne kit liino:se ot fakiat ot koiitat. kius es reus konfla:tur et esfikitur it, kuot kerimus, onestu, kuot etiasi  noilita:tu non sit, tamen onestu sit, kuotke uere tikimus, etiasi a nul:o loe:tur, natu:ra es:e loaile. forma kie is:a, marke fili, et tankuan fakie onesti uies, "ke si okulis kerenere:tur, mirailes amo:res", ut ait plato, "eskita:ret sapientie"—set on:e, kuot est onestu, it kuat:uor partiu oritur es alikua; ot eni n pespikientia ueri sol:ertia ke uersa:tur ot in ominu sokieta:te tuen:a tripuen:o ke suu kuik et reru kontrat:a:ru fie ot in animi eskelsi atk inuit:i man:ituine ak roore ot in on:iu, ke fiunt keke tikuntur ortine et moo, in kuo nest moestia et tenperantia. ke kuat:uor, kuankuan inter se konlia:ta at k inplika:ta sunt, tamen es sinkulis kerta ofikio:ru ienera naskuntur, uelut es ia parte, ke prima tiskrit:a st, in kua sapientia et pruentia ponimus, inest in:aatio atk inuentio ueri, eius ke uirtu:tis ok munus est propriu. ut eni kiske mas:ime pespikit, kit in re kuake ueris:imu sit kike akutis:ime et keler:ime potest et uie: et esplika: ratio:ne, is pruentis:imus et sapientis:imus rite ae:ri solet. kuokirka uik kuasi mate:ria, kuan trat:et et in kua uerse:tur, supiet:a st ueritas. relikuis ote trius uirtutiu nekes:ita:tes proposite sunt at ias res paran:as tuen:as ke, kius at:io uite kontine:tur, ut et sokietas ominu koniuntio ke serue:tur et animi eskel:entia man:itu:o ke kun in oien:is opius utilitatius k et si et suis konparan:is, tun multo maiis in is is:is tespikien:is elukiat. orto ote et kostantia et moeratio et ia, ke sunt is similia, uersantur in io ienere at kuot est atien:a at:io kea, non solu mentis aiitatio. is eni reus, ke trat:antur in uita, mou kea et ortine atientes, onesta:te et tekus konseruaimus. es kuat:uor ote lokis, in kuos onesti natu:ra uin ke tiuisimus,  primus il:e, ki n ueri konnitio:ne konsistit, mas:ime natu:ra attiniit uma:na. omnes eni traimur et tukimur at konnitio:nis et skientie kupiita:te, in kua eskel:e pulkru puta:mu, lai ote, er:a:, neski:, ekipi et malu et turpe tukimus. in ok ienere et natura:li et onesto tuo uitia uitan:a sunt, unu, n inkonnita pro konnitis aia:mus is ke temere atsentia:mur, kuot uitiu esfuie ki uolet—on:es ote uel:e teent—atie:it at konsieran:as res et tenpu et tiliientia. alteru st uitiu, kuot kia nimis man:u stuiu multa k opera n res osku:ras atke tisfikiles konferunt iase ke non nekes:arias. kius uitiis teklina:tis kuot in reus onestis et konnitio:ne tin:is opere kure ke pone:tur, it iure loaitur, ut in astroloiia kaiu sulpikiu oi:mus, in iometria sestu ponpe:iu is:i konnouimus, multos in tialet:iis, plures in iure kiui:li, ke on:es artes in ueri nuestiatio:ne uersantur, kuius stuio a reus ieren:is atu:ki kontra ofikiu st. uirtu:tis eni laus on:is in at:io:ne konsistit, a kua tamen fit intermis:io sepe multi ke tantur at stuia reitus; tun aiitatio mentis, ke nunkua atkieskit, potest nos in stuiis konnitio:nis etia sin opera nostra kontine:. on:is ote koiitatio motus k animi ot konsiliis kapien:is e reus onestis et pertinentius at pene pia:te ke uiuen:u ot in stuiis skientie konnitio:nis ke uersaitur—ak e primo kie ofikii fonte tis:imus. e trius ote relikis latis:ime patet ia ratio, kia sokietas ominu inter is:os et uite kuasi konmunitas kontine:tur; kuius partes tue—iustitia, in kua uirtu:tis splen:or est mas:imus, es kua uiri poni nominantur, et uik koniunta penefikentia, kuan iane uel penin:ita:te uel lieralita:te atpel:a:ri liket—, set iustite primu munus est, ut ne kui kis nokiat, nisi lakes:itu niuria, ein:e ut konmunius pro kunmunius uta:tur, priua:tis ut suis. sunt ote priua:ta nul:a natu:ra, set ot uetere okupatio:ne, ut ki kuona n uakua uene:runt, ot uit:oria, ut ki pel:o poti:ti sunt, ot leie, pati:one, kontikio:ne, sorte—es kuo fit, ut aier arpi:nas arpinatiu tika:tur, tuskula:nus tuskulano:re; similis k est priuata:ru pos:es:io:nu tiskrit:io. es kuo, kia suu kuiuske fit ioru, ke natu:ra fuerant konmunia, kuot kuik otiiit, it  kiske teniat, e kuo, si kis si atpetet, uiola:it ius uma:ne sokieta:tis—set, kuonia, ut prekla:re skrit:u st a plato:ne, non nois solu nati sumus ortu ke nostri parte patria uintikat, parte ami:ki, atk, ut plaket stoikis, ke n ter:is kin:antur, at usu ominu on:ia kria:ri, omines ote ominu kosa es:e ienera:tos, ut is:i inter se aliis alii proes:e pos:ent, in ok natu:ra tee:mus tuke seki, konmu:nes utilita:tes in meiu atfer:e, mutatio:ne ofikio:re, tan:o atkipien:o, tun artius, tun opera, tun fakultatius euinki: ominu inter omines sokieta:te. fun:amentu ote st iustitie fies, it est tit:o:ru konuento:ru ke kostantia et uertias. es kuo, kuankuan ok uieitur fortas:e kuipia turius, tamen oia:mus imita:ri stoikos, ki stuio:se eski:runt, un:e uerpa sint tut:a, krea:mus ke, kia fiat, kuot tit:u st atpel:a:ta fie—set iniustitie ienera tua sunt, unu ioru, ki nferunt, alteru ioru, ki a is, kius infertur, si pos:unt, non propulsant iniuria, nan ki niuste npetu n kenpia fakit ot ira ot alikua perturpatio:ne nkita:tus, is kuasi manus atfer:e uie:tur sokio; ki ote non efen:it nek osistit, si potest, iniurie, tan est in uitio, kuan si parentes ot ami:kos ot patria eserat; atk il:e kie niurie, ke noken:i kosa e n:ustria nferentur, sepe a metu profikiskuntur, kun is, ki noke: alteri koiitat, timet, ne, nisi it fekerit, is:e alikuo atfikia:tur inkonmoo. ma:sima ote parte at iniuria fakien:a atkreiuntur, ut atipiskantur ia, ke konkupiue:runt, in kuo uitio latis:ime patet auaritia. espetuntur ote tiuitie kun at usus uite nekes:arios, tun at perfruen:as uolut:a:tes. in kius ote maior est animus, in is pekunie kupiitas spet:at at opes et at kratifikan:i fakulta:te, ut nuper markus kras:us nea:at ul:a satis ma:na peku:nia es:e i, ki n re puplika prinkes uel:et es:e, kuius frut:ius eserkite ale non pos:et. elet:ant  etia man:ifki atpara:tus uite ke kultus kun eleantia e kopia,  kius reus esfet:u st, ut infini:ta peku:ie kupiitas es:et—nek uero rei familia:ris anplifika:tio nemini nokens uituperan:a st, set fuien:a senper iniuria st. mas:ime ote attukuntur pleri:ke, ut ios iustitie kapiat oliuio, kun in inperio:ru, ono:ru, klorie kupiita:te nkierunt, kuot eni st aput en:iu,
NUL:A SANTA SOKIETAS NEK FIES REN:I ST
it latius patet, nan kitkit eiusmoi st, in kuo non pos:int plures eskel:e, in io fit plerunke tanta kontentio, ut tisfikil:imu  sit serua: santa sokieta:te. eklara:uit it moo temeritas kesar kesaris, ki on:ia iura tiui:na et uma:na peruertit prot:er iun, ken si is:e opinio:nis er:o:re finserat prinkipa:tu. est ote n ok ienere molestu, kuot in mas:imis animis splen:iis:imis k inieniis plerunke essistunt ono:ris, inperii, potentie, klorie kupiita:tes, kuo maii kauen:u st, ne kit in io ienere pek:e:tur—set, in omni niustitia, permultu nterest, utru pertupatio:ne alikua animi, ke plerunke preuis est et at tenpu, an konsulto et koiita:ta fiat iniuria. leuio:ra eni sunt ia, ke repenti:no alikuo motu atkitunt, kuan ia, ke meita:ta et prepara:ta nferuntur; ak e nferen:a kie niuria satis tit:u st. pretermit:en:e ote efensio:nis eseren:i k ofikii plures solent es:e kose, nan ot inimikitias ot lao:re ot suntus suskipe nolunt ot etia nekleientia, prikritia, inertia ot suis stuiis kiusa okupationius ue sik inpeiuntur, ut ios, kuos tuta:ri teiant, esertos es:e patiantur; itake uien:u st, ne non satis sit it, kuot aput plato:ne st in filosofos tit:u, kuot in ueri nuestiatio:ne uersentur kuotke ia, ke pleri:ke uementer espetant, e kius inter se tiklaia:ri soliant, konten:ant et pro nilo putent, prot:eria iustos es:e, nan alteru atsekuntur, ut inferen:a ne kui nokiant iniuria, in alteru nkiunt; tisken:i eni stuio npeiti, kuos tue:ri teent, eserunt; itak ios n at ren puplika kie atkes:u:ros putant nisi koat:os. ekius ote erat it uolunta:te fieri, nan ok is:u ita iustu st, kuot ret:e fit, si st uolunta:riu. sunt etia, ki ot stuio rei familia:ris tuen:e ot oio kuoa ominu suu se neo:tiu aie tikant nek fake kuikua uiiantur iniuria. kui altero ienere niustitie uakant, in alteru nkur:unt; eserunt eni uite sokieta:te, kia nil konferunt in ian stuii, nil opere, nil fakulta:tu. kuan:o iiitur tuous ienerius iniustitie propositis atiunsimus kosas utriuske ieneris ias ke res ante kostituimus, kius iustitia kontinere:tur, fakile kuot kuiuske tenporis ofikiu sit poterimus, nisi nosmet is:os ualte amaimus, iuika:. est eni tisfikilis kura reru aliena:ru. kuankuan terentia:nus il:e kremes "uma:ni niil a se alie:nun putat", set tamen, kia maiis ia perkipimus atke senti:mus, ke nois is:is ot prospera ot atuersa eueniunt, kuan il:a, ke keteris, ke ke kuasi lonko nterual:o nteriet:o uie:mus, aliter e il:is ak e nois iuika:mus. kuokirka pene prekipiunt, ki uetant kitkua aie, kuot tuites ekuu sit an ini:kuu. ekitas luket is:a per se, tuitatio koiitatio:ne sin:ifikat iniurie—set inkiunt sepe tenpora, kun ia, ke mas:ime uientur tin:a es:e iusto omine, io ke ken uirun ponun tikimus, konmutantur fiunt ke kontraria, ut rete eposite, fake promis:u keke pertinent at uerita:te et at fie; ia mikra: intertu et non serua: fit iustu. refer:i eni teket at ia, ke posui prinkipio fun:amenta iustitie, primu ut ne kui nokia:tur, ein:e ut konmu:ni utilita:ti seruia:tur. ia kun tenpore kunmutantur, konmuta:tur ofikiu et non senper est ie. potest eni atkie promis:u alikuot et konuentu, ut it esfiki sit inutile uel i, kui promis:u sit, uel i, ki promiserit, nan, si, ut in faulis est, netu:nus, kuot tesio promiserat, non fekis:et, tesius ip:olito filio non es:et orpa:tus. es triu eni ot:a:tis, ut skriitur, ok erat tertiu, kuot e ip:oliti nteritu ira:tus ot:auit; kuo npetra:to n mas:imo:s lut:us inkiit—nek promis:a iiitur seruan:a sunt ia, ke sint is, kius promiseris inutilia, nek si plus ti ia nokiant, kuan il:i prosunt, kui promiseris, kontra ofikiu st, maius anteponi mino:ri, ut si kostitueris, kuipia te atuoka:tu n ren presente es:e uentu:ru atk interi krauiter ekrota: filius keperit, non sit kontra ofikiu non fake, kuot tis:eris, maiis k il:e, kui promis:u sit, a ofikio tiske:at, si se testitu:tu kera:tur. ian il:is promis:is stan:u non es:e kis non uie, ke koat:us kis metu, ke teket:us tolo promiserit? ke kie plerake iure pretorio lierantur, nonnul:a leiius. essistunt etia sepe niurie kalun:ia kuaa et nimis kal:ia set malitio:sa iuris interpretatio:ne. es kuo il:ut 'sum:u ius sum:a niuria' fat:u st ian tritu sermo:ne prouerpiu. kuo n ienere etia n re puplika multa pek:antur, ut il:e, ki, kum triinta tieru es:ent kun oste n:utie fat:e, not:u populaa:tur akros, kuot tieru es:ent pa:te, non not:iu n:utie. ne noster kie  proa:nus, si ueru st kintu faiu laio:ne seu ken aliu—nil eni aio preter oitu—arpitru nola:nis et niapolita:nis e finius a sena:tu tatu, ku at loku uenis:et, kun utriske separa:ti loku:tu, nu kupie kit aierent, n atpetenter, at k ut rekrei kuan prokrei mal:ent. it kun utri:ke fekise:nt, alikuantu akri: in meio relit:u st—itak il:or:u finis sik, ut is:i tis:erant, termina:uit; in meio relit:u kuot erat, populo roma:no atiuika:uit. ekipe ok kie st, non iuika:. kuokirka n on:i st re fuien:a talis sol:ertia. sunt ote kea ofikia etia atuersus ios seruan:a, a kius iniuria atkeperis. est ni ulkisken:i et punien:i mous, atk o skio an satis sit iu, ki lakes:ierit iniurie sue penite:, ut et is:e ne kit tale postak et keteri sint at iniuria tartio:res; atk in repuplika mas:ime konseruan:a sunt iura pel:i, nan, kun sint tuo ienera tekertan:i, unu per tisket:atio:ne, alteru per uin, kun k il:ut propriu sit ominis, ok pelua:ru, konfuien:u st at posterius, si uti non liket superio:re. kuare suskipien:a kia pel:a sunt o ia kosa, ut sine niuria n pake uiua:tur, parta ote uit:oria konseruan:i i, ki non krue:les in pel:i, non inma:nes fuerunt, ut maio:res nostri tuskula:nos, ekuos, uoskos, sai:nos, ernikos in kiuita:te etia atkepe:runt, at kartaine et numantia fun:itus sustule:runt; nol:e korintu, set kreo alikit seku:tos, oportunita:te loki masi:me, ne pos:et alikuan:o at pel:u fakien:u lokus is:e atorta:ri. mia kie sententia, paki, ke nil aitu:ra sit insiia:ru, senper est konsulen:u. in kuo si mi es:et otenpera:tu, si non ot:ima, at alikua ren puplika, ke nunk nul:a st, aere:mus—et, kun is, kuos ui euikeris konsulen:u st, tun i, ki armis positis at inperato:ru fie konfuient, kuanuis muru aries perkus:erit, rekipien:i. in kuo tantopere aput nostros iustitia kulta st, ut i, ki kiuita:tes ot natio:nes euit:a:s pel:i n fie rekepis:ent, iaru patro:ni es:ent more maio:ru; ak pel:i kie ekitas santis:ime fetia:li populi roma:ni iure peskrit:a st. ek kuo nterleii postest nul:u pel:u es:e iustu, nisi kuot ot reus repeti:tis iera:tur ot enuntia:t ante sit et intit:u. marki kie kato:nis senis est epistula at marku filiu, in kua skriit se ois:e iu mis:u fat:u es:e a konsule kun in maketo:nia pel:i persiko miles es:et. monet iiitur ut kauiat, ne preliu niat; neat eni ius es:e, ki miles non sit kun oste pun:a:. ekie etia il:ut animatuerto, kuot, ki proprio nomine pertuel:is es:et, is ostis uakare:tur, lenita:te uerpo rei tristitia mitia:ta. ostis eni aput maio:res nostros is tikea:tur, ken nunk perekri:nu tikimus. intikant tuoteki taule—
OT STATUS TIES KUN OSTE
iten 
ATUERSUS OSTE ETERNA OT:ORITAS 
kit at ank mansuetuine atti potest, iu kiku pel:u ieras, tan mol:i nomine atpel:a:? kuankuan it nomen turius esfe:kit ian uetustas; a perekri:no eni rekes:it et proprie n io, ki arma kontra fer:et, remansit. kun uero e nperio ekerta:tur pel:o ke keritur kloria, kosas on:i:no sues:e tamen oportet iase, kuas tis:i polo ante iustas kosas es:e pel:o:ru—set ia pel:a, kius inperii proposita kloria st, minus akerpe ieren:a sunt. ut eni, kun kiui aliter konten:imus, si st inimi:kus aliter si konpetitur (kun altero kerta:men ono:ris et tin:ita:tis est, kun altero kapitis et fame) sik kun keltiperis, kun kinpris pel:u ut kun inimi:kis ierea:tur, uter es:et, non uter inpera:ret, kun lati:nis, sai:nis, san:itius, penis, pir:o e nperio timikaa:tur. peni feifraii, krue:lis an:ial, reliki iustio:res. pir:i kie e kati:uis reten:is il:a prekla:ra—
NEK MI ORU POSKO NEK MI PRETIUN TEERI:TIS,
NEK KOPONANTES PEL:UN, SET PEL:IIERANTES
FER:O, NON ORO UITAN KERNA:MUS UTRI:KE.
UOS NE UELIT AN ME REN:A: ERA, KIT UE FERAT FORS,
UIRTU:TE ESPERIA:MUR. ET OK SIMUL ATKIPE TIT:U,
KUORUN UIRTU:TI PEL:I FORTU:NA PEPERKIT,
IORUN:E LIERTA:TI ME PARKERE KERTU ST.
TONO, TUKITE, TO KE UOLENTIUS KUN MAN:IS TIS.
rea:lis sane et tin:a eakia:ru ienere sententia—atk etia si kit sinkuli tenporius attut:i osti promiserunt, est in io is:o fies konseruan:a, ut primo puniko pel:o reulus kat:us a penis, kun e kat:i:ui:s konmutan:is roma mis:us es:et iuras:et ke se reitu:ru, primu, ut uenit, kati:uos reten:os in sena:tu non kensuit, ein:e, kun retinere:tur a propinki:s et a ami:kis, at suplikiu rei:re maluit kuan fie osti tata fal:e; at e pel:ikis kie ofikiis satis tit:u st. memineri:mus ote etia atuersus infimos iustitia es:e seruan:a. est ote nfima kontikio et fortu:na seruo:ru, kius non male prekipiunt, ki ita iuent uti, ut merken:ariis, opera essiien:a, iusta preen:a. kun ote tuous mois, it est ot ui ot froe, fiat iniuria, fraus kuasi uulpekule, uis lionis uie:tur; utrunk omine alienis:imu, set fraus oio tin:a maio:re. toti:us ote niustitie nul:a kapitaliorkuan ioru, ki tun, kun masi:me fal:unt, it aunt, ut uiri poni es:e uiiantur. e iustitia satis tit:u. einkes, ut erat propositu, e penefikentia ak e lieralita:te tika:tur, kua kie nil est natu:re ominis atkonmoa:tius, set aet multas kotio:nes. uie:nu st eni, primu ne osit penin:itas et is is:is, kius penin:e uieitur fieri, et keteris, ein:e ne maior penin:itas sit, kuan fakulta:tes, tun ut pro tin:ita:te kuike triua:tur; it eni st iustitie fun:amentu, at kuan ek referen:a sunt on:ia, nan et ki kratifikantur kuipia, kuot osit il:i, kui proes:e uel:e uiiantur, non penefiki nekue liera:les, set pernikio:si atsentato:res iuikan:i sunt, et ki aliis nokent, ut in alios liera:les sint, in iae sunt iniustitia, ut si n sua re alie:na konuertant. sunt ote multi e kie kupii splen:o:ris et klorie, ki eripiunt aliis, kuot aliis lariantur, i k arpitrantur se penefikos in suos ami:kos uisu iri, si lokuple:tent ios kuakunke ratio:ne. it ote tantu aest a ofikio, ut nil maiis ofikio pos:it es:e kontrariu. uien:u st iiitur, ut ia lieralita:te uta:mur—ke prosit ami:kis, nokiat nemini. kuare lukii sul:e, kaii kesaris pekunia:ru traslatio a iustis tominis at alie:nos non teet liera:lis uie:ri; nil est eni liera:le, kuot non ie iustu. alter lokus erat kotio:nis, ne penin:itas maior es:et kuan fakulta:tes, kuot ki penin:io:res uolunt es:e, kuan res patitur, primu n io pek:ant, kuot iniurio:si sunt in pros:imos; kuas eni kopias is et supeita:ri ekius est et relinki ioas trasferunt at alie:nos. inest ote n tali lieralita:te kupiitas plerunke rapien:i et aferen:i per iniuria, ut at larie:nu supetant kopie. ie: etia liket pleroske non tan natu:ra liera:les kuan kuaa kloria tut:os, ut penefiki uiiantur fake multa, ke profikiski a ostentatio:ne maiis kuan a uolunta:te uiiantur. talis ote simulatio uanita:ti st koniuntior kuan ot lieralita:ti ot onesta:ti. tertiu st propositu, ut in penefikentia tilet:us es:et tin:ita:tis; in kuo et mores eiius erunt spet:an:i, in ken penefikiu konfere:tur, et animus erka nos et konmunitas ak sokietas uite et at nostras utilita:tes on:ia, ot:aile st; si minus, plures kose maio:res ke pon:eris plus ae:unt. kuonia ote uiuitur non kun perfet:is ominius plane ke sapientius, set ku iis, in kius prekla:re aitur, si sunt simulakra uirtu:tis, etia ok interleien:u puto, nemine on:i:no es:e nekleien:u, in kuo alikua sin:ifikatio uirtu:tis atpariat, kolen:u ote es:e ita kenke mas:ime, ut kiske mas:ime uirtutius is leniorius erit orna:tus, moestia, tenperantia, ak is:a, e kua multa ian tit:a sunt, iustitia, nan fortis animus et man:us in omine non perfet:o nek sapiente feruentior pelrunk est, il:e uirtu:tes ponu uiru uientur potius attinie. atk ek in morius. e peniuolentia ote, kuan kiske aiat erka nos, primu il:ut est in ofikio, ut ei plurimu triua:mus, a kuo plurimu tilia:mur, set peniuolentia non atuleskentulo:ru more arto:re kuoa amo:ris, set stailita:te potius et kostantia iuike:mus. sin erunt merita, ut non iniun:a, set referen:a sit kratia, maior kea kura atien:a st; nul:u eni ofikiu referen:a kratia maiis nekes:ariu st. kuotsi ia, ke uten:a atkeperis, maio:re mensu:ra, si moo pos:is, iuet rete esious, kitna penefikio prouoka:ti fake tee:mus? an imita:ri akros fertiles, ki multo plus esferunt, kuan atkepe:runt? eteni si n ios, kuos spera:mus nois profutu:ros, non tuita:mus, ofikia konfer:e, kuales in ios es:e te:mus, ki ian profue:runt? nan kun tuo ienera lieralita:tis sint, unu tan:i penefikii, alteru reten:i, temus nekn in nostra potesta:te st, non rete uiro pono non liket, moo it fake pos:it sine niuria. atket:o:ru ote penefikio:ru sunt tile:tu aen:i, nek tuiu, kin masi:mo kuike plurimu teia:tur. in kuo tamen inpri:mis, kuo kisk animo, stuio, peniuolentia fekerit, pon:eran:u st. multi eni fakiunt multa temerita:te kuaa sine iuikio, uel morpo n on:es uel repenti:no kuoa kuasi uento npetu animi nkita:ti; ke penefikia eke man:a non sunt aen:a atk ia, ke iuikio, konsiera:te kostanter ke ela:ta sunt—set, in konlokan:o penefikio et in referen:a kratia, si ketera paria sunt, ok mas:ime ofikii st, ut kisk opis in:iiat, ita i potis:imu opitula:ri, kuot kontra fit a pleriske, a kuo eni plurimu sperant, etiasi il:e is non eiet, tamen i potis:imu nseruiunt. ot:ime ote sokietas ominu koniuntio ke seruaitur, si, ut kisk erit koniuntis:imus, ita n iu penin:ita:tis plurimu konferetur—set ke natu:re prinkipia sint konmunita:tis et sokieta:tis uma:ne, repete:nu uie:tur altius. est eni primu kuot kernitur in uniuersi ieneris uma:ni sokieta:te. eius ote uinkulu st ratio et oratio, ke token:o, tisken:o, konmunikan:o, tisketa:n:o, iuikan:o konkiliat inter se omines koniuniit ke natura:li kuaa sokieta:te, nek ul:a re lonius asumus a natu:ra fera:ru, in kius ines:e fortituine sepe tikimus, ut in ekis, in lionius, iustitia, ekita:ten, ponita:te non tikimus; sunt eni ratio:nis e oratio:nis espertes—ak latis:ime kie patens ominius inter is:os, on:ius inter on:es sokietas ek est. in kua on:iu reru, kuas at konmu:ne ominu usu natu:ra ienuit, est seruan:a konmunitas, ut ke tiskrit:a sunt leiius et iure kiui:li, ek ita teniantur, ut sit kostitu:tu e kius is:is, ketera sik oseruentur, ut in kreko:ru prouerpio st, amiko:ru es:e konmu:nia on:ia. on:iu ote konmu:nia ominu uientur ia, ke sunt ieneris eius, kuot a en:io positu n una re trasfer:i n permultas potest,
OMO, KI ER:ANTI KOMITER MOSTRAT UIA,
KUASI LUMEN TE SUO LUMINE ATKEN:AT FAKIT.
NIILO MINUS IS:I LUKET, KU IL:I ATKEN:ERIT.
una es re satis prekipit, ut kitkit sine tetrimento konmoa:ri pos:it, it triua:tur uel inno:to. es kuo sunt il:a konmunia—non proie: akua profluente, pati a in:e in:e kape, si ki uelit, konsiliu fie:le eliperan:ti ta, ke sunt iis utilia, ki atkipiunt, tanti non molesta. kuare et is uten:u st et senper alikit at konmu:ne utilita:te atferen:u—set kuonia kopie parue sinkulo:ru sunt, ioru ote, ki is eiant, infini:ta st multitu:o, uulka:ris lieralitas referen:a st at il:u en:ii fine 'nilominus is:i luket', ut fakultas sit, kua n nostros simus liera:les. kraus ote plure sunt sokieta:tis ominu. ut eni a il:a nfini:ta tiskea:tur, propior est eiuse ientis, natio:nis, linkue, kua mas:ime omines koniunkuntur. interius etia st eiuse es:e kiuita:tis; multa eni sunt kiuius inter se konmunia, foru, fana, portikus, uie, leies, iura, iuikia, sufraia, konsuetuines preteria et familiaritates multis ke kun multis res rationes ke kontrat:e. artior uero konlia:tio st sokieta:tis propinkuo:ru; a il:a eni nmensa sokieta:te uma:ni ieneris in esikuu ankustu ke konkluitur, nan, kun sit kon natu:ra konmu:ne animantiu, ut aiant lii:ne prokrian:i, prima sokietas in is:o koniu:io st, pros:ima n lieris, ein:e una tomus, konmunia on:ia; it ote st prinkipiu urpis et kuasi seminariu rei pruplike. sekuntur fratrun koniuntio:nes, post konsoprino:ru soprino:ru ke, ki kun una tomo ian kapi non pos:int, in alias tomos tankuan in kolonias esiunt. sekuntur konu:ia et atfinita:tes es kius etia plures propinki; ke propaatio et suoles ori:o st reru puplika:ru. sankuinis ote koniuntio et peniuolentia euinkit omines karita:te. man:u st eni iae ae: monumenta maio:ru, ise uti sakris, sepulkra ae:re konmu:nia—set on:iu sokieta:tu nul:a prestantior est, nul:a firmior, kuan kun uiri poni morius similes sunt familiarita:te koniunti; il:ut eni onestu, kuot sepe tikimus, etia si n alio kernimus, nos mouet atk il:i n kuo it ines:e uie:tur ami:kos fakit—et kuankuan on:is uirtus nos at se atlikit fakit k, ut ios tilia:mus, in kius is:a nes:e uiia:tur, tamen iustitia et lieralitas it mas:ime esfikit. nil ote st amailius nek kopulatius, kuan moru similitu:o pono:ru; in kius eni iae stuia sunt, iee uolunta:tes, inis fit, ut eke kisk altero elet:e:tur ak se is:o, esfikitur k it, kuot pitaoras uult in amikitia, ut unus fiat es plurius. man:a etia il:a konmunitas est, ke konfikitur es penefikiis ultro et kitro tatis atket:is, ke et mutua et krata tun sunt, inter kuos ia sunt firma euinkiuntur sokieta:te—set, kun on:ia ratio:ne animo ke lustra:ris, on:iu sokieta:tu nul:a st krauior, nul:a karior kuan ia, ke kun re puplika st uni kuike nostru. kari sunt parentes, kari lieri, propinki, familia:res, set on:es on:iu karita:tes patrie una konples:a st, pro kua kis ponus tuitat morte opetere, si ei sit profutu:rus? kuo st etestailior isto:ru nmanitas, ki lakera:runt on:i skelere patria et in ia fun:itus telen:a okupa:ti et sunt et fuerunt—set, si kontentio kea et konparatio fiat, kius plurimu triuen:u sit ofikii, prinkipes sint patria et parentes, kuoru penefikiis mas:imis olia:ti sumus pros:imi lieri tota ke tomus, ke spetat in nos solos nek aliut ul:u potest ae: perfu:iu, einkes pene konuenientes propinki, kiusku konmu:nis etia fortu:na plerunk est. kuanoren nekes:aria presiia uite teentur is mas:ime kuos ante tis:i, uita ote uit:us ke konmu:nis, konsilia, sermo:nes, koortatio:nes, konsolatio:nes, intertun etia oiurkatio:nes in amikitiis uient mas:ime, est k ia iukun:is:ima amikitia, kuan similitu:o moru koniua:uit—set in is on:ius ofikiis triuen:is uien:u erit, kit kuike mas:ime nekes:e sit et kit kiske uel sine nois ot pos:it konseki ot non pos:it. ita non ie erunt nekes:ituinnun  kraus ki tenporu, sunt k ofikia, ke aliis maiis kuan aliis teiantur, ut uiki:nu kitius atiuueris in frut:ius perkipien:is kuan ot fratre ot familia:re, at, si lis in iuikio sit, propinkuu potius et ami:ku kuan uiki:nu efen:eris. ek iiitur et talia kirkuspikien:a sunt in on:i ofikio, ut poni ratiokinato:res ofikio:ru es:e pos:imus et aten:o etuken:o ke uie:, ke reliki sum:a fiat, es kuo kuantu kuike teia:tur interleas—set, ut nek meiki nek inperato:res nek orato:res kuanuis artis preket:a perkeperint, kitkua man:a loe tin:u sinu usu et eserkitatio:ne konseki pos:unt, sik ofikii konseruan:i preket:a trastuntur il:a kie, ut fakimus is:i, set rei man:itu:o usu kuok eserkitatio:ne ke esierat; atk a is reus, ke sunt in iure sokieta:tis uma:ne, kenatmou tukantur onestu, es kuo at:u st ofikiu, satis fere tis:imus. interleien:u ote st, kun proposita sint ienera kuat:uor, e kius onestas ofikiu ke mana:ret, splen:iis:imu uie:ri, kuot animo man:o ela:to k uma:nas ke res tespikiente fat:u sit—itak in propris masi:me n prontu st, si kit tale tiki potest,
UOS ENIN, IUUENES, ANIMUN IERITIS MULIEPRE, IL:A UIRKO UIRI
et si kit eiusmoi,
SALMAKIA, SPOLIA SINE SUO:RE ET SANKUINE.
kontra k in loius, ke man:o animo et fortiter eskel:enter ke iesta sunt, ia neskio kuomoo kuasi plenio:re ore loa:mus. ink retoru kanpu e marato:ne, salamine, plateis, termofilis, leut:ris, ink noster kokles, ink tekii, ink naius et puplius skipio:nes, ink markus markel:us, innumerailes alii, mas:ime k is:e populus roma:nus animi man:ituine eskel:it. eklara:tur ote stuiu pel:ike klore, kuot statuas kuoke uie:mus orna:tu fere milita:ri—set ia animi ela:tio, ke sernitur in perikulis et laorius, si iustitia uakat pun:at ke non pro salu:te konmu:ni, set pro suis konmois, in uitio st; non moo eni it uirtu:tis non est, set est potius inmanita:tis on:e umanita:te repel:entis; itake proe efinitur a stoikis fortitu:o, kun ian uirtu:te es:e tikunt propun:ante pro ekita:te. kuokirka nemo, ki fortituinis kloria konseku:tus est insiiis et malitia, loe st atet:us—nil eni onestu es:e potest, kuot iustitia uakat. prekla:ru iiitur il:ut plato:nis, "non," inkit, "solu skientia, ke st remo:ta a iustitia kal:iitas potius kuan sapientia st atpel:an:a, ueru etia animus para:tus at perukulu, si sua kupiita:te, non utilita:te konmu:ni npel:itur, oakie potius nomen aiat, kuan fortuinis"—itake uiros fortes et man:animos iose ponos et sinplikes, uerita:tis ami:kos minime ke fal:a:kes es:e uolumus, ke sunt es meia loe iustitie; set il:ut oio:su st, kuot in ak elatio:ne et man:ituine animi fakil:ime pertinakia et nimia kupiitas prinkipa:tus innaskitur. ut eni aput plato:ne st, on:e more lakeemonio:ru nflam:a:tu es:e kupiita:te uinken:i, sik, ut kisk animi man:ituine mas:ime eskel:et, ita mas:ime uult prinkes on:iu uel potius solus es:e. tisfikile ote st, kun presta: on:ius konkupieris, serua: ekita:te, ke st iustitie mas:ime propria. es kuo fit ut neke tisket:atio:ne uinki se nek ul:o pupliko ak leiitimo iure patiantur, essistunt k in re puplika plerunke lariito:res et fat:io:si, ut opes kuan mas:imas konsekuantur et sint ui potius superio:res kuan iustitia pares—nul:u eni est tenpu, kuot iustitia uaka: teiat. fortes iiitur et man:animi sunt aen:i non ki fakiunt, set ki propulsant iniuria. uera ote et sapiens animi man:itu:p onestu il:ut, kuot mas:ime natu:ra sekitur, in fat:is positu, non in kloria iuikat prinkipe ke se es:e mauult kuan uie:ri. eteni ki es er:o:re nperi:te multituinis pen:et, ik in man:is uiris non est ae:nus. fakil:ime ote at res iniustas inpel:itur, ut kisk altis:imo animo st, kloie kupiita:te; ki lokus est sane luprikus, kuot uis inuenitur, ki laorius susket:is reikulis k aitis non kuasi merke:e reru iesta:ru esieret kloria. on:ino fortis animus et man:us tuau reus mas:ime kernitur, kuaru una n reru esterna:ru espikientia ponitur, kun persuasu st nil omine nisi kuot onestu tekoru ke sit ot atmira:ri ot ot:a: ot espete oporte:, nul:i ke nek omini neke perturpatio:ni animi nek fortu:ne sukunpe. altera est res, ut kun ita sis atfet:us animo, ut supra tis:i, res ieras man:as il:as kie et mas:ime utiles, set ut uementer artuas plenas ke lao:ru et perikulo:ru kun uite, tun multa:ru reru, ke at uita pertinent. aru reru tuaru splen:or on:is, anplitu:o, ato etia utilita:te, in posterio:re st, kosa ote et ratio esfikiens man:os uiros in priore. in io st eni il:ut, kuot eskel:entes animos et uma:na konten:entes fakit. it ote is:u kernitur in tuous, si et solu it, kuot onestu sit, ponu iuikes et a on:i animi perturpatio:ne lier sis, nan et ia, ke esimia perisk et prekla:ra uientur, parua tuke ia ke ratio:ne staili firma ke konten:e fortis animi man:i ke tuken:u st, et ia, ke uientur akerpa, ke multa et uaria n ominu uita fortu:na ke uersantur, ita fer:e, ut nil a statu natu:re tiske:as, nil a tin:ita:te sapientis. rousti animi st man:e ke kostantie. non est ote konsentaniu, ki metu non franka:tur, iu franii kupiita:te, nek ki nuit:u se a lao:re prestiterit, uinki a uolut:a:te. kuanoren et ek uitan:a et pekunie fuien:a kupiitas; nil eni st tan ankusti animi tan ke parui kuan ama: tiuitias, nil onestius man:ifikentius ke kuan peku:nia konten:e, si non aias, si aias, at penefikentia lieralita:te ke konfer:e. kauen:a etia st klorie kupiitas, ut supra tis:i; eripit eni lierta:te, pro kua man:animis uiris on:is teet es:e kontentio—nek uero nperia espeten:a ak potius ot non atkipien:a ntertu ot eponen:a non nunkua. uakan:u ote on:i st animi perturpatio:ne, kun kupiita:te et metu tu etiu ekrituine et uolut:a:te nimia et irakun:ia, ut trankil:itas animi et sekuritas atsit, ke atfert kun kostantia tun etia tin:ita:te. multi ote et sunt et fuerunt, ki ian, kuan tiko, trankil:ita:te espetantes a neotiis puplikis se remouerint at otiu ke perfuierint, in is et noilis:imi filosofi lonie ke prinkipes et kia omines seue:ri et kraues, nek populi nek prinkipu mores fer:e potue:runt uis:e:runt ke non nul:i akris elet:a:ti re sua familiari. is ie propositu fuit kuot reiiu, ut ne kua re eie:runt, ne kui pare:rent, lierta:te uterentur, kuius propriu st sik uiuere ut uelis. kuare ku ok konmu:ne sit potentie kupio:ru kun is, kuos tis:i, otio:sis, alteri se atipiski it pos:e arpitrantur, si opes man:as aiant, alteri si kontenti sint et suo et paruo. in kuo neutro:ru on:i:no konten:en:a sententia st, set et fakilior et tutior et minus aliis krauis ot molesta uita st otioso:ru, frut:uo:sior ote ominu ieneri et at klarita:te anplituine k at:ior ioru, ki se at ren puplika et at man:as res ieren:as atkomoaue:runt. kuaprot:er et iis forsiten konkeen:un sit ren puplika non kapes:entius, ki eskel:enti nienio tot:ri:ne sese etie:runt, et is, ki ot ualituinis inpekil:ita:Te ot alika krauio:re kosa npeiti a re puplika rekes:e:runt, kun eius atministran:e potesta:te aliis loe ke konkeerent. kius ote talis nul:a sit kosa, si espike se tikant ia, ke pleri:ke mirentur, inperia et maiistra:tus, is non moo non loi, ueru etia uitio tan:u puto. kuoru iuikiu n io, kuot kloria konten:ant et pro nilo putent, tisfikile fat:u st non proa:, set uientur lao:res et molestias, tun ofensio:nu et repulsa:ru kuasi kuana nnominia time: et infamia. sunt eni ki n reus kontrariis paru si kostent, uolut:aten seueris:ime konten:ant, in tolo:re sint mol:io:res, kloria nekleant, frankantur infamia atk ia kie non satis kostanter—set is ki aent a natu:ra atiumenta reru ieren:a:ru, aiet:a on:i kuntatio:ne atipisken:i maiistra:tus et ieren:a res puplika st, nek eni aliter ot reii kiuitas ot eklara:ri animi man:itu:o potest. kapes:entius ote ren puplika nilominus kuan filosofis, o skio an maiis etia, et man:ifikentia et espikientia atien:a st reru umana:ru, kuan sepe tiko, et trankil:itas animi atke sekuritas, si kie nek ansii futu:ri sunt et kun krauita:te kostantia uit:u:ri. ke fakilio:ra sunt filosofis, kuo minus multa patent in ioru uita, ke fortu:na feriat, et kuo minus multis reus eient, et kia si kit atuersi eueniat, tan krauiter kae non pos:unt. kuokirka non sine kosa maio:res motus animo:ru konkitantur maio:ra ke stuia esfikien:i ren puplika ierentius kuan kie:tis, kuo maiis is et man:itu:o st animi atien:a et uakuitas a ankorius. at ren ieren:a ote ki atke:it, kauiat, n it moo konsieret, kuan il:a res onesta sit, set etia ut aiat esfikien:i fakulta:te; in kuo is:o konsieran:u st, n ot temere espe:ret prot:er innauia ot nimis konfiat prot:er kupiita:te. in on:ius ote neotiis priuskua atkreia:, atien:a st preparatio tiliiens—set, kun pleri:k arpitrentur res pel:ikas maio:res es:e kuan urpa:nas, minuen:a st ek opinio. multi eni pel:a sepe kesiue:runt prot:er klorie kupiita:te, atk it in man:is animis inieniis ke plerunke kontiniit, io ke maiis, si sunt at ren milita:re at:i et kupii pel:o:ru ieren:o:ru; uere ote si uolumus iuika: multe res estite:runt urpa:ne maio:res klario:res ke kuan pel:ike. kuanuis eni temistokles iure loe:tur et sit eiius nomen kuan solo:nis inlustrius kite:tur ke salamis klaris:ime testis uit:orie, ke antepona:tur konsilio solo:nis i, kuo primu kostituit ariopaiitas, non minus prekla:ru ok kuan il:ut iuikan:u st. il:u eni semel profuit, ok senper proerit kiuita:ti; ok konsilio leies ateniensiu, ok maio:ru istitu:ta seruantur—et temistokles kie nil tis:erit, in kuo is:e ariopau atiuuerit, at il:e uere se atiu:tu temistokle; est eni pel:u iestu konsilio sena:tus eius, ki a solo:ne erat kostitu:tus. liket iae e posa:nia lisantro ke tike, kuoru reus iestis kuankuan inperiu laketemoniis partu puta:tur, tamen ne minima kie es parte lukurii leiius et tisklipli:ne konferen:i sunt; kin etia o as is:as kosas et parentio:res aue:runt eserkitus et fortio:res. mi kie neke pueris noi markus skorus kaio mario neke, kun uersare:mus in re puplika, kintus katulus naius ponpeiu kee uiea:tur; parui eni sunt foris arma, nisi st konsiliu tomi—nek plus afrika:nus, sinkula:ris et uir et inpera:tor in eskin:en:a numantia rei puplike profuit kuan ioe tenpore puplius nas:ka priua:tus, kun titu krak:u ntere:mit; kuankuan ek kie res non solu es tomestika st ratio:ne—attiniit etia pel:ika, kuonia ui manu: ke konfet:a st—, set tamen it is:u est iestu konsilio urpa:no sin esersitu. il:ut ote ot:imu st, inkuot inua:i sole: a nprois et inuiis oio, 
KEANT ARMA TOE, KONKE:AT LORIA LOI 
ut eni alios omit:a, nois ren puplika kuernantius nonne toe arma kes:e:runt?—nek eni perikulu n re puplika fuit krauius unkua nek maius otiu. ita konsiliis tiliientia ke nostra keleriter e manius oakis:imo:ru kiuiu elas:a arma is:a kekie:runt. ke res iiutr iesta unkua n pel:o tanta? ki triunpus konferen:us? liket eni mi, marke fili, aput te kloria:ri, at ken et ereitas uius klorie et fat:o:ru imita:tio pertinet. mi kie kerte uir aun:ans pel:ikis loius, naius ponpe:ius, multis oientius, ok triuit, ut tikeret frustra se triunpu tertiu eportatu:ru fuis:a, nisi mio n ren puplika penefikio ui triunpa:ret es:et aitu:rus. sunt iiitur tomestike fortituines non inferio:res militarius, in kius plus etia kuan in is opere stuii ke ponen:u st. on:i:no il:ut onestu, kuot es animo eskelso man:ifiko ke kerimus, animi esfikitur, non korporis uirius. eserken:u tamen korpus et ita atfikien:u st, ut oei: konsilio ratio:ni ke pos:it in esseken:is neotiis et in lao:re tolera:no. onestu ote it, kuot eskirimus, totu st positu n animi kura et koiitatio:ne, in kuo non mino:re utilita:te atferunt, ki toa:ti rei puplike presunt, kua ki pel:u ierunt. itak ioru konsilio sepe ot non susket:a ot konfet:a pel:a sut, non nunkua etia nla:ta, ut markus kato:nis pel:u tertiu puniku, in kuo etia mortui ualuit ot:oritas. kua re espeten:a kie maiis est ekernen:i ratio kuan ekertan:i fortitu:o, set kauen:u, ne it pel:an:i maiis fua kuan utilita:tis ratio:ne fakia:mus. pel:u ote ita suskipia:tur, ut nil aliut nisi pas kesita uiia:tur. fortis uero animi et kostantis est non perturpa:ri n reus asperis nek tumultuante e krau eiki, ut tikitur, set presenti animo uti et konsilio nek a ratio:ne tiske:e. kuankuan ok animi, il:ud etia nienii man:i st, prekipe koiitatio:ne futu:ra et alikuanto ante kostitue, kit atkite pos:it in utranke parte et kit aien:u sit, kun kit euenerit, nek konmit:e, ut alikuan:o tiken:u sit "non puta:ra". ek sunt opera man:i animi et eskelsi et pruentia konsilio ke fientis; temere ote n akie uersa:ri et manu kun oste konfliie nma:ne kita et pelua:ru simile st, set kun tenpus nekes:itas ke postulat, ekertan:u manu st et mors seruitu:ti turpituini k anteponen:a. it k est uiri man:i reus aiita:tis puni:re sontes, multituine konserua:, in on:i fortu:na ret:a atk onesta retine:. ut eni sunt, kenatmou supra tis:i, ki urpa:nis reus pel:ikas antepo:nant, sik reperias multos, kius perikulo:sa et kalia konsilia kie:tis et koiita:tis splen:iio:ra et maio:ra uiiantur. nunkua on:i:no perikuli fua konmit:en:u st, ut inpel:es timii ke uiia:mur, set fuien:u il:ut etia, n ofera:mus nos perikulis sine kosa, kuo es:e nil potest sultius. kuaprot:er in atiun:is perikulis konsuetu:o imitan:a meiko:ru st, ki leuiter ekrotantes leniter kurant, krauiorius ote morpis perikulo:sas kuratio:nes et ankipites atie: kountur. kuare n trankil:o tenpesta:te atuersa ot:a: tementis est, suueni: ote tenpesta:ti kuauis ratio:ne sapienties, io ke maiis, si plus atipiska: re esplika:ta poni kua: attuita:ta mali. perikulo:se ote reru at:io:nes parti is sunt, ki ias suskipiunt, parti rei puplike. ite k alii e uita, ali e kloria et peniuolentia kiuiu n tiskri:men uokantur. prontio:res iiitur tee:mus es:e at nostra perikula kuan at konmunia timika: ke para:tius e ono:re et kloria kuan e keteris konmois. inuenti ote multi sunt, ki non moo pekunia, set etia uita profun:e pro patria para:ti es:ent, ie klorie iat:u:ra ne minima kie fake uel:ent, ne re puplika kie postulante, ut kal:ikratias, ki, kun lakeemonio:ru tus fuis:et pelopon:esiako pel:o multa ke fekis:et ekreie, uertit at estre:mu on:ia, kun konsilio non paruit ioru, ki klas:e a ariinu:sis remouen:a nek kun ateniensius timikan:u puta:ant. kius il:e respon:it lakeemonios klas:e il:a amis:a alia para: pos:e, se fuie sine suo etekore non pos:e—atk ek kie lakeemoniis plaa meiokris, il:a pestifera, kua, kun klionprotus inuiia timans temere kun epaminon:a konflis:is:et, lakeemonio:re opes konrue:runt. kuanto kintus mas:imus melius! e kuo en:ius,
UNUS OMO NOIS KUNTAN:O RESTITUIT REN.
NENUN RUMO:RES PONE:AT ANTE SALU:TE.
ERGO POST KE MAIIS KE UIRI NUNK KLORIA KLARET.
kuot ienus pek:an:i uitan:u st etia n reus urpa:nis. sunt eni ki kuot sentiunt, etsi ot:imu sit, tamen inuiie metu non oiant tike. on:i:no ki rei puplike prefutu:ri sunt tuo plato:nis preket:a teniant—unu, ut utilita:te kiuiu sik tuiantur, ut kekunke aunt, at ian referant oli:ti konmoo:ru suo:ru, alteru, ut totu korpus rei puplike kurent, ne, tun parte alikua tuentur, relikuas eserant. ut eni tut:ela, sik prokuratio rei puplike at ioru utilita:te, ki konmis:i sunt, non at ioru, kius konmis: st, ieren:a st. ki ote parti kiuiu konsulunt, parte nekleunt, ren pernikiosis:ima n kiuita:te ntu:kunt, seitio:ne atke tiskortia; es kuo euenit, ut alii popula:res, alii stuio:si ot:imi kuiuske uiiantur, poki uniuerso:ru. ink aput atenienses man:e tiskortie, in nostra re puplika non solu seitio:nes, set etia pestifera pel:a kiuilia; kuare krauis et fortis kiuis et in re puplika tin:us prinkipa:tu fuiet atk oerit trastet ke se totu rei puplike nek opes ot potentia konset:aitur tota k ian sik tueitur, ut on:ius konsulat—nek uero kriminius falsis in oiu ot inuiia kenkuan uoka:it on:i:no k ita iustitie onesta:ti k ateresket, ut, tun ia konseruet, kuanuis krauiter ofen:at morte k opetat potius, kuan eserat il:a, ke tis:i. miser:ima on:i:no st anpitio ono:ru ke kontentio, e kua prekla:re aput iune st plato:ne "similiter fak ios, ki inter se konten:erent, uter potius ren puplika atministra:ret, ut si note kerta:rent, kis ioru potis:imu kuerna:ret"—ie ke prekipit, "ut ios atuersarios esistime:mus, ki arma kontra ferant, non ios, ki suo iuikio tueri ren puplika uelint," kualis fuit inter pupliu afrika:nu et kintu metel:u sin akerpita:te tissensio; nek uero oien:i ki krauiter inimi:kis irasken:u puta:unt it ke man:animi et fortis uiri es:e kense:unt; nil eni loailius, nil man:o et prekla:ro uiro tin:ius plakailita:te atke klementia. in lieris uero populis et in iuris ekuailita:te eserken:a etia st fakilitas et altitu:o animi ke tikitur, ne si iraska:mur ot intenpesti:ue  atkeentius ot inpuenter roantius in morosita:te inutile et  oio:sa inkia:mus et tamen ita proan:a st mansuetu:o atke klementia, ut atiia:tur rei puplike kosa seueritas, sine kua atministra:ri kiuitas non potest. on:is ote et animatuersio et kastiatio kontumelia uakare teet nek at eius, ki puniter alike ot uerpis kastiat, set at rei puplike utilita:te refer:i. kauen:u st etia ne maior pena kuan kulpa sit et n ise e kosis alii plet:antur, alii n atpel:entur kie. prien:a ote mas:ime st ira punien:o; nunkua eni ira:tus ki atke:et at pena meiokrita:te il:a tene:it, ke st inter nimiu et paru, ke plaket peripatetikis et ret:e plket, moo ne loa:rent irakun:ia et tike:rent utiliter a natu:ra tata. il:a uero on:ius in reus repuian:a st ot:an:un k, ut ii, ki presunt rei puplike, leu similes sint, ke at punien:u non irakun:ia, set ekita:te—atk etia n reus prosperis et at uolunta:te nostra fluentius superpia man:opere, fasti:iu atroantia ke fuia:mus, nan, ut atuersas res, sik sekun:as inmoera:te fer:e leuita:tis est prekla:ra k est ekuailitas in on:i uita et ie senper uultus iae ke frons, ut e sokrate ite ke e kaiu lelio atkepimu. filip:u kie makeo:nu ree reus iestis et kloria supera:tu a filio, fakilita:te et umanita:te uiio superio:re fuis:e—itak alter senper man:us, alter sepe turpis:imus, ut ret:e prekipe uiiantur, ki monent, ut, kuanto superio:res simus, tanto nos iera:mus sumis:ius. panetius kie afrika:nu oito:re et familia:re suu solitu ait tike, "ut ekuos prot:er krepras kontentio:nes prelio:ru ferokita:te essultantes tomitorius traste soliant, ut is fakiliorius pos:int uti, sik omines sekun:is reus esfrena:tos si ke prefientes tankuan in iiru ratio:nis et tot:ri:ne tuki oporte:, ut pespikerent reru umana:ru inpekil:ita:te uarieta:te ke fortu:ne"—atk etia n sekun:is:imis reus mas:ime st uten:u konsilio amiko:re is ke maior etia kuan ante triuen:a ot:oritas; ise ke tenporius kauen:u st n atsentatoriu patefakia:mu ores neu aula:ri nos sina:mus, in kuo fal:i fakile st. tales eni nos es:e puta:mus, ut iure loe:mur; es kuo naskuntur innumerailia pek:a:ta, kun omines infla:ti opinionius turpitur inrienter et in mas:imis uersantur er:orius; set ek kie aktenus. il:ut ote sik est iuikan:u, mas:imas ieri res et mas:imi animi a is, ki res puplikas reant, kuot iaru atministratio latis:ime patiat at plurimos ke pertiniat; es:e ote man:i animi et fuis:e multos etia n uita otio:sa, ki ot inuestia:rent ot konarentur man:a kea sese ke suaru reru finius kontine:rent ot interiet:i inter filosofos et ios, ki ren puplika atministra:rent, elet:arentur re sua familia:ri, non ian kie on:i ratio:ne esatierantes nek eskluentes a eius usu suos potius k et ami:kis inpertientes et rei puplike, si kuan:o usus es:et. ke primu pene parta sit nul:o neke turpi kestu nek oio:so, tun kuan plurimis, moo tin:is, se utile preiat ein:e oia:tur ratio:ne, tiliientia, parsimonia nek lii:ni potius lus:urie ke kuan lieralita:ti et penefikentie pariat. ek presrkit:a seruante liket man:ifike, krauiter animo:se ke uiue atk etia sinplikiter, fieliter, uere ominu ami:ku. sekitur ut e una relikua parte onesta:tis tiken:u sit, in kua uerekun:ia et kuasi kia orna:tus uite, tenperantia et moestia on:is ke seatio perturpatio:nu animo et reru mous kernitur. ok loko kontine:tur it, kuot tiki lati:ne tekoru potest, kreke eni 'prepon' tikitur. uius uis ia st, ut a onesto non kiat, nan et kuot teket onestu st et kuot onestu st teket. kualis ote tisferentia sit onesti et tekori, fakilius interleii kuan esplana:ri potest. kitkit est eni, kuot tekiat, it tun atpa:ret, kun antekres:a st onestas—itake non solu in ak parte onesta:tis, e kua ok loko tisseren:u st, set etia n trius superiorius kit tekiat atpa:ret, nan et ratio:ne uti atk oratio:ne pruenter et aie kuot aas konsiera:te on:i k in re kit sit ueri uie: et tueri teket, kontra ke fal:i, er:a:, lai, tekipi tan eteket kuan elira:re et mente es:e kat:u; et iusta on:ia tekora sunt, iniusta kontra, ut turpia, sik intekora. similis est ratio fortituinis—kuot eni uiriliter animo ke man:o fit, it tin:u uiro et tekoru uie:tur, kuot kontra, it ut turpe sik intekoru. kuare pertinet kie at on:e onesta:te ok, kuot tiko, tekoru, et ita pertinet, ut non rekontita kuaa ratio:ne kerna:tur, set sit in prontu. est eni kita, it k interleiitur in on:i uirtu:te, kuot tekiat; kuot koiitatio:ne maiis a uirtu:te potest kuan re separa:ri. ut uenustas et pulkritu:o korporis sekerni non potest a ualituine, sik ok, e kuo lokimur, tekoru totu il:ut kie st kun uirtu:te konfu:su, set mente et koiitatio:ne tistinkuitur. est ote eius tiskrit:io tuples, nan et ienera:le kuota tekoru interleiimus, kuot in on:i onesta:te uersa:tur, et aliut uik suiet:u, kuot pertinet at sinkulas partes onesta:tis—atk il:ut superius sik fere efini: solet, tekoru it es:e, kuot konsentaniu sit ominis eskel:entie in io, in kuo natu:ra eius a relikis animantius tisferat. ke ote pars suiet:a ieneri st, ian sik efiniunt, ut it tekoru uelint es:e, kuot ita natu:re konsentaniu sit, ut in io moeratio et tenperantia atpariat kun spekie kuaa liera:li. ek ita interleii, pos:umus esistima: es io tekoro, kuot poe:te sekuntur, e kuo alio loko plura tiki solent—set tun serua: il:ut poe:tas, kuot tekiat, tikimus, kun it kuot kuake perso:na tin:u st, et fit et tikitur, ut si eakus ot minos tikeret,
OERINT, TUM METUANT,
ot,
NATIS SEPULKRO IS:E ST PARENS,
intekoru uiere:tur, kuot ios fuis:e iustos atkepimus, at atrio tikente plosus eskitantur, est eni tin:a perso:na oratio, set poe:te kit kenke tekiat, es perso:na iuika:unt; nois ote perso:na nposuit is:a natu:ra man:a kun eskel:entia prestantia k animantiu relikua:ru. kuokirka poe:te in man:a uarieta:te persona:ru etia uitio:sis kit konueniat et kit tekiat uie:unt, nois ote kun a natu:ra kostantie, moeratio:nis, tenperantie, uerekun:ie partes tate sint kunk iae natu:ra tokiat non nekleie, kenatmou nos atuersus omines ieramus, esfikitur ut et il:ut, kuot at on:e onesta:te pertinet, tekoru kuan late fusu sit atpariat et ok, kuot spet:a:tur in uno kuoke ienere uirtu:tis. ut eni pulkritu:o korporis at:a konpositio:ne menpro:ru mouet okulos et elet:at ok is:o, kuot inter se on:es partes kun kuoa lepo:re konsentiunt, sik ok tekoru, kuot elu:ket in uita, mouet atproatio:ne iorun, kiusku uiuitur, ortine et kostantia et moeratio:ne tit:o:ru on:iu atke fat:o:ru. atien:a st iiitur kea reuerentia atuersus omines et ot:imi kuiusk et relikuo:ru, nan nekleie kit e se kiske sentiat, non solu atroantis est set etia on:i:no tissolu:ti. est ote kuot tisferat in ominu ratio:ne aen:a inter iustitia et uerekun:ia. iustitie partes sunt non uiola: omines, uerekun:ie non ofen:e, in kuo mas:ime uis pespikitur tekori. is iiitur espositis kuale sit it, kuot teke: tikimus, interlet:u puto. ofikiu ote, kuot a io tukitur, ank aet uia, ke etu:kit at konuenientia konseruatio:ne ke natu:re; kuan si seke:mur tuke, nunkua aer:aimus seke:mur k et it, kuot aku:tu et pespikas natu:ra st, et it, kuot at ominu konsokiatio:ne atkonmoa:tu, et it, kuot uemens atke forte—set mas:ima uis tekori in ak inest parte, e kua tisputa:mus; neke eni solu korporis, ki at natu:ra at:i sunt, set multo etia maiis animi motus proan:i, ki ite at natu:ra atkonmoa:ti sunt. tuples est eni uis animo:ru atke natu:ra,
  • una pars in atpeti:tu posita st, ke est 'orme' kreke, ke omine uk et il:uk rapit
  • altera in ratio:ne, ke toket et espla:nat, kit fakien:u fuien:u ke sit
ita fit, ut ratio presit, atpeti:tus otenperet. on:is ote at:io uaka: teet temerita:te et nekleientia nek uero aie kitkua, kuius non pos:it kosa proaile rete; ek est eni fere tiskrit:io ofikii. esfikien:u ote st, ut atpeti:tus ratio:ni oe:iant ian ke neke prekur:ant nek prot:er pikritia ot innauia eserant sint ke trankil:i atk on:i animi perturpatio:ne kariant; es kuo eluke:it on:is kostantia on:is ke moeratio, nan ki atpeti:tus lonius euaantur et tankuan essultantes siue kupien:o siue fuien:o non satis a ratio:ne retinentur, i sine tupio fine et mou transiunt. relinkunt eni et aikiunt oeientia nek rationi parent, kui sunt suiet:i leie natu:re, a kius non moo animi perturpantur, set etia korpora. liket ora is:a kerne irato:ru ot ioru, ki ot lii:ne alika ot metu konmo:ti sunt ot uolut:a:te nimia iestiunt, kuoru on:iu uultus, uokes, motus status ke mutantur. es kius il:ut interleiitur, ut at ofikii forma reuerta:mur, atpeti:tus on:es kontraen:os sean:os k es:e eskitan:a k animatuersio:ne et tiliientia, ut ne kit temere ak fortuito, inkonsiera:te nekleienter k aa:mus—nek ani ita ienera:ti a natu:ra sumus, ut at luu et ioku fat:i es:e uiia:mur, at seuerita:te potius et at kea stuia krauio:ra atke maio:ra. luo ote et ioko uti il:o kie liket, set sikut son:o et kietius keteris tun, kun krauius seriis ke reus satis fekerimus—is:u ke ienus iokan:i non profu:su nek inmoestu, set inienuu et fake:tu es:e teet. ut eni pueris non on:e luen:i likentia tamus, set ian, ke a onesta:tis at:ionius non sit alie:na, sik in is:o ioko alikuot proi inienii lumen elukiat. tuples on:i:no st iokan:i ienus, unu inliera:le, petulans, flaiitio:su, oske:nu, alteru eleans, urpa:nu, inienio:su, fake:tu, kuo ienere non moo plotus noster et at:iko:ru anti:kua kome:ia, set etia filosofo:ru sokratiko:ru lipri referti sunt, multa ke multo:ru fake:te tit:a, ut ia, ke a sene kato:ne konlet:a sunt, ke uokantur 'apoftemata'. fakiis iiitur est tistintio inienui et inliera:lis ioki,
  • alter est, si tenpore fit, ut si remis:o animo, omine tin:us
  • alter ne liero kie, si reru turpitu:o atie:tur et uerpo:ru oskenitas
luen:i etia st kia mous retinen:us, ut ne nimis on:ia profun:a:mus ela:ti ke uolut:a:te n alikua turpituine elaa:mur. supeitant ote et kanpus noster et stuia uenan:i onesta esenpla luen:i—set pertinet at on:e ofikii kestio:ne senper in prontu ae:, kuantu natu:ra ominis pekuius relikis ke peluis anteke:at; il:e nil sentiunt nisi uolut:a:te at ian ke feruntur on:i npetu, ominis ote mens tisken:o alitur et koiitan:o, senper alikit ot anki:rit ot aiit uien:i k et oien:i elet:atio:ne tukitur. kin etia, si kis est polo at uolut:a:tes propensior, moo ne sit es pekuu ienere (sunt eni kia omines non re, set nomine) set, si kis est polo eret:ior, kuanuis uolut:a:te kapia:tur, okultat et tissimulat atpeti:tu uolut:a:tis prot:er uerekun:ia. es kuo interleiitur korporis uolut:a:te non satis es:e tin:a ominis prestantia ian ke konten:i et reiki oporte:, sin sit kispia, ki alikit triuat uolut:a:ti, tiliienter i tenen:u es:e eius fruen:e mou—itake uit:us kultus ke korporis at ualituine refera:tur et at uires, non at uolut:a:te; atk etia, si konsiera: uolumus, ke sit in natu:ra eskel:entia et tin:itas, interleie:mus, kuan sit turpe tisflue lus:uria et elika:te ak mol:iter uiue, kuanke onestu parke, kontinenter, seue:re, soprie. interleien:u etia st tuaus kuasi nos a natu:ra in:u:tos es:e perso:nis, kuaru,
  • una konmu:nis est es io, kuot on:es partikipes sumus ratio:nis prestantie k eius, kua antekel:imus pestiis, a kua on:e onestu tekoru ke traitur et es kua ratio inuenien:i ofikii eskiritur
  • altera ote ke proprie sinkulis est triu:ta
ut eni in korporius man:e uie:mus uelokita:te at kursu, alios uirius at lut:an:u uale:, ite k in formis aliis tin:ita:te nes:e, aliis uenusta:te, sik in animis essistunt maio:res etia uarieta:tes. erat in lukio kras:o, in lukio filip:o multus lepos, maior etia maiis ke e in:ustria in kaio kesare, lukio filio; at ise tenporius in marko skoro et in marko truso atuleskente sinkula:ris seueritas, in kaius lelio multa ilaritas, in eius familia:ri skipio:ne anpitio maior, uita tristior. e krekis ote tulke et fake:tu festi:ui ke sermo:nis atk in on:i oratio:ne simulato:re, ken 'iro:na' kreki nomina:runt, sokraten atkepimus, kontra pitaora et perikle sum:a ot:orita:te konseku:tos sin ul:a ilarita:te. kal:iu an:ia:le es peno:ru, es nostris tukiu intu masi:mu atkepimus, fakile kela:, take:, tissimula:, insiia:ri, preripe ostiu konsilia. in kuo ienere kreki temistokle et fere:u iaso:ne keteris antepo:nunt, in primis ke uersu:tu et kal:iu fat:u solo:nis, ki, kuo et tutior eius uita es:et et plus alikuanto rei puplike proes:et, fure se simula:uit. sunt is alii multu tispares, sinplikes et aperti, ki nil es okulto, nil e insiiis aien:u putant, uerita:tis kulto:res, frois inimi:ki, ite k alii, ki kituis perpetiantur, kuiuis eseruiant, tun kuot uelint konsekuantur, ut sul:a et marku kras:u uiea:mus. kuo in ienere uersutis:imu et patientis:imu lakeemoniu lisantru atkepimus, kontra ke kal:ikrata, ki prefet:us klas:is pros:imus post lisantru fuit—ite k in sermonius aliu, kuanuis prepotens sit, kuot in katulo, et in patre et in filio. oi:ui es maiorius natu, ok ie fuis:e in skipio:ne nasi:ka, kontra ke patre eius, il:u ki titi krak:i kona:tus pertitos uintika:uit, nul:a komita:te auis:e sermo:nis, o ian ke re is:a man:u et klaru fuis:e. innumerailes alie tissimilituines sunt natu:re moru ke, minime tamen uiteperan:o:ru. atmou ote tenen:a sunt sua kuike, non uitio:sa, set tamen propria, kuo fakilius, tekoru il:ut, kuot kerimus, retinia:tur. sik eni st fakien:u, ut kontra uniuersa natu:ra nil konten:a:mus, ia tamen konserua:ta propria nostra sekua:mur, ut etiasi sint alia krauio:ra atke melio:ra, tamen nos stuia nostra nostre natu:re reula metia:mur, nek eni attinet natu:re repun:a: nek kitkua seki, kuot atseki non kias. es kuo maiis emeriit kuale sit tekoru il:u, iio kia nil teket inui:ta minerua, ut aiunt, it est atuersante et repun:a: natu:ra. on:i:no si kitkua st tekoru, nil est profet:o maiis kuan ekuailitas uniuerse uite, tu sinkula:ru at:io:nu, kuan konserua: non pos:is, si alio:ru natu:ra imitans, omit:as tua. ut eni sermo:ne io tee:mus uti, ki inna:tus est nois, n, ut kia, kreka uerpa inkulkantes iure ot:imo riia:mur, sik in at:io:nes on:ne ke uita nul:a tiskrepantia konfer:e tee:mus—atk ek tisferentia natura:ru tanta aet ui, ut non unkua morte si is:e konskiske alius teiat, alius in iae kosa non teiat. nun eni alia in kosa markus kato fuit, alia keteri, ki se n afrika kesari trastie:runt? atki keteris forsitan uitio tatu es:et, si se nteremis:ent, prot:eria kuot lenior ioru uita et mores fuerant fakilio:res; kato:ni kun inkreiile truis:et natu:ra krauita:te, ian k is:e perpetua kostantia roorauis:et senper k in proposito susket:o ke konsilio permansis:et, morien:u potius kuan tiran:i uultus aspikien:us fuit. kuan multa pas:us est ulis:es in il:o er:o:re iuturno, kun et mulierius, si kirke et kalis:o mulieres atpel:an:e sunt, inserui:ret et in on:i sermo:ne on:ius atfaile et iukun:u es:e se uel:et! tomi uero etia kontumelias seruo:ru ankil:a:ru ke pertulit, ut at it alikuan:o, kuot kupie:at, ueni:ret. at aias, kuo animo trastitur, milius opete morte kua il:a perpeti maluis:et. ke kontenplantes espen:e oporte:it, kit kisk aiat sui, ia ke moera:ri nek uel:e esperi:ri, kuan se alie:na tekiant; it eni mas:ime kuenke teket, kuot est kuiuske mas:ime suu. suu kiske iiitur noskat inieniu akre ke se et pono:ru et uitio:ru suoru iuike preiat, ne skeniki plus kuan nos uiiantur ae:re pruentie. il:i eni non ot:imas, set si atkomoatis:imas faulas eliunt; ki uoke freti sunt, epionos meu ke, ki iestu melanip:a, klitemestra, senper rupilius, ken eo memini, antiopa, non esopu aia:ke. erko istrio ok uie:it in skena, non uie:it spiens uir in uita? at kuas iiitur res at:is:imi erimus, in iis potis:imu elaoraimus. sin alikuan:o nekes:itas nos at ia etruserit, ke nostri nienii non erunt, on:is atien:a erit kura, meitatio, tiliientia, ut ia, si non tekore, at kuan minime ntekore fake pos:imus, nek tan est eniten:u, ut pona, ke nois tata non sint, sekua:mur, kuan ut uitia fuia:mus—ak tuaus is perso:nis, kuas supra tis:i, tertia atiuniitur, kuan kasus aliki ot tenpus inpo:nit, kuarta etia, kuan noismet is:is iuikio nostro atkonmoa:mus, nan ren:a, inperia, noilita:te, ono:res, tiuitie, opes ia ke, ke sunt is kontraria, in kasu sita tenporius kuernantur; is:i ote iere kuan perso:na uelimus, a nostra uolunta:te profikiskitur; itake se alii at filosofia, alii at ius kiui:le, alii at elokentia atplikant, is:a:ru ke uirtu:tu n alia alius mauult  eskel:e. kuoru uero patres ot maio:res alikua kloria prestite:runt, i stuent plerunk ioe in ienere lois eskel:e, ut kintus mukius puplii filius. in iure kiui:li, poli filius afrika:nus in re milita:ri. kia ote a ias loes kuas a patrius atkepe:runt, attunt alikua sua, ut ik ie afrika:nus elokentia kumula:uit pel:ika kloria, kuot ie fekit timotius, kono:nis filius, ki kun pel:i loe non inferior fuis:et kuan pater, at ia loe tot:ri:ne et inienii kloria atie:kit. fit ote intertu, ut nonnul:i omis:a imitatio:ne maio:ru suu kuota istitu:tu konsekuantur, mas:ime k in io plerunk elao:rant i, ki man:a si propo:nunt osku:ris orti maiorius. ek iiitur on:ia, kun kerimus kit tekiat, konplet:i animo et koiitatio:ne tee:mus; in primis ote kostituen:u st, kuos nos et kuales es:e uelimus et in kuo ienere uite, ke elieratio st on:iu tisfikil:ima. iniunte eni atuleskentia, kun est mas:ima npekil:itas konsilii, tun it si kiske ienus eta:tis eien:e kostituit, kuot mas:ime atama:uit—itak ante nplika:tur alikuo kerto ienere kursu ke uiuen:i, kuan potuit, kuot ot:imu es:et, iuika:, nan kuot erkule proikus tikit, ut est aput senofonte, kun primu pueskeret, kuot tenpus a natu:ra at eliien:u, kuan kiske uia uiuen:i sit inkres:u:rus, tatu st, esis:e in solituine atk i seente tiu seku multu ke tuitas:e, kun tas kerneret uias, una uolut:a:tis, altera uirtu:tis, utra nkrei melius es:et, ok erkuli, "iouis satu etito" potuit fortas:e kontiniere, nois non ite, ki imita:mur kuos kuike uisu st atk at ioru stuia istitu:ta k inpel:imur. plerunke ote parentiu preket:is inpu:ti at ioru konsuetuine more ke etukimur; alii multituinis iuikio feruntur, keke maio:ri parti pulker:ima uientur, ia mas:ime esot:ant; nonnul:i tamen siue felikita:te kuaa siue ponita:te natu:re sine parentiu tiskipli:na ret:a uite seku:ti sunt uia. il:ut ote mas:ime raru ienus est ioru, ki ot eskel:enti nienii man:ituine ot prekla:ra eruitio:ne atke tot:ri:na ot utra:ke re orna:ti spatiu etia elieran:i aue:runt, ken potis:imu uite kursu seki uel:ent, in kua elieratio:ne at sua kuiuske natu:ra konsiliu st on:e reuokan:u, nan, kun in on:ius ke auntur, es io, kuomoo kiske natus est, ut supra tit:u est, kit tekiat, eskirimus, tun in tota uita kostituen:a multo st i rei kura maior atien:a, ut kosta: in perpetuita:te uite pos:imus noismet is:is nek in ul:o ofikio kloika:.  a ank ote ratio:ne kuonia mas:ima ui natu:ra aet, fortu:na pros:ima, utriusk on:i:no aen:a ratio st in eliien:o ienere uite, set natu:re maiis; multo eni et firmior est et kostantior, ut fortu:na nonnunkua tankua is:a morta:lis kun inmorta:li natu:ra sue non uitio:se ienus konsiliu uiuen:i on:e kontulerit, is kostantia teniat (it eni mas:ime teket) nisi forte se interles:erit er:as:e in eliien:o ienere uite. kuot si atkierit (potest ote atkie) fakien:a moru istituto:ru ke mutatio st. ian mutatio:ne si tenpora atiuua:unt, fakilius konmoius ke fakie:mus; sin minus, sensi erit peetenti ke fakien:a, ut amikitias, ke minus elet:ent et minus proentur, maiis teke: kensent sapientes sensi tilue kuan repente prekie. konmuta:to ote ienere uite on:i ratio:ne kuran:u st ut it pono konsilio fekis:e uiia:mur—set kuonia polo ante tit:u st imitan:os es:e maio:res, primu il:ut esket:u sit ne uitia sint imitan:a, ein:e si natu:ra non feret, ut kea imita:ri pos:it (ut superio:ris filius afrika:ni, ki unk polo natu atot:a:uit, prot:er infirmita:te ualetuinis non tan potuit patris similis es:e, kuan il:e fuerat sui) si iiitur non poterit siue kosas efensita: siue populu kontionius tene: siue pel:a iere, il:a tamen presta: tee:it, ke erunt in is:i:us potesta:te, iustitia, fie, lieralita:te, moestia, tenperantia, kuo minus a io it, kuot esit, rekira:tur. ot:ima ote ereitas a patrius trastitur lieris on:i ke patrimonio prestantior kloria uirtu:tis reru ke iesta:ru, kui etekori es:e nefas et uitiu iuikan:u st—et kuonia ofikia non iae tisparius etatiu triuuntur alia ke sunt iuuenu, alia senio:ru, alikit etia e ak tistintio:ne tiken:u st. est iiitur atuleskentis maio:res natu uere:ri es k is teliie ot:imos et proatis:imos, kuoru konsilio atk ot:orita:te nita:tur; iniuntis eni eta:tis inskitia senu kostituen:a et reien:a pruentia st. mas:ime ote ek etas a liinius arken:a st eserken:a k in lao:re patientia k et animi et korporis, ut ioru et in pel:ikis et in kiuilius ofikiis uiiat in:ustria—atk etia kun relas:a: animos et ta se iukun:ita:ti uolent, kauiant intenperantia, meminerint uerekun:ie, kuot erut fakilius, si n eiusmoi kie reus maio:res natu nolent interes:e. senius ote lao:res korporis minuen:i, eserkitatio:nes animi etia oien:e uientur, tan:a uero opera, ut et ami:kos et iuuentu:te et mas:ime ren puplika konsilio et pruentia kuan plurimu atiuuent. nil ote maiis kauen:u st senet:u:ti kuan ne lankuo:ri se esiie ke etat; lus:uria uero kun on:i eta:ti turpis, tun senet:u:ti feis:ima st. sin ote etia lii:nu ntenperantia atkes:it, tuples malu st, kuot et is:a senet:us etekus konkipit et fakit atuleskentiu inpuentio:re ntenperantia—ak n il:ut kie alie:nu st, e maiistratuu, e priuato:ru, e kiuiu, e perekrino:ru efikiis tike. est iiitur propriu munus maiistra:tus interleie se iere perso:na kiuita:tis tee: k eius tin:ita:te et tekus sustine:, serua: leies, iura tiskrie, ia fiei sue konmis:a meminis:e. priuatu ote oportet ekuo et pari kun kiuius iure uiue neke sumis:u et aiet:u neke se esferente, tun in repuplika ia uel:e, ke trankil:a et onesta sint; tale eni sole:mus et senti: ponu kiue et tike. perekri:ni ote atk inkole ofikiu st nol preter suu neotiu aie, nil e alio anki:re minime k es:e n alie:na re puplika kurio:su. ita fere ofikia reperientur, kun kere:tur kit tekiat et kit at:u sit perso:nis, tenporius, etatius. nil est ote kuot tan tekiat, kuan in on:i re ieren:a konsilio ke kapien:o serua: kostantia—set, kuonia tekoru il:ut in on:ius fat:is, tit:is, in korporis enike motu et statu kernitur it ke positu st in trius reus, formosita:te, ortine, orna:tu at at:io:ne at:o, tisfikilius at eloken:u, set satis erit interleii, in is ote trius kontine:tur kura etia il:a, ut proe:mus is, kiusku aput kuoske uiua:mus, is kuoke e reus poka tikantur. prinkipio korporis nostri man:a natu:ra is:a uiia:tur auis:e ratio:ne, ke forma nostra relika ke fiu:ra, in kua es:et spekies onesta, ian posuit in prontu, ke partes ote korporis at natu:re nekes:ita:te tate aspet:u es:ent eforme aitu:re atke feu, ias kontes:it atk atiit. ank natu:re tan tiliiente faprika imita:ta st ominu uerekun:ia. ke eni natu:ra okulta:uit, iae on:es, ki sana mente sunt, remouent a okulis is:i ke nekes:ita:ti tant opera ut kuan okultis:ime pariant; kuaru ke partiu korporis usu sunt nekes:arii, ias neke partes neke iaru usus suis nominius atpel:ant, kuot ke fake turpe non est, moo okulte, it tike oske:nu st—itake nek at:io reru il:a:ru aperta petulantia uakat nek oratio:nis oskenitas; nek uero oien:i sunt kiniki ot se ki fuerunt stoiki pene kiniki ki repren:unt et inri:ent, kuot ia, ke turpia non sint, uerpis flaiitio:sa tuka:mus, il:a ote, ke turpia sunt, nominius atpel:e:mus sis. latrokina:ri, froa:, atultera:re re turpe st, set tikitur non oske:ne; lieris ta opera re onestu st, nomine oske:nu; plura k in ia sententia a ise kontra uerekun:ia tisputantur.  nos ote natu:ra sekua:mur et a on:i, kuot aor:et a okulo:ru oriu k atproatio:ne fuia:mus; status, inkes:us, ses:io, atkuitio, uultus, okuli, manuu motus teniat il:ut tekoru. kius in reus  tuo mas:ime sunt fuien:a, ne kit esfemina:tu ot mol:e et ne kit turu ot rustiku sit—nek uero istrionius oratorius ke konkeen:u st, ut is ek at:a sint, nois tissolu:ta. skeniko:ru kie mos tanta aet uetere tiskipli:na uerekun:ia, ut in skena sine suliakulo proiat nemo; uerentur eni, ne, si kuokasu euenerit, ut korporis partes kea aperiantur, aspikiantur non tekore. nostro kie more kun parentius pueres filii, kun sokeris ieneri non lauantur. retinen:a iiitur est uius ieneris uerekun:ia, preseti natu:ra is:a maiistra et tuke. kun ote pulkrituinis tuo ienera sint, kuoru n altero uenustas sit, in altero tin:itas, uenusta:te muliepre tuke tee:mus, tin:ita:te uiri:le. erko et a forma remouia:tur on:is uiro non tin:us orna:tus, et uik simile uitiu n iestu motu ke kauia:tur, nan et palestriki motus sunt sepe oiosio:res et istrio:nu nonnul:i iestus inet:iis non uakant, et in utro:ke ienere ke sunt ret:a et sinplikia loantur. forme ote tin:itas kolo:ris ponita:te tuen:a st, kolor eserkitationius korporis. atien:a preteria mun:itia st non oio:sa nek eskisita nimis, tantu ke fuiat akreste et inuma:na nekleiantia. iae ratio st aen:a uisti:tus, in kuo, sikut in pleriske reus, neiokritas ot:ima st. kauen:u ote st, n ot tartitatius uta:mur inkres:u mol:iorius, ut ponpa:ru ferkulis similes es:e uia:mur, ot in festinationius suskipia:mus nimias kelerita:tes, ke kun fiunt, anelitus mouentur, uultus mutantur, ora torkentur, es kius man:a sin:ifikatio fit non aes:e kostantia—set multo etia maiis elaoran:u st, n animi motus a natu:ra reke:ant, kuot atseke:mur, si kaueimus n in perturpatio:nes atk esanimatio:nes inkia:mus et si attentos animos at tekoris konseruatio:ne teneimus. motus ote animo:ru tuplikes sunt,
  • alteri koiitatio:nis
  • alteri atpeti:tus
koiitatio n uero eskiren:o mas:ime uersa:tur, atpeti:tus inpel:it at aien:u. kuran:u st iiitur, ut koiitatio:ne at res kuan ot:imas uta:mur, atpeti:tu ratio:ni oeiente preia:mus—et kuonia man:a uis oratio:nis est ia ke tuples, altera kontentio:nis, altera sermo:nis, kontentio tisket:ationius triua:tur iuikio:ru, kontio:nu, sena:tus, sermo n kirkulis, tisputationius, konkres:ionius familiariu uerse:tur, sekua:tur etia konuiuia. kontentio:nis preket:a retoru sunt, nul:a sermo:nis, kuankuan o skio an pos:int ek kuok es:e—set tiskentiu stuiis inueniuntur maiistri, uik ote ki stuiant sunt nul:i, retoru turpa referta on:ia, kuankuan, ke uerpo:ru sententia:ru ke preket:a sunt, iae at sermo:ne pertine:unt—set, kun oratio:nis intike uoke aia:mus, in uoke ote tuo sekua:mur, 
  • ut klara sit
  • ut suauis
utrunk o:ni:no a natu:ra petun:u st, ueru alteru eserkitatio oie:it, alteru imitatio pres:e lokentiu et leniter. nil fuit in katulis, ut ios eskisito iuikio puta:res uti lit:era:ru, kuankuan erant lit:erati, set et alii, set et alii, i ot:ime uti linkua lati:na putaantur. sonus erat tulkis, lit:ere nek espres:e, nek opres:e, n ot osku:ru es:et ot putiu, sine kontentio:ne uos nek lankuens nek kano:ra. uerior oratio lukii kras:i nek minus fake:ta, set pene lokuen:i e katulis opinio non minor. sale uero et faketiis kesar, katuli patris frater, uikit o:nes, ut in il:o is:o forensi ienere tiken:i kontentio:nes alio:ru sermo:ne uinkeret. in on:ius iiitur is elaoran:u st, si on:i re kit tekiat eskirimus. sit erko ik sermo, in kuo sokratiki mas:ime eskel:unt, lenis minime ke pertinas, insit in io lepos—nek uero, tankuan in pos:es:io:ne sua uenerit, esklu:at alios, set kun relikis in reus tun in sermo:ne konmu:ni uikis:ituine non ini:kua putet; ak uiiat in primis, kius e reus lokua:tur, si seriis, seuerita:te atiiat, si ioko:sis lepo:re. in primis ke prouiiat, ne sermo uitiu alikuot intiket ines:e n morius; kuot mas:ime tun solet eueni:, kun stuio:se e asentius etraen:i kosa ot per riikulu ot seuere, maletike kontumelio:se ke tikitur. aentur ote plerunke sermo:nes ot e tomestikis neotiis ot re puplika ot e artiu stuiis atke tot:ri:na. tan:a iiitur opera st, ut, etiasi a aer:a: at alia keperit, at ek reuoke:tur oratio, set utkunk aterunt, nek eni ise e reus nek on:i tenpore nek similiter elet:a:mur. animatuerten:u st etia, kuatenus sermo elet:atio:ne aiat, et ut inkipien:i ratio fuerit, ita sit esinen:i mous—set kuomoo in on:i uita ret:is:ime prekipitur, ut perturpatio:nes fuia:mus, it est motus animi nimios ratio:ni non otenperantes, sik eiusmoi notius sermo teet uaka:, n ot ira esistat ot kupiitas alikua ot pikritia ot innaiua ot tale alikit atpariat, mas:ime ke kuran:u st, ut ios, kiusku sermo:ne konfere:mus, et uere:ri et tilike uiia:mur. oiurkatio:nes etia nonnunkua inkiunt nekes:arie, in kius uten:u st fortas:e et uokis kontentio:ne maio:re et uerpo:ru krauita:te akrio:re, it aien:u etia, ut ia fake uiia:mur ira:ti—set ut at uren:u et sekan:u, sik at ok ienus kastian:i raro inuiti ke uenie:mus, nek unkua nisi nekes:ario, si nul:a reperie:tur alia meiki:na, set tamen ira prokul asit, kun kua nil ret:e fieri, nil konsiera:te. man:a ote parte klementi kastiatio:ne liket uti, krauita:te tamen atiunta, ut et seueritas atiia:tur et kontumelia repel:a:tur, atk etia il:ut is:u, kuot akerpita:tis aet oiurkatio, sin:ifikan:u st is:i:us it kosa, ki  oiurie:tur, es:e susket:u. ret:u st ote etia n il:is kontentionius, ke kun inimikis:imis fiunt, etia si nois intin:a oia:mus, tamen krauita:te retine:, irakun:ia pel:e; ke eni kun alikua perturpatio:ne fiunt ia nek kostanter fieri pos:unt nek is, ki atsunt, proa:ri. teforme etia st e se is:u pretika:, falsa preseti, et kun inrisio:ne oientiu imita:ri milite klorio:su—et, kuonia on:ia persekimur, uolumus kie kerte, tiken:u st etia, kuale ominis onora:ti et prinkipis tomu plakiat es:e, kuius finis est usus, at ken atkonmoan:a st eifikan:i eskrit:io et tamen atien:a konmoita:tis tin:ita:tis ke tiliientia. naio ot:a:uio, ki primus es il:a familia konsul fat:us est, ono:ri fuis:e atkepimus, kuot prekla:ra eifikas:et in palatio et plena tin:ita:tis tomu, ke, kun uulko uisere:tur, sufraka:ta tomino, nouo omini, at konsula:tu putaa:tur. ank skorus emoli:tus atkes:io:ne atiunsit e:ius. itak il:e in sua tomu konsula:tu primus attulit, ik, sum:i et klaris:imi uiri filius, in tomu multiplika:ta non repulsa solu retulit, set innominia etia et kalamita:te. ornan:a eni st tin:itas tomo, non es tomo tota keren:a, nek tomo tominus, set tomino tomus onestan:a st, et, ut in keteris aen:a ratio non sua solu, set etia alio:ru, sik in tomo klari ominis, in kuan et ospites multi rekipien:i et atmit:en:a ominu kuiuske moi multitu:o, atien:a kura st las:ita:tis. aliter anpla tomus etekori sepe tomino fit, si est in ia solitu:o, et mas:ime, si alikuan:o alio tomino solita st frekuenta:ri. oio:su st eni, kun a preteriuntius tikitur,
O TOMUS ANTI:KUA, EU KUAN TISPARI
TOMINA:RE TOMINO
kuot kie is tenporius in multis liket tike. kauen:u ote st, preserti si is:e eifikes, n estra mou suntu et man:ifikentia proias, kuo in ienere multu mali etia n esenplo st. stuio:se eni pleri:ke preserti n ank parte fat:a prinkipu imitantur, ut lukii lukul:i, sum:i uiri, uirtu:te kis? at kuan multi uil:a:ru man:ifikentia imita:ti! kuaru kie kerte st atien:us mous at meiokrita:te ke reuokan:us—iae ke meiokritas at on:e usu kultu uite trasferen:a st—set ek aktenus. in on:i ote at:io:ne suskipien:a tria sunt tenen:a, primu ut atpeti:tus ratio:ni pariat, kuo nil est at ofikia konseruan:a atkonmoatius, ein:e ut animatuerta:tur, kuanta il:a res sit, kuan esfike uelimus, ut neue maior neue minor kura et opera suskipia:tur, kuan kosa postulet. tertiu st, ut kauia:mus, ut ia, ke pertinent at liera:le spekie et tin:ita:te, moera:ta sint. mous ote st ot:imus tekus is:u tene:, e kuo ante tis:imus, nek prokrei loniu. oru tamen triu prestantis:imu st atpeti:tu otenpera:re ratio:ni. einkes e ortine reru et e oportunita:te tenporu tiken:u st. ek ote skientia kontinentur ia, kua kreki 'eutas:in' nominant, non ank, kuan interpreta:mur moestia, kuo n uerpo mous inest, set il:a st 'eutas:ia', in kua interleiitur ortinis konseruatio—itak, ut iane nos moestia sit skientia reru iaru, ke aientur ot tikentur, loko suo konlokan:a:ru. ita uie:tur iae uis ortinis et konlokatio:nis fore, nan et ortine sik efiniunt, konpositio:ne reru at:is et atkonmoa:tis lokis. loku ote at:io:nis oportunita:te tenporis es:e tikunt; tenpus ote at:io:nis oportu:nu kreke 'eukeria', lati:ne atpel:a:tur okasio. sik fit, ut moestia ek, kuan ita interpreta:mur, ut tis:i, skientia sit oportunita:tis ionio:ru at aien:u tenporu—set potest iae es:e pruentie efinitio, e kua prinkipio tis:imus, ok ote loko e moeratio:ne et tenperantia et aru similius uirtutius kerimus; itake ke erant pruentie propria suo loko tit:a sunt; ke ote aru uirtu:tu, e kius ian tiu lokimur, ke pertinent at uerekun:ia et a ioru atporaione, kiusku uiuimus, nunk tiken:a sunt. talis est iiitur orto at:io:nu atien:us, ut, kenatmou in oratio:ne kostanti, sik in uita on:ia sint at:a inter se et konuenientia; turpe eni ualte ke uitio:su n re seue:ra konuiio tin:a ot elika:tu alike nfer:e sermo:ne. pene perikles, kun ae:ret konle:a in pretu:ra sofokle poe:ta i ke e konmu:ni ofikio konuenis:ent et kasu formo:sus puer preteri:ret tis:is:et ke sofokles, "o pueru pulkru, perikle!" "at eni preto:re, sofokle, teket non solu manus set etia okulos astinentes ae:re"—atki ok ie sofokles si n atleta:ru proatio:ne tis:is:et, iusta reprensio:ne karuis:et. tanta uis est loki et tenporis. ut si ki, kun kosa sit at:u:rus, in itinere ot in anpulatio:ne seku is:e meite:tur, ot si kit aliut attentius koiitet, non repren:a:tur, at ok ie si n konuiuio fakiat, inuma:nus uiia:tur iskitia tenporis—set ia, ke multu a umanita:te tiskrepant, ut, si ki in foro kantet ot si kua st alia man:a peruersitas, fakile atpa:ret nek man:opere atmonitio:ne et preket:a esierat; ke ote parua uientur es:e elit:a nek a multis interleii pos:unt, a is est tiliientius eklinan:u. ut in fiius ot tiiis kuanuis polu tiskrepent, tamen it a skiente animatuerti solet, sik uien:u st in uita ne forte kit tiskrepet, uel multo etia maiis, kuo maior et melior at:io:nu kuan sono:ru konkentus est—itak ut in fiius musiko:ru ores uel minima sentiunt, sik nos, si akres ak tiliientes es:e uolumus animatuerso:res ke uitio:ru, man:a sepe interleie:mus es paruis. 
  • es okulo:ru otu:tu, superkilio:ru ot remis:io:ne ot kontratio:ne
  • es mestitia
  • es ilarita:te
  • es risu
  • es lokutio:ne
  • es retikentia
  • es kontentio:ne uokis
  • es sumis:io:ne
es keteris similius fakile iuikaimus, kit ioru at:e fiat, kit a ofikio natu:ra ke tiskrepet. kuo n ienere non est inkonmou, kuale kitk ioru sit, es aliis iuika:, ut, si kit etekiat in il:is, uite:mus is:i; fit eni neskio kuomoo ut maiis in aliis kerna:mus, kuan in noismet is:is, si kit elinkitur, itake fakil:ime konriuntur in tisken:o, kuoru uitia imitantur emen:an:i kosa maiistri—nek uero alie:nu st at ia eliien:a, ke tuitatio:ne atferunt, atie: tot:os omines uel etia usu peri:tos et, kit is e kuoke ofikii ienere plakiat eski:re. maior eni pars io fere efer:i solet, kuo a natu:ra is:a etukitur. in kius uien:u st, non moo kit kiske lokua:tur, set etia kit kiske sentiat. ut eni pit:o:res et i ki sin:a faprikantur et uero etia poete suu kisk opus a uulko konsiera:ri uult, ut si kit reprensu sit a plurius, it konria:tur, i k et seku et a aliis, kit in io pek:a:tu sit eski:runt, sik alio:ru iuikio permulta nois, 
  • et fakien:a 
  • et non fakien:a 
  • et mutan:a 
  • et konriien:a sunt
ke uero more aientur istitu:tis ke kiuilius, e is nil est prekipien:u; il:a eni is:a preket:a sunt, nek kenkuan ok er:o:re tuki oportet, ut sikit sokrates ot aristip:us kontra more konsuetuine ke kiui:le fereint lokuti:ue sint, ie si arpitre:tur likere; man:is il:i et tiui:nis ponis ank likentia atsekueantur. kiniko:ru uero ratio tota st eikien:a, est eni inimi:ka uerekun:ie, sina kua nil ret:u es:e potest, nil onestu. ios ote, kuoru uita pespet:a in reus onestis atke man:is est, pene e re puplika sentientes ak pene meritos ot merentes sik ut alikuo ono:re ot inperio atfet:os oserua: et kole tee:mus, triue etia multu senet:u:ti, kee is, ki maiistra:tu ae:unt, ae: tilet:u kiuis et perekri:ni n is:o ke perekri:no priua:ti n an puplike uenerit. at sum:a, n aa e sinkulis, toti:us ieneris ominu konkiliatio:ne et konsokiatio:ne kole, tue:ri, serua: tee:mus. ian e artifikiis et kestius, ki liera:les aen:i, ki sortii sint, ek fere atkepimus. 
  • primu inproantur i kestus, ki in oia ominu nkur:unt, ut portito:ru, ut fenerato:ru
  • inliera:les ote et sortii kestus merken:ario:ru on:iu, kuoru opere, non kuoru artes emuntur; est eni n il:is is:a merkes ot:oramentu seruitu:tis
sortii etia putan:i, ki merkantur a merkatorius, kuot stati uen:ant, nil eni profikiant, nisi atmou mentiantur, nek uero st kitkua turpius uanita:te—opifikes k on:es in sortia arte uersantur, nek eni kitkua nienuu ae: potest ofiki:na, minime k artes ie proan:e, ke ministre sunt uolut:a:tu,
  • "ketarii
  • lanii
  • koki
  • farto:res
  • piskato:res"
ut ait terentius; atte uk, si plaket, 
  • unkuentarios
  • saltatores
  • totu ke luu talariu
kius ote artius ot pruentia maior inest ot non meiokris utilitas keritur 
  • ut meiki:na
  • ut arkitet:u:ra
  • ut tot:ri:na reru onesta:ru
ie sunt is, kuoru ortini konueniunt oneste. merkatu:ra ote, si tenuis est, sortia putan:a st, sin man:a et kopio:sa, multa un:ik atportans multis ke sine uanita:te inpertiens, non est atmou uiteperan:a, atk etia si satia:ta kestu uel kontenta potius, ut sepe es alto n portu, es is:o se portu n akros pos:es:io:nes ke kontulit, uie:tur iure ot:imo pos:e loa:ri. on:iu ote reru, es kius alikit atkiritur, nil est akri kultu:ra melius, nil uerius, nil tulkius, nil omine liero tin:ius. e kua kuonia n kato:ne maio:re satis multa tis:imus, il:i atsumes ke at unk loku pertine:unt—set a is partius, ke sunt onesta:tis, ken at mou ofikia tukerentur, satis espositu uie:tur. ioru ote is:o:ru, ke onesta sunt, potest inkie sepe kontentio et konparatio, e tuou onestis utru onestius, ki lokus a panetio st pretermis:us, nan, kun on:is onestas manet a partius kuat:uor, kuaru,
  • una sit konnitio:nis,
  • altera konmunita:tis
  • tertia man:animita:tis
  • kuarta moeratio:nis
ek in eliien:o ofikio sepe inter se konparentur nekes:e st. plaket iiitur at:io:ra es:e natu:re ia ofikia, ke es konminuta:te, kuan ia, ke es konnitio:ne tukantur, it k ok arkumento konfirma:ri potest, kuot, si kontierit ia uita sapienti, ut on:iu reru atfluentius kopiis on:ia, ke konnitio:ne tin:a sint, sum:o otio seku is:e konsieret et kontemple:tur, tamen si solitu:o tanta sit, ut omine uie: non pos:it, eske:at e uita—prinkes k on:iu uirtu:tu il:a sapientia, kuan 'sofia' kreki uokant, pruentia eni, kuan kreki 'fronesi' tikunt, alia kuana interleiimus, ke st reru espeten:a:ru fuien:a:ru ke skientia; il:a ote sapientia, kuan prinkipe tisi, reru st tiuina:ru et umana:ru skientia, in kua kontine:tur tioru et ominu konmunitas et sokietas inter is:os; ia, si mas:ima st, ut est, kerte nekes:e st kuot a konmunita:te tuka:tur ofikiu, it es:e mas:imu; eteni konnitio kontenplantio ke natu:re manka kuoa moo atk inkoa:ta sit, si nul:a at:io reru konsekua:tur. ia ote at:io n ominu konmois tuen:is mas:ime kernitur, pertinet iiitur at sokieta:te ieneris uma:ni; erko ek konnitio:ni anteponen:a st—atk it ot:imus kiske re is:a osten:it et iuikat. kis eni st tan kupius in pespikien:a konnosken:a ke reru natu:ra, ut, si i trat:anti kontenplanti ke res konnitio:ne tin:is:imas suito sit atla:tu perikulu tiskri:men ke patrie, kui suueni: opitula:ri ke pos:it, non il:a on:ia relinkuat atk aikiat, etiasi tinumera:re se stel:as ot meti:ri mun:i man:ituine pos:e arpitre:tur?—atk ok ie in parentis, in amiki re ot perikulo fekerit. kius reus interleiitur, stuiis ofikiis ke skientie preponen:a es:e ofikia iustitie, ke pertinent at ominu utilita:te, kua nil omini es:e teet antikius―atk il:i is:i, kuoru stuia uita k on:is in reru konnitio:ne uersa:ta st, tamen a oien:is ominu utilitatius et konmois non rekes:e:runt, nan et eruie:runt multos, kuo melio:res kiues utiliores ke reus suis puplikis es:ent, ut tea:nu epaninon:a lisis pitaorius, sirakosiu tione plato multi ke multos, nos k is:i, kitkit at ren puplika attulimus, si moo alikit attulimus, a tot:orius atke tot:ri:na istrut:i at ia et orna:ti atkes:imus; neke solu uiui atke presentes stuio:sos tisken:i eruiunt atke tokent, set ok ie etia post norte monumentis lit:era:ru atsekuntur, nek eni lokus ul:us est pretermis:us a is, ki at leies, ki at mores, ki at tiskipli:na rei puplike pertine:ret, ut otiu suu at nostru notiu kontulis:e uiiantur. ita il:i is:i tot:ri:ne  stuiis et sapientie teiti at ominu utilita:te sua interliientia pruentia ke potis:imu konferunt, o ian k etia kosa eloki kopio:se, moo pruenter, melius es kuan uel akutis:ime sine elokentia koiita:, kuot koiitatio in se is:a uertitur, elokentia konplet:itur ios, kiusku konmunita:te iunti sumus—atk, ut apiu esamina non finien:o:ru fauo:ru kosa konkreantur, set, kun konkreailia natu:ra sint, finkunt fauos, sik omines, ak multo etia maiis, natu:ra konkrea:ti atient aien:i koiitan:i ke sol:ertia; itake, nisi ia uirtus, ke kostat es ominius tuen:is, it est es sokieta:te ieneri uma:ni, attinkat konnitio:ne reru, soliuaa konnitio et ieiu:na uiia:tur, ite ke man:itu:o animi remo:ta konmunita:te koniuntio:ne k uma:na feritas sit kea et inmanitas. ita fit, ut uinkat konnitio:nis stuiu konsokiatio ominu atke konmunitas; nek ueru st kuot tikitur a kiusa prot:er nekes:ita:te uite, kuot ia, ke natu:ra esiera:ret, konseki sine aliis etk esfike non pos:e:mus, itkirko inita es:e kun ominius konmunita:te et sokieta:te; kuotsi on:ia nois, ke at uit:u kultu ke pertinent, kuasi uirkula tiui:na, ut aiunt, supeitarentur, tun ot:imo kisk inienio neotiis on:ius omis:is totu se in konnitio:ne et skientia konloka:ret. non est ita—nan et solituine fuieret et sokiu stuii kereret, tun toke:, tun tiske uel:et, tun oi:, tun tike. erko on:e ofikiu, kuot at koniuntio:ne ominu et a sokieta:te tuen:a ualet, anteponen:u st il:i ofikio, kuot konnitio:ne et skientia kontine:tur. il:ut forsitan keren:u sit, nun ek konmunitas, ke mas:ime st at:a natu:re ia sit etia moeratio:ni moestie ke senper anteponen:a. non plaket; sunt eni kea parti ita fea, parti ita flaiitiosa, ut ia ne konseruan:e kie patrie kosa sapiens fat:u:rus sit. ia posionius konleiit permulta, set ita tetra kea, ita oske:na, ut tit:u kuoke uiiantur turpia. ek iiitur non suskipiet rei puplike kosa, ne res puplika kie pro se suskipi uolet—set ok konmoius se res aet, kuot non potest atkie tenpus, ut intersit rei puplike kitkua il:o:ru fake sapiente. kuare ok kie esfet:u sit, in ofikiis eliien:is it ienus ofikio:ru eskel:e, kuot tinia:tur ominu sokieta:te—etnei konnitio:ne pruentia ke sekue:tur konsiera:ta at:io; ita fit, ut aie konsiera:te pluris sit kuan koiita: pruenter; atk ek kie aktenus. patefat:us eni lokus est is:e, ut non tisfikile sit in eskiren:o ofikio kit kuike sit preponen:u uie:. in is:a ote konmunita:te sunt krau ofikio:ru, es kius kit kuike prestet interleii pos:it ut, 
  • prima tiis inmortalius
  • sekun:a patrie
  • tertia parentius
  • einkes kraa:ti relikis teiantur
kius es reus preuiter tisputa:tis interleii potest non solu it omines sole: tuita:, onestu n an turpe sit, set etia tuou propositis onestis utru onestius sit. ik lokus a pentio st, ut supra tis:i, pretermis:u—set ian at relikua perka:mus.